خودرو – جایگاه سوختگیری گاز طبیعی فشرده

 

                          خودرو - جایگاه سوختگیری گاز طبیعی فشرده

                                          قسمت اول : الزامات عمومی

 

 

1        هدف

 

هدف از تدوین این استاندارد ، تعیین حداقل الزامات برای مراحـــــل احداث ، تجهیز ، بازرسی،  راه اندازی و بهره برداری از

 

جایگاههای سوختگیری گاز طبیعی فشرده است .

 

2                   دامنة کاربرد

 

این استاندارد ملی برای استفاده جهت احداث جایگاههای توزیع گاز طبیعی فشرده به کار می رود وشامل سیستمهای سوختگیری خانگی گاز طبیعی فشرده نمی گردد.

 

3                   مراجع الزامی

 

مدارک الزامی زیر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد به آنها ارجاع داده شده است. بدین ترتیب آن مقررات ، جزئی از

 

 این اســـــتاندارد محسوب می شود. در مورد مراجع دارای تاریخ چاپ / تجدید نظر، اصلاحیه ها و تجدید نظرهای بعدی این

 

مدارک مورد نظر نیست. معـــهذا بهتر است کاربران ذینفع این استاندارد، امکان کاربرد آخرین اصلاحیه ها و تجدید نظرهای

 

مدارک الزامی زیر را مورد بررسی قرار دهند. در مورد مراجع بدون تاریخ چاپ و/یا تجدید نظر، آخرین چاپ و/یا تجدید نظر

 

آن مدارک الزامی ارجاع شده مورد نظر است .

 

استفاده از مراجع زیر برای کاربرد این استاندارد الزامی است :

 

 

                   ISO  9809  : Gas Cylinders-Refillable Seamless Steel Gas Cylinders-Design,Construction and Testining.

ISO / IEC  52 :  Fire  Resistance Rate

ISO  11439  : 2000 High Pressure Cylinders for the on board Storge of Natural Gas as a Fuel for Automotive Vehicles.

IEC  144  :  Safety Circuits

B.S EN 287 :2004 Qualification Test of Welders-Fusion Welding 

EN  288  : Specification and Qualification of Welding Procedure for Fusion Welding.

NFPA  496 : Standard for Purged and Pressurized Enclosures for Electrical Equipment in Hazardous Locations.

NFPA  493 : Standard for intrinsically Safe Apparatus for use in ClassІ Hazardous Locations and its Associated Apparatus.

UL 698 : Standard for Safety for Industrial Control Equipment for Use in Hazardous(Classified) Locations.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4                   اصطلاحات و تعاریف

 

در این استاندارد اصطلاحات و/یا واژه‏ها با تعاریف زیر به کار می‏رود:

 

4-1                   گاز طبیعی فشرده[1]

 

یک سوخت گازی فشرده که بطور غالب از متــان  تشکیل شده که  از گاز طبیعی به دست می آید و به عنوان سوخت خودرو بکار می رود.

 

4-2         کابین سوختگیری گاز طبیعی فشرده[2]

 

وسیله ای که گاز طبیعی فشرده را به خودرو توزیع کرده و دارای عملکرد کنترل فشار، مرحله بندی توزیع و اندازه گیری است.

 

4-3                   شیر قطع اضطراری[3]

 

شیر سریع عمل کننده برای قطع جریان گاز در مواقع اضطراری که معمولأ در ربع دور چرخش (90درجه) ، از وضعیت کاملاً باز به وضعیت کاملاً بسته در می آید.

 

4-4                   شیر جریان اضافی[4]

 

شیری که در صورت افزایش سریع جریان (در صورت پارگی یک شیلنگ) به سرعت و به طور خودکار در وضعیت بسته قرار  می گیرد.

 

4-5                   میزان مقاومت در برابر آتش[5]

 

طبق استانداردملی ایران به شماره .....[6]. عبارتست از، میزان قابلیت یک جزء ساختمانی برای آن که در یک مدت زمان مشخص، عمل تحمل بار، ایمنی و عایق بودن گرمایی الزام شده در آزمون مقاومت در برابر آتش  را برآورده کند.

 

 

 

 

 

4-6                   واحد ذخیره گاز

 

گروهی از مخازن گاز که مجموعه آنها به  صورت جنب یکدیگربطور  عمودی یا افقی قرار گرفته و  باید توسط لوله کشی، طوری به یکدیگر متصل شوند که یک واحد منفرد ذخیره گاز را تشکیل دهند.

 

 

4-7                   شیر اصلی قطع جریان

 

شیری با امکان قطع سریع  برای توقف جریان گاز که در ربع دور چرخش از وضعیت کاملاً باز  به وضعیت کاملاً بسته می‌رسد و قابلیت قفل شدن را داراست .

 

4-8                   شیر یک طرفه

 

شیری که فقط امکان جریان یافتن سیال را در یک جهت می‌دهد. 

 

4-9                   شیر خود کنترل[7]

 

شیری است که به طور کامل جریان سیال را در مسیر نصب شده ، مسدود میکند .  این شیر توسط فرمانهای پنوماتیکی / الکتریکی از راه دور فعال میگردد .

 

4-10              سیستمهای کنترل جریان اضافی

 

سیستمهای الکتریکی ، الکترونیکی و/یا مکانیکی که به طور خودکار جریان سیال را در صورتیکه بیشتر ازمقدار جریان مشخص شده باشد ، قطع میکند .

 

4-11              شیر اطمینان تخلیه فشار

 

این شیر در زمان فعال شدن باعث تخلیه خودکار گاز از لوله یا مخزنی که بر روی آن نصب گردیده است ، میشود .تخلیه گاز از زمانیکه فشار داخل تجهیزات از حد مشخصی بالاتر رود ،‌ شروع میشود و پس از افت فشار و رسیدن مقدار آن به حد مشخص شده ، شیر به صورت خودکار بسته میشود .

 

4-12              فشــــار

 

هر جای این استاندارد که از کلمه فشار استفاده می شود ، منظور  فشار نسبی می باشد. مگر اینکه صراحتأ چیز دیگری قید شده باشد .

 

4-13              باید [8]

 

بر این دلالت دارد که انطباق با یک الزام، برای تطابق با استاندارد, اجباری است.

 

4-14              بایست [9]

 

بر این دلالت دارد که انطباق با یک الزام، برای تطابق با استاندارد, در حد توصیه بوده و  اجباری نیست.

 

 

4-15              ضربان گیر

 

قطعه ای که وظیفه جذب ضربه های گازی را بر عهده دارد و معمولاً این کار با آرایشی از روزنه[10] های گلوئی مناسب گاز صورت می‌گیرد .

 

4-16              دما و فشار استاندارد 

 

به دمای15 درجه سلسیوس و فشار اتمسفر معادل 325/101 کیلو پاسکال اطلاق می گردد .

 

 

4-17              مانع گـــاز  

 

یک دیواره یا مانع با ماده و ساختار و موقعیتی که برای منحرف کردن  گاز پخش شده  و انتشار یافته  از یک مکان به مکان دیگر موثر بوده و می تواند دیوار یک ساختمان باشد که مناسب این منظور ساخته میشود .

 

 

 

4-18              نازل سوختـــــگیری 

 

وسیله پر کننده استانداردکه در سیستم سوختگیری  در انتهای شیلنگ سوختگیری نصب شده و مناسب اتصال  به شیر پرکن خودرو است .

 

 

 

 

4-19              شیر قطع سوختگیری نازل  

 

شیری که برای متوقف کردن جریان گاز نصب می‌شود و در نصف دور چرخش ، از حالت کاملاً باز به حالت کاملاً بسته می‌رسد . بر روی این شیر برای تخلیه گاز تحت فشار موجود در شیلنگ یا نازل امکاناتی در نظر گرفته شده است .

 

4-20              ناحیه صفر

 

ناحیه ای که در آن مخلوط گاز قابل انفجار به طور دائم موجود بوده یا انتظار می‌رود که برای مدت طولانی موجود باشد و/یا چنین شرایطی به دفعات زیاد در دوره های کوتاه رخ دهد .

 

4-21              ناحیه یک

 

ناحیه ای که در طی کار عادی ، می‌توان وجود متناوب یا گهگاه مخلوط گاز قابل انفجار را انتظار داشت .

 

 

4-22              ناحیه دو

 

ناحیه ای که در طی دوره کار عادی  وجود مخلوط گاز قابل انفجار انتظار نمی‌رود و/یا چنین شرایطی به دفعات بسیار کم و در مدت کوتاه رخ ‌دهد .

 

4-23              فضای حرکت و سوختگیری

 

فضایی از جایگاه که برای تردد و سوختگیری خودروها اختصاص داده شده است . این فضا شامل مسیر ورودی ، محل سوختگیری و مسیر خروجی میباشد .

 

4-24              حدود و مرزهای مسیرها

 

به معنای مرزها و حدود فیزیکی است که مشخص کننده فضای حرکت و دور زدن خودروها میباشند . لذا مرزها میتوانند بصورت خطوط مشخصة جایگاه یا دیوار باشند .

 

 

4-25              سکوی سوختگیری

 

سکویی که کاملاً از فضای حرکت و سوختگیری جدا بوده و تردد خودرو بر روی آن ممنوع است . روی این سکو ، کابینهای توزیع کننده گاز طبیعی فشرده ، شیرهای قطع کننده جریان و در صورت لزوم ، ستون های نگهدارنده و محافظ کابینهای توزیع ، سایبانهای فضای سوختگیری قرار میگیرند .

 

4-26              مسیر ورودی

 

مسیـری است که در صورت وجـود دسترسی غیر مستقیم به جایگاه, از خیابان تا نقاط سوختگیری امتداد می یابد . خودروها برای وارد شدن به جایگاه و رسیدن به محل سوختگیری در این مسیر تردد میکنند .

 

4-27              محل سوختگیری

 

منطقه ای است که در طرفین و امتداد سکوی سوختگیری قرار دارد . حرکت و تردد خودروها در این منطقه باید برای رسیدن به سکوی سوختگیری به حداقل برسد و توقف خودرو در این منطقه فقط برای سوختگیری مجاز است .

 

 

4-28              مسیر خروجی

 

در صورت وجود دسترسی غیرمستقیم به خیابان ، از این مسیر که از محل سوختگیری تا خیابان امتداد دارد برای خارج شدن از جایگاه استفاده میگردد .

 

 

 

4-29              مسیر  کنـــــدرو

 

مسیری است که به موازات خیابان اصلی احداث شده و به منظور دسترسی خودروها به مسیر ورودی از آن استفاده می شود .  حداقل عرض مسیر برای تعداد حداکثر شش شیلنگ برابر چهار متر و برای تعداد شیلنگ بیشتر برابر شش متر میباشد.

 

4-30              زوایای قرارگیری سکوهای سوختگیری

 زوایای[11] α و [12]β  به ترتیب از برخورد محور طولی مسیرهای ورودی و خروجی با محور طولی سکـــــوی سوختگیری به دست می آیند . ( مطابق شکل 1 )

 

 

4-31              حداقل شعاع گردش

 

کمترین شعاع گردشی است که خودروها برای حرکت میتوانند طی نمایند.  ( مطابق شکل های 2 و 3 )

 

4-32              احداث کننده (کار فرمای) جایگاه

 

شخص حقیقی یا حقوقی که بعنوان سازندة مجموعه جایگاه معرفی میشود .

 

4-33              مالک (بهره بردار) جایگاه

 

مالک زمین و یا تجهیزات جایگاه یا نماینده قانونی وی که از سوی احداث کننده جایگاه مجاز به بهره برداری میباشد .

 

4-34              مسؤول نصب تجهیزات

 

مسؤول نصب تجهیزات باید دارای تحصیلات و تجربیات کافی مرتبط بوده و توسط مرجع ذیصلاح به عنوان مسؤول نصب درجة یک تأیید شده باشد .

 

4-35              مسؤول نگهداری و تعمیرات

 

مالک جایگاه مسؤولیت نگهداری و تعمیر جایگاه را با همکاری شخصی با تجربیات و تحصیلات مرتبط ، برعهده خواهد داشت

 

4-36              سوختگیری کند[13]

 

نوعی روش سوختگیری گاز طبیعی فشرده است که به زمان بیشتری نسبت به سوختگیری سریع نیاز دارد . در این روش احتیاجی به حضور دائم متصدی جایگاه یا مالک خودرو در کنار آن نمی باشد .  این روش سوختگیری تنها باید برای خودروهای تحت نظارت سازمانها و موسسات دولتی مورد استفاده قرار گیرد .

 

5-  الزامات و اصول کلی طراحی جایگاه و تاسیسات آن

 

5-1        کلیات

 

برای جایگاههای سوختگیری گاز طبیعی فشرده ،رعایت فواصل ایمنی تعریف شده در این استاندارد  الزامی است.

 در مورد جایگاههای سوختگیری عمومی ، باید الــــزامات مربوط به رعایت دسترسیهای مجاز عبور و مرور و شدت جریان ترافیک در نظرگرفته شود . اخـــــذ مجوز و تأییدیه در سطوح ملی ، اســـتانی و یا شهری ، از مقامات ذیصــــلاح به صورت

مقتضی انجام پذیرد .

 لوازم و وسایل غیرمرتبط با فعالیت و پروژه احداث جایگاه نباید در ساختمان‌های جایگاه انبار و نگهداری شود. دیوارهای مشترک و جداکننده جایگاه باید با مصالح ساختمانی توپر با حداقل 5/2 متر ارتفـــاع و 3/0 متر ضخامت ساخته شوند، به استثاء قسمتی از دیوار جایگاه که نزدیکتر و درسمت (یا به موازات) دیوار اتاق کمپرسور قرار گرفته است، که در این صورت ارتفاع دیوار با حداقل طول برابر با دیوار کمپرسور خانه باید به 3 متر افزایش پیدا کند. جایگاه‌های سرویس روستائی، مستقر در نواحی و محوطه‌های کاملا" باز- مشروط بر عدم وجود قانون و یا مقررات نافذ و موثری در این ارتباط- می‌تواند فاقد دیوارهای مزبور باشد، در صورتی که ساختمان‌های مجاور جایگاه حداقل 100 متر با مسیر پیرامونی آن فاصله داشته باشد. 

 5-2 مخازن ذخیره سازی میتوانند در فضای بازیا بسته نصب شوند، ولی بهتر است که در فضای باز نصب شوند.  

 

5-2-1  فواصل جداسازی برای نصب مخازن ذخیره در فضای باز

 

5-2-1-1کلیه مخازن و وسائل کنترل و تنظیم کننده آنها که در ذخیره سازی و تأسیسات توزیع گاز طبیعی بکار میروند،  باید در فضای باز نصب شوند مگر آن که ساختمان به طور خاص برای چنین استفاده ای طراحی شده باشد.

5-2-1-2  از فواصل جداسازی ارائه شده در این استاندارد، نباید در مواردی به جز ایستگاههای سوختگیری استفاده کرد.

5-2-1-3 هر فاصله جداسازی توصیه شده در بندهای 5-2-2 و جدول یک را می‌توان با ساخت یک دیوار واسط از جنس بتون مسلح یا مصالح ساختمانی مناسب ،کاهش داد . این دیوار باید ضد نفوذ گاز بوده و حداقل سه ساعت  در برابر آتش مقاومت کند و نیز دارای چنان ابعادی باشد که حداقل مسیر گاز برابر یا بزرگتر از فاصله جداسازی توصیه شده باشد .  این دیوار باید حداقل یک متر از مخازن ذخیره و شیرهای مرتبط با آنها فاصله داشته باشد.

 

   5-2-2مخازن

فواصل جداسازی بین منافذ  دیواره های هر ساختمان یا سازه موجود در ایستگاه سوختگیری و کلیه  مخازن که برای ذخیره یا توزیع گاز طبیعی فشرده بکار می روند، باید با مقادیر جدول یک منطبق باشند .

 

 

 

 

 

 

جدول 1ـ فواصل جداسازی ساختمانها و کالاهای خطرناک از واحد ذخیره گاز در فضای باز

 

ظرفیت کلی گاز (m3)

یا حجم کلی ذخیره گاز (lit )

فاصله جداسازی از ساختمانها یا مرزها ( m)

فاصله جداسازی از کالاهای خطرناک یا

مواد قابل اشتعال  ( m)

تا m3 1100 گاز

( تا 4500 لیتر )

 

3

 

3

1100 تا m3 2450 گاز

( 4500 تا 10.000 لیتر )

 

4

 

5

2450 تا m3 500 24 گاز

( 10.000 تا 100.000 لیتر )

 

10

 

10

یادآوری ـ ظرفیت کلی گاز، ظرفیت در دما و فشار استاندارد ( C˚15 وفشار اتمسفر ) است وقتی در فشار 8/24 مگا پاسگال ذخیره شدهباشد .

حجم کلی، ظرفیت آبی مخزن ذخیره بر حسب لیتر است .

 

5-2-2-1-هیچ مخزن ذخیره ای نباید در فاصله کمتر از سـه متر از نزدیکترین خیابان اصلی یا پیاده رو یا منبع قابل اشتعال قرار داشته باشد, مگر آنکه یک دیوار بتونی یا از جنس مصالح ساختمانی مناسب با سه ساعت مقاومت در برابر آتش ( FRR ) بین آنها قرار گرفته باشد. مخازن ذخیره بزرگ[14]  نباید در فاصله کمتر از پنج متر از پیاده روها یا مکانهای دیگر واقع شده باشد  .

5-2-2-2- هیچ مخزن ذخیره ای نباید در فاصله کمتر از پنج متر نسبت به هر کابین سوختگیری مایع   ( شامل توزیع کننده گاز مایع ) قرار گیرد .

5-2-2-3-   هیچ مخزن ذخیره ای نباید در فاصله ای کمتر از دو و نیم متر از کابین سوختگیری گاز طبیعی فشرده قرار گیرد.

5-2-3-مخازن ذخیره سازی و سیستم تراکم در فضای بسته 

 کمینه فواصل ایمنی

تجهیزات ذخیره سازی و تراکم باید با رعایت حداقل فواصل ایمنی مطابق با جدول زیر مستقر و نصب شوند:

نوع تجهیزات                                                                 

 فواصل (به متر )                                  

گنجایش ذخیره‌سازی (بر حسب لیتر آب)

تا4000 لیتر

از 4001  تا 10001

10001 به ‌بالا

    الف - حصارکشی مخازن ذخیره و کمپرسور

دیوارهای مشترک جایگاه و تاسیسات آن

5

5

10

حریم شهری طبقه همکف

3

3

3

حریم شهری طبقة فوقانی

0

0

0

ساختمان‌های چهار طبقه و بیشتر

برای بیش از 150 نفر پرسنل

10

10

15

توزیع کننده‌های گاز

5

5

5

شعله های روباز

3

3

3

ب- توزیع‌کننده‌ها

حریم شهری

4

4

4

بزرگراه و جاده ها (نواحی روستایی)                   

6

6

6

ساختمانهای اداری جایگاه

3

3

3

دیوارهای مشترک جایگاه‌ و اتاق‌ها و یا دفاتر آن (ساختمانهای اداری):

        قسمت ورودی                           

5

5

5

       اجاق‌های روباز                           

5

5

5

    ج- مخازن ذخیره سوخت‌های مایع                        

(خروجی‌های تخلیه و یا سوخت‌گیری)

5

5

5

دیوار کمپرسور خانه

3

3

3

 

* مطابق با بیشینه ارتفاع مجاز برای احداث ساختمان‌ در ساختمانها و آپارتمانهای اطراف. ولی در صورتی‌که ساختمان جنب آن بلندتر باشد، آنگاه حالت اخیر مورد نظر می‌باشد.

تذکر: دیوار مشترک بتونی و یا ساخته شده از مصالح ساختمانی (دیوار کمپرسورخانه) 5/0 متر بالاتر از کمپرسور / ساختمان مخازن ذخیره و با امتداد طولی بیشتر از یک متر از دو سوی هرکدام از آنها (کمپرسور / ساختمان مخازن)، ‌و با حداقل 3 ساعت مقاومت در برابر حریق باید ساخته شوند. آنها باید دارای مسیرهای دسترسی تودرتو (پیچاپیچ) باشند. فواصل را باید از مرز خارجی دیوار محیطی اندازه‌گیری نمود. گروه مخازن ذخیره واقع در اتاق کمپرسور و یا یک محل مختص به خود فقط از دو طرف (یک طرف در طول و طرف دیگر در عرض مخازن) می توانند با دیوارهای مجاور حداقل فاصله را داشته باشند.

5-3-کابین سوختگیری

   کابین سوختگیری گاز طبیعی فشرده نباید تا نزدیکترین مخزن ذخیره ، کمتر از 5 متر فاصله داشته باشد .

5-3-1-                طبقه بندی مناطق خطرناک ایستگاههای گاز طبیعی فشرده در پیوست ب و ت این استاندارد  تشریح شده است. تجهیزات برقی باید مناسب ناحیه ای باشند که درآن قرار می‌گیرند .

/ 0 نظر / 198 بازدید