پیشگیری از حریق و سوانح در ساختمان ها

 

 

 

 

 

 

 

 

پیشگیری از حریق و سوانح در ساختمان ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم

پیشگیری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل 2: پیشگیری

کلیات:

ساده‌ترین و مؤثرترین تاکتیک قابل دسترس برای طراح جهت اطمینان از ایمنی در برابر حریق، پیشگیری از شروع حریق و در حقیقت خود حریق می‌باشد. اگر این تاکتیک موفق شود، دیگر نیازی نیست که حتی سایر ارزیابی‌های ایمنی در برابر حریق صورت گیرد. دو راه برای پیشگیری از وقوع حریقها وجود دارد که به اساس مثلث حریق بستگی دارد. سه عامل مثلث حریق عبارتنداز : منبع جرقه زنه، سوخت و اکسیژن. تقریباً غیر ممکن است (و اکثراً نامطلوب ) که اکسیژن را از ساختمان مسکونی خارج کنیم، لذا پیشگیری از حریق بر دو عامل دیگر متمرکز می‌باشد. پیشگیری از احتراق و محدود کردن سوخت قابل دسترس دو روش پیشگیری از حریق می‌باشند.

2-1- پیشگیری از احتراق:

در طراحی برای کاهش خطر احتراق طراح باید دو مورد را انجام دهد. اول: منابع آتش‌زنه را در طرح پیشگویی کند و دوم: ساختمان بنحوی اداره شود که خطر احتراق محدود گردد. یک طرح واقعی در مقابله با خطر و طرحی که تدابیر مقابله با خطر را ارائه می‌کند باید بموازات همدیگر دیده شوند.

چهار نوع اصلی منابع احتراق (آتش‌زنی) وجود دارد:

1- پدیده طبیعی (مثلاً ساعقه)

2- بی‌توجهی افراد (مثلاً مواد دخانی، کبریت‌ها، آشپزی)

3- ضعف تکنولوژی (مثلاً نقایص سیم‌کشی و وسایل الکتریکی)

4- آتش آفروزی عمدی (مثلاً خودکشی، دشمنی با علم و صنعت)

این چهار دسته‌بندی انحصاری نمی باشند و اثرات متقابل بر یکدیگر دارند، بویژه ضعف تکنولوژی که معمولاً ناشی از بی‌توجهی انسانها می‌باشد.

بسیاری از حریقهای ساختمانهای غیر مسکونی منشاء تصادفی دارند، برعکس تعداد زیادی از حریقها هستند که منشاء آنها فرآیندهای صنعتی و ترکیبی می‌باشد و باید بخاطر داشت که اگر چه آمار تعداد حریقهای مهم دقیق و درست نیست، اما شدت آنها بسیار با اهمیت می‌باشد. تلفات جانی حریقها نشان می‌دهد که چنانچه منابع جرقه‌زنی مشخص شده خیلی معمولی باشد، آنها منجر به تلفات جانی در سطح بالا نمی‌شوند. برای مثال وسایل آشپزی در حافظت از حریق در ساختمانهای مسکونی خیلی بحساب می‌آید، اما تلفات جانی آن همانند یا نزدیک به استعمال مواد دخانی نیست. این مورد اهمیت یک درک عمیق را تاکید می‌کند مبنی بر اینکه نه تنها علت بوجود آمدن یک حریق بلکه خطرناکتر بودن آنها باید مدنظر باشد (جدول 2-1)

 

جدول 2-1 : آمار منابع جرقه زنی

منابع جرقه‌زنی

درصد حریقها

در کل ساختمانها

در ساختمانهای مسکونی

در ساختمانهای غیر مسکونی

مواد دخانی

کبریت

وسایل آشپزی

وسایل گرمایشی فضاها

سیم‌کشی برق

سایر وسایل الکتریکی

سایر موارد (بعلاوه پدیده‌های طبیعی)

نامعلوم

حریقهای تصادفی

حریقهای عمدی

9

7

27

5

6

10

14

 

3

81

19

10

7

40

7

5

9

8

 

1

87

13

9

8

8

3

7

11

22

 

4

72

28

 

2-1-1- پدیده‌های طبیعی:

جدی‌ترین منبع جرقه‌زنی طبیعی صاعقه و خطر اصابت آن با زمین محسوب می‌شود. زلزله نیز خطری بزرگ برای آتش‌سوزی محسوب می‌گردد زیرا با صدمات وارده به وسایل الکتریکی و گازسوز خطر آتش‌سوزی ایجاد می‌شود و حریق مشکل بعدی در مناطق زلزله زده می‌باشد. حریقهای جنگل یک خطر طبیعی برای ساختمانهای مجاور و اطراف بوسیله منطقه‌ای پر از چوب بحساب می‌آیند. در موقعیت‌های خیلی سخت ساختمانها ممکنست حتی بوسیله آتشفشانها تهدید شوند. بهرحال موضوع با اهمیت، توجه طراحان به صاعقه می‌باشد و بایستی آگاه باشند که چگونه در مقابل خطرات آن طراحی نمایند.

 

2-1-2- بی‌توجهی (بی‌مبالاتی) افراد:

احتمالاً شایع‌ترین علت آتش‌زنی، و یقیناً سخت‌ترین مورد طراحی برای مقابله با آن، بی‌توجهی انسانها می‌باشد. تقریباً می توان از تمام حریقهایی که با مواد دخانی یا کبریت‌ها شروع می‌شوند پرهیز نمود و البته اینها یکی از علل مهم حریقهای مسکونی هستند که تلفات جانی بدنبال دارند. بهمچنین وقوع تعداد زیادی از حریقهای مرتبط با آشپزی و بخاریها (بویژه، ماهی تابه سیب‌زمینی) معمولاً در اثر بی‌توجهی افراد بوجود می‌آید. ترویج آموزش عمومی و تشویق و دلگرمی ایمنی خانه خارج از بحث این کتاب هستند، اما بعضی ارتباطات وجود دارد که طراح می‌تواند آنرا ایجاد نماید (ساده‌ترین آنها عدم نصب شیر اصلی اجاق در پشت آن است)، اما در یک سمت و در یک موقعیت قابل دسترس نصب شود.

در ساختمانهای غیر مسکونی طراح بیشتر از اینها می تواند کار انجام دهد. از همه مهمتر پیش‌بینی یک فضای انباری مناسب و کافی می‌باشد. فضای انبار بد و ناکافی چاره‌ای باقی نخواهد گذاشت که ساکنین در یک ساختمان شروع به انبار کردن اشیاء در کریدورها، آشپزخانه، یا هرجای دیگر که برای آنها راحت باشد، بنمایند. این موضوع مواد قابل سوختن را در مجاورت منابع آتش‌زنی قرار خواهد داد. برای مثال در یک بیمارستان خیلی خطرناک است که کارکنان آن اقدام به انبار کردن مواد قابل اشتعال (مانند لباسهای کثیف بیماران یا لگن‌های مصرفی بیماران) در مناطقی با خطر آتش‌زنی (مانند آشپزخانه یا اتاقهای بستری) نمایند.

بسیار مهم است که طراح در طراحی جانمایی نقاط مختلف ساختمان از چگونگی کاربری عملی ساختمان در آینده آگاه باشد و حداقل حدس بزند که چه سوءاستفاده‌هایی خواهد شد. محل زباله‌ها و حذف کردن آنها خیلی مهم هستند زیرا که آنها از منابع آتش‌زنی خیلی متعارف می‌باشند.(شکل 2-1)

 

 

 

 

2-1-3- ضعف تکنولوژی

آتشزنی ناشی از ضعف تکنولوژی بیشترین مسئولیت را برای طراح دارد و نیاز به در نظر گرفتن آگاهی‌ها در طول فرآیند نقشه‌کشی دارد. همانطور که ایمنی در برابر حریق کامل دست یافتنی نیست، ضعف تصادفی سیستم‌ها و تسهیلات و تمهیدات ساختمان اجتناب‌ناپذیر است.

در جانمایی ساختمان طراح باید از مناطقی که در هنگام وقوع ضعف تکنولوژی ایجاد بزرگترین خطرات را می‌نمایند، آگاه باشد و اثراتی که منجر به چنین احتراقی خواهد شد را به حداقل رساند. مناطقی مانند موتور خانه، آزمایشگاه، اتاقهای بویلرها و آشپزخانه‌های بزرگ ضروریست در محلی قرار گیرند که کمترین تهدیدها را داشته باشند.

2-1-4- آتش افروزی عمدی

پنج دسته‌بندی اصلی برای حریقهای عمدی وجود دارد، بمنظور طراحی بعضی از آنها در مقابل سایر موارد ساده‌تر می‌باشند. اینگونه حریقها ممکنست برای  سوءاستفاده‌های مالی، جهت پنهان کردن یک جنایت، دشمنی کینه‌جویانه، دشمنی انتقام‌جویانه یا اعمال تروریستی انجام گیرد.

آتش افروزان دوست دارند جنایت خود را در قالب یک تصادف پنهان کنند، بنابراین دفاع طراح فقط می تواند فرصت‌های حریقهای تصادفی را حذف کند (آنهم در مقاطع اولیه آن).

در حریقهای عمدی مرتبط با امور مالی احتمال دارد که فرد آتش‌افروز از ساختمان و روش‌های اجرایی اطلاعات کافی و خوبی داشته باشد بنابراین طراح کمتر می‌تواند که در مقابل چنین حریقهایی طرحهای پیشگیری ارائه نماید.

طراح می‌تواند با کنترل دسترسی‌ها به ساختمان یا مناطقی خاص از ساختمان درکاهش بروز حریقهای عمدی دشمنی و کینه‌جویانه کار زیادی انجام دهد.

سه رویه دفاعی در اطراف یک ساختمان وجود دارد (شکل 2-2) : اول، محوطه پیرامون ساختمان. دوم: نمای ساختمان و سوم: تقسیم‌بندی بین قسمت‌های مختلف ساختمان.

آخرین گونه از حریقهای عمدی مربوط به حملات تروریستی می‌باشد. اما طراح ساختمان‌هایی که احتمال دارد آماج هدفهای تروریستی قرار گیرند باید دقیقاً از این خطر آگاهی داشته باشند. نه تنها ساختمانهای نظامی و دولتی در خطر هستند بلکه ساختمانهای تجاری و دانشگاهها نیز در معرض این خطر می‌باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-2- محدودیت سوخت:

محدودیت سوخت همانند پیشگیری از احتراق با موفقیت در طراحی و اداره کردن اقدامات تعیین می‌شود. بطور قطعی مکانی که یک طراح می‌تواند نقش مثبتی داشته باشد زیاد است، مگر اینکه ساختمان بوسیله مقاطعه‌کاران و پیمانکاران اداره و استفاده شوند، در آن صورت ارزیابی پیشگیری از حریق که در عمل بتواند مؤثر واقع شود، غیر ممکن خواهد بود.

محدود کردن مقدار سوخت در دسترس جهت کاهش خطرات حریق از دو طریق به ما کمک می کند. اول، با کنترل کردن مقدار موادی که قادر به سوختن و آزاد کردن حرارت جهت تغذیه و رشد حریق می‌باشد. این مورد بعنوان (بار حریق) سوخت شرح داده شده است.      دوم مقدار دودی که ممکنست تولید گردد، کنترل شود. مقدار سوخت بالقوه که هنگام سوختن تولید دود می‌کند بعنوان (بار دود) بیان می‌شود و این مورد ممکنست با توجه به بار سوخت وبسته به مشخصات دود تولید شده از مواد درگیر حریق، تفاوت کند.

ممکنست یک سوخت دارای بار دود کم اما بار سوختی بالا باشد، یا برعکس ، بطور کلی دو نوع سوخت مد نظر طراح می‌باشد. سازه ساختمان و محتویات ساختمان.

2-2-1- سازه یا کالبد ساختمان

مشخصات اصلی مواد ساختمانی که می‌توان آنها را سنجش نمود و طراح باید از آنها اطلاع داشته باشد عبارتنداز:

1- قابلیت احتراق: تسهیلاتی که با آن یک ماده می‌تواند محترق شود، چنانچه در معرض شعله قرار گیرد.

2- قابلیت سوختن: قابلیت سوختن یا نسوختن یک ماده وقتی که از یک حریق موجود حرارت دریافت می‌نماید.

3- توسعه حریق: درجه‌ای از مواد که در انتشار حریق از طریق آزاد کردن حرارت زمانیکه خودش در معرض حرارت قرار دارد شرکت می‌کند. این مورد با سطح انتشار حرارت و مقدار حرارت آزاد شده در نظر گرفته می‌شود.

4- پیشرفت شعله بر روی سطح: آیا یک ماده پیشرفت شعله را بر روی سطوح خودش پشتیبانی می‌کند.

5- قوه تاریکی دود: درجه‌ای از دود تولیدی هنگام سوختن مواد که سبب کاهش دید می‌شود.

6- مقاومت در برابر حریق: مقاومت یا عدم مقاومت یک جزء یا مجموعه‌ای از یک قسمت در برابر حریق از طریق حفظ (تثبیت) مشخصات ظرفیت تحمل بار، تمامیت و خود عایق بودن. (شکل 2-3)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برای هر کدام از این مشخصات آزمونها و استانداردهایی وجود دارد. اولین مشخصه: قابلیت احتراق تاثیر کامل در پیشگیری از احتراق دارد. سه مشخصه بعدی (قابلیت سوختن- توسعه حریق - میزان پیشرفت حریق بر روی سطح) با محدودیت سوخت که چگونگی سرعت یک حریق را در مراحل ابتدایی رشد حریق تعیین می‌نماید، در نظر گرفته می‌شود. مشخصه پنجم (قوه تاریکی دود) یک نوع ارزیابی است زیرا که نشان دهنده بار دودزایی مواد می‌باشد. آخرین مشخصه (مقاومت در برابر حریق) نباید با پنج مشخصه قبلی که بعنوان توانایی یک عضو ساختمانی یا مجموعه (بر یک ماده ترجیح دارد) در مقابل توسعه حریق می‌باشد، آمیخته شود، زیرا این مورد جنبه‌ای از محدودیت حریق می‌باشد.

اعضای سازه‌ای یک ساختمان (دیوارها، کف‌ها، پشت‌بام‌ها، سقف‌ها، تیرها و ...) بهیچ وجه نباید یک منبع سوخت بالقوه باشند زیرا آنها باید در جای خود، هم‌ برای پایداری و استقامت سازه   و هم برای محدود کردن حریق باقی بمانند. چنانچه یک عضو سازه‌ای بصورت سوخت یک حریق عمل نماید، یک مصیبت بزرگ رخ می دهد.

2-2-2- محتویات ساختمان:

حریقهای بسیار بزرگ با احتراق محتویات ساختمانها شروع می‌شوند. بنابراین تهیه و تدارک پارچه‌ها، نازک‌کاریها و مبلمان تحت کنترل تیم طراحی بسیار اهمیت دارد زیرا نسبت سهیم بودن آنها در پیشگیری از حریق باید مدنظر قرار گیرد.

خطرات ناشی از سوختن مبلمان، نازک‌کاریها و اتصالات آنها بستگی به ساختار آنها و بویژه انواع لایی‌های بکار برده شده دارد. یک ماده کاملاً ضد شعله وجود ندارد و معمار و طراح فقط با انتخاب دقیق نازک‌کاریها و مبلمان پارچه‌ای و فوم می‌تواند خطرات را به حداقل کاهش دهد.

بافته‌های پنبه‌ای می‌توانند بوسیله «پروبان» یا «پیرو واتکس» اصلاح شوند بنحوی که مقاومت کیفی خوبی در برابر حریق داشته باشند، بطوریکه در محل تماس با شعله بصورت ذغال‌سوزی ثابت در همان محل در می‌آیند. کل مقدار سوخت بالقوه موجود در داخل ساختمان از انواع مختلف باید در تعیین سطح محدود کردن حریق منظور شود.

2-3- مدیریت (اداره کردن) ایمنی در برابر حریق:

استراتژی ایمنی در برابر حریق ، موارد پیشگیری از حریق را که شامل مدیریت ایمنی در برابر حریق ساختمان (مانند ارتباطات، فرار، محدود کردن و اطفاء حریق) می‌باشد، تعمیم خواهد داد.

استراتژی ایمنی در برابر حریق به روش‌های ایمنی معمولی ساختمان و کارهایی که در زمان وقوع حریق باید انجام گیرد، خواهد پرداخت. روش‌های ایمنی معمولی برنامه‌های مدیریت و برنامه‌ریزی را برای رسیدگی به ایمنی مقرری و کلی ساختمان بسط و گسترش می‌دهد. بطوریکه کلیه سیستم‌های ایمنی در برابر حریق و اجزای آن مطابق قاعده بازنگری می‌شوند. یک چنین بازنگری موجب مشخص شدن خطرات جدید در ساختمان می‌شود و سنجش‌های کامل و دقیق باعث به حساب آوردن خطرات می‌شود. بعلاوه روش‌های ایمنی در برابر حریق معمول، آموزشی که کارکنان نیاز دارند را نیز معین خواهد نمود.

قسمت دوم استراتژی حریق، کارهایی که در زمان وقوع حریق باید صورت گیرد، شامل می‌شود، و تیم طراح باید نقشه‌های از پیش طراحی شده این کارها را ارائه نمایند. این مدارک باید مسئولیت‌ها و وظایف کارکنان که حاکی از تاکتیک‌های ضروری برای انجام امور در چنین شرایطی (تخلیه یا خروج، اطفاء حریق یا محدود کردن حریق) می‌باشد، مطرح و معین نماید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم

ارتباطات

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم : ارتباطات                                                                          

کلیات:

وقتی حریق شروع می‌شود، نکته با اهمیت آنست که تا آنجا که امکان دارد هرچه سریعتر حریق کشف شود. بدیهی است که می‌تواند قبل از تن دادن به حریق، اعمالی جهت تخفیف آن صورت گیرد و در مقیاس بزرگتر به موفقیت احتمالی بیانجامد. وقتیکه یک حریق کشف می‌شود، خواه بوسیله متصرفین و خواه توسط سیستم‌های اتوماتیک، ضروریست موقعیت محل حریق زده با متصرفین مشخص و با نیروی آتش نشانی ارتباط برقرار شود. اطلاعات ما را قادر خواهد ساخت هر برنامه از پیش ترتیب داده شده جهت تخلیه حریق را شروع نموده و سیستم‌های اتوماتیک فعال شود (مانند فعال شدن سیستم کنترل دود، بسته شدن درهای حریق، فعال شدن سیستم اطفایی محلی).

یک سیستم کشف و اعلام حریق بخشی از ارتباطات را تشکیل می‌دهد و معمولاً در راستای هدف مورد نظر که هم می تواند ایمنی از جان (L) وهم حفاظت از اموال (P)  باشد، تقسیم‌بندی می‌شوند. بعضی سیستم‌ها ممکنست بمنظور ایمنی جان و حفاظت اموال  (هر دو ) ارائه شوند. علیرغم این دسته‌بندیها، تمام سیستم‌ها جهت هشدار دادن از آغاز       فرار از حریق و تلاش و سعی برای محدود کردن و خاموش کردن آن، فراهم می‌شوند.

3-1- کشف حریق:

سیستم‌های کشف حریق محصولات حریق را شناسایی می‌کنند. برای یک فرداین شناسایی با دیدن،صدا یا بوئیدن و برای یک کاشف اتوماتیک بوسیله حرارت، دود و نور (در طول موجهای ماوراء بنفش و مادون قرمز) و اغتشاش در حرکت، انجام می‌گیرد.

 

 

3-1-1 تجهیزات دستی کشف حریق:                                                           

شاید بهترین کاشف‌های دودی حاضر در ساختمان افراد باشند، افراد قادر خواهند بود با صدا،  بو و نور حریق، آن را شناسایی و کشف نمایند و سپس خیلی سریع تصمیم عاقلانه بگیرند.

آموزش ایمنی در برابرحریق لزوم نصب سیستم هشدار دهنده را بعنوان اولین عمل تاکید می‌کند اما مشکل‌ترین مسئله برای آموزش دهندگان اینست که آیا مردم را تشویق به مبارزه با حریق بکنند یا ترک محل و ساختمان. در اغلب ساختمانهای بزرگ سیستم اعلام حریق نصب می‌شود بطوریکه با استفاده از شیشه شکننده دکمه احضار (یا بعبارت صحیح‌تر شستی اعلام حریق) هشدار اعلام خطر فعال می شود. معمول است شستی اعلام حریق در راههای خروجی نصب شود که مردم را تشویق به ترک ساختمان نموده و مطمئن شویم هیچکس بمنظور فعال کردن سیستم هشدار بطرف حریق حرکت نمی‌کند.

3-1-2- دود:

غالباً از دتکتورهای اتوماتیک کاشف ذرات دود حریق استفاده می‌شود و این دتکتورها قادر هستند حریق را در مراحل زودتر نسبت به دتکتورهای حرارتی کشف نمایند. دو نوع اصلی این دتکتورها عبارتند از یونیزه و اپتیکال.

دتکتورهای اپتیکال بیشتر برای حس کردن ذرات دود غلیظ (درشت‌تر) تنظیم شده‌اند در حالیکه دتکتورهای یونیزه به ذرات کوچکتر دود، معمولاً غیر قابل رویت، ذرات دودی که در شروع حریق تولید می‌شود، حساس هستند. بنابراین اگر حریق بصورت کندسوزی صورت گیرد دتکتورهای اپتیکال بهتر است.

3-1-3- حرارت:

دتکتورهای حرارتی از نوع دتکتورهای چند منظوره هستند که با رسیدن به دمای ثابت  طراحی شده یا رسیدن به سرعت افزایش حرارت معین فعال می‌شوند.

دتکتور حرارتی ثابت در جایی که اختلاف دمای محیط بطور عادی رخ می‌دهد تعداد کمتری اعلام‌های کاذب می‌نماید عیب این نوع دتکتور اینست که سرعت پاسخگویی آن نسبتاً آهسته می‌باشد. دتکتور سرعت افزایشی در حریقها خیلی سریعتر پاسخ می‌دهد، زیرا که براثر یک سرعت افزایش دما فعال می‌شود، و به یک دمای معین بستگی ندارد. این نوع دتکتور بویژه برای مکان‌هایی که دتکتورهای دودی بعلت وجود ذرات گرد و غبار بی‌اعتمادی ایجاد           می نمایند، مناسب است.

3-1-4- نور:

سنسورهای نور ماورای بنفش و اشعه مادون قرمز را می‌توان بعنوان دتکتور شعله‌ای بکار برد و اینها برای کشف حریق‌های بسیار ویژه و پیچیده استفاده می‌شوند. اینگونه دتکتورها از انرژی تشعشعی حریق بصورت مادون قرمز استفاده می‌نمایند و یا از واکنش طیف مرتب ماورای بنفش بر روی یک سلول فتوالکتریک یا لوله پر از گاز حساس استفاده می‌نمایند.

دتکتورهای شعله‌ای در مناطقی که انباری از مایعات قابل اشتعال در مقدار قابل توجهی وجود دارد، مناسب می‌باشند.

3-1-5- اغتشاش گرمایی:

اکثر دتکتورهایی که تا کنون شرح داده شدند دتکتورهای نقطه‌ای هستند زیرا که آنها دود، حرارت یا نور را در یک نقطه معین یا در یک شعاع از آن نقطه ثابت کشف می‌کنند. دتکتورهای اغتشاش گرمایی بسته به خطی که بصورت نوری جریانهای هوای داغ یا دود را حس می‌کنند، طراحی می شوند. قطع شدن نور خطی نشاندهنده یک حریق می‌باشد. این دتکتورها برای فضاهای بزرگ بویژه سالن‌های سوله و گاراژهای اتوبوس بسیار مفید می‌باشند.

در بعضی از انواع این دتکتورها خط نوری مادون قرمز از یک منبع به یک دریافت کننده ارسال می‌شود. اثرات گرمایی حریق سبب قطع شدن یا میزان شدن خط نوری بر روی دریافت کننده می‌شود. باید توسعه حریق در مراحل ابتدایی خط نوری را تاریک کند. این مورد سبب ارسال سیگنال اعلام حریق می‌شود، بنابراین دتکتورهای خطی هم برای حس کردن دود و هم برای حرارت می‌باشند.

3-1-6- نمونه برداری هوا:

در بعضی موقعیت‌های خاص ، ممکنست از سیستم‌های نمونه‌بردار هوا استفاده شود که هوا از موقعیت‌های مختلف به توالی وارد شده و از سنسور خارج می‌شود. هوا معمولاً از سوراخهای کوچک لوله‌های نمونه‌بردار به ایستگاه تجزیه و تحلیل مرکزی کشیده می‌شود، که در آنجا دتکتورهای دودی برای حس کردن هر نوع ذرات دود نمونه وجود دارد.

3-2- درک، تجزیه و تحلیل:

بعد از کشف حریق، سؤالاتی درباره تعبیر یا تفسیر آن سیگنال پیش می‌آید. برای مهندسان برق کاملاً واضح است که سیستم کشف و اعلام حریق متعارف بسیاری از جزئیات دریافت شده توسط سنسورهای مختلف را رد می‌کند. اختراع میکروپروسسورهای موثق باعث شد تا حدی نتایج بدست آمده از هر کدام از ادوات سیستم و اطلاعات بدست آمده از عملکرد سری دتکتورها تجزیه و تحلیل شده و صحت و در تجزیه و تحلیل اثرات حریق و توانایی پیش‌گویی و ثبت خطاها دقت بیشتری شود. این سیستم ها تحت عنوان (آدرس دار) شناخته می‌شوند.

3-2-1- سیستم‌های متعارف:

در سیستم‌های متعارف سیم‌کشی در یک مدار حریق ویژه  با قسمت حریقهای خاص یا زیرقسمت‌ها ارتباط دارد. دتکتورها بنحوی سیم‌کشی شده‌اند که یک سیگنال حریق در آن مدار یک سیگنال حریق در تابلوی اعلام حریق ایجاد می‌نماید و یک چراغ نشانگر بر روی آن مدار درتابلو را روشن می‌نماید. در یک ساختمان چند مداری یک تابلوی اعلام حریق متعارف با یک سری از مدارها، با موقعیت‌های علامت‌گذاری شده مدار یا یک دیاگرام موقعیت مدار که در کنار تابلو نصب می‌باشد نشان داده می‌شود. (شکل 3-1)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3-2-2 سیستم‌های آدرس دار:

در سیستم‌های آدرس دار مانند سیستم‌های متعارف تعدادی وسایل کشف و شستی‌های اعلام حریق استفاده می‌شود اما در این یکی تفاوت می‌کنند و در تابلوی سیستم میکروپروسسورهای بیشتری استفاده شده است. این سیستم می تواند با مقایسه اطلاعات دریافت شده و آنچه که در حافظه ذخیره می‌باشد اطلاعات بیشتری به ما بدهد. سری (هد) دتکتور سیستم متعارف در سیستم آدرس دار بصورت یک سنسور مجزا در می‌آید و یک موقعیت دقیق و احتمال خواندن یک خطا یا یک سیگنال حریق را ارائه می‌نماید. (شکل 3-2)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3-3- اعلام حریق:

وقتی که یک اعلام بصدا در می‌آید یک سیگنال برای تخلیه متصرفین یا یک هشدار جهت آماده شدن برای تخلیه می‌باشد. اعلام باید منجر به احضار کردن نیروی آتش‌نشانی شود بطوریکه آنها بتوانند مبارزه با حریق را آغاز نمایند و اگر نیاز باشد به تخلیه افراد کمک نمایند.

3-3-1- متصرفین:

اصولی‌ترین شکل اعلام کننده صوتی زنگ الکتریکی می‌باشد. این زنگ می‌تواند بصورت پالس متناوب و یا بصورت صدای ممتد و شاید آگاهی دادن به ترتیب هشدار و تخلیه بصدا درآید. چنانچه یک محوطه بزرگ و پرت داشته باشیم ممکن است نیاز باشد از آژیر استفاده شود.

جائیکه مشکلی بر سرراه شنیدن صدای اعلام جهت متصرفین ناشنوا یا صداهای تجهیزات وجود داشته باشد، باید یک اعلام کننده تصویری مثلاً چراغ فلاشر نصب شود.

در حریقهای مسکونی که در طول شب رخ می دهند، اولین هشدار که متصرفین اتاقهای خواب طبقات بالا ممکن است داشته باشند بصورت صدای ترق و تروق یک حریق توسعه یافته می‌باشد. دتکتورهای دودی کامل با اعلام کننده‌های فراگیر می‌تواند یک هشدار سریعتر را ارائه نموده و بنابراین تعداد تلفات جانی را کاهش دهد.

در ساختمانهای مختلف که دارای کارکنان ساکن، بازدید کننده‌ها، بیماران  یا ساکنین می‌باشند نیاز است سیستم اعلام کارکنان را هشیار نموده و برنامه‌ریزی طرح تخلیه حریق را آغاز کنند.

3-3-2- نیروی آتش نشانی:

در اکثر ساختمانها یک شماره تلفن خاص جهت اطلاع نیروی آتش‌نشانی پیش‌بینی می‌شود. اما مدیریت باید بداند چه کسی مسئول پاسخگویی به این تلفن می‌باشد. در ساختمانهایی که دارای مخابرات می‌باشند تلفنچی این کار را انجام می دهد. جهت موفقیت در ارتباط با نیروی آتش‌نشانی نیاز است که آدرس کامل و شماره تلفن ذکر گردد.

تهیه و تدارک و تعیین محل استقرار تابلوی کشف و اعلام حریق و هر تابلوی فرعی دیگر باید توسط طراح و به دقت صورت گیرد. سیستم کشف و اعلام حریق همچنین باید بتواند سیستم‌های دیگر را فعال کند. برای مثال چفت‌های در (وسایل بازنگهدارنده‌درها)، کنترلها و دمپرهای تهویه موتوری، سیستم‌های تخلیه دود برقی، سیستم‌های اطفاء حریق و سیستم‌های مطلع کننده کارکنان.

در مورد سیستم های تهویه برای ساختمانهایی که باید ایمنی در برابر حریق برای آنها در نظر گرفته شود، معمول است که اجازه دهند سیستم‌ها بطور اتوماتیک خاموش یا قطع شوند یا با برعکس نمودن کار سیستم تخلیه، هوا به داخل دمیده شود. سیستم تهویه باید طوری طراحی شود که نیروی آتش‌نشانی بتواند سیستم تخلیه دود را خاموش کند یا به محل تولید خود برگرداند و هوا را از یک سیستم تحت کنترل آتش‌ خارج کند. این کلید یا کلیدها باید در موقعیتی قرار گیریند که براحتی قابل دسترس باشند.

3-4- علائم و هشدارهای حریق:

3-4-1- علائم:

جهت اطلاع متصرفین و نیروی آتش‌نشانی وجود علائم بسیار مهم است، اما آنها نباید بیش از اندازه و بیمورد استفاده شوند.

وجود علائم برای علامت‌گذاری آندسته از خروجی‌ها که بخشی از راههای عبور و مرور معمول نیستند، مهم است. در مجموعه ساختمانهای عمومی این علائم باید تمام راههای دسترسی را نشان دهد. برای مثال، در ساختمانهایی که در مسیرهای تخلیه افقی از درهایی متعدد استفاده شده است باید وضعیت‌ها نشان داده شود (شکل 3-3)

 

 

 

 

 

 

 

 

علایمی که نیاز است نشاندهنده اعمالی باشند که می‌بایستی انجام پذیرد، علایم دستوری    می نامند. این علائم بشکل دایره با کلمات سفید بر روی زمینه آبی‌رنگ می‌باشند. معمول‌ترین نوع این علائم «درب حریق- بسته نگهدارید» می‌باشد. شکل (3-4)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ممکن است نیاز باشد که هم متصرفین و هم آتش‌نشانان از یک خطر در ساختمان با اطلاع شوند (برای مثال خطر تشعشع یا خطر بیولوژیکی). این علائم دارای کلمات سیاه رنگ بر روی زمینه زردرنگ می‌باشند.(شکل 3-5)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بعضی علائم ممکن است عملی را مانع شوند (مثلاً «سیگار نکشیده»)، این علائم یک دایره با یک قطر قرمز رنگ می‌باشند که یک علامت تصویری سیاه رنگ بر روی زمینه سفید رنگ دایره ترسیم شده است.(شکل 3-6)

 

 

 

 

 

 

 

 

رنگ قرمز آتش (برای مثال: «لوله خشک اصلی» و « قرقره شیلنگ آتش‌نشانی»). این علائم باید بشکل مستطیل با کلمات سفید رنگ بر روی زمینه قرمز رنگ باشند. (شکل 3-7)

 

 

 

 

در موقعیت هایی که افراد بیشماری حضور دارند (مثلاً تئاترها یا مراکز ورزشی) این علایم باید دارای نور داخلی (خودنور) باشند.

3-4-2- هشدارهای حریق:

در اماکن اداری و موسسه‌ها ضروریست که یک استراتژی برای تخلیه از قبل برنامه‌ریزی شود. بموازات آموزش کارکنان، بروشورهایی با جملات کوتاه بصورت هشدارهای حریق باید در موقعیت‌های مناسب نصب شود. اگر چنین موردی در نظر گرفته شود باید بیان کننده اعمالی باشد که جهت کشف حریق و اجرای نقشه جزئیات تخلیه متناسب با آن قسمت خاص      حریق زده یا هر نقطه طراحی شده دیگر از مجموعه ضروری می‌باشد .(شکل 3-8)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

راههای خروج

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم: راههای خروج                                                                  

کلیات:

هر ساختمانی باید بنحوی طراحی شود که در زمان وقوع حریق متصرفین آن بتوانند از محل خارج شوند. آنها باید قادر باشند به یک محل امن دسترسی پیدا نمایند بدون آنکه توسط دود یا حرارت محاصره شوند. بنابراین زمان مورد نیاز برای خروج باید کوتاهتر از زم

/ 0 نظر / 343 بازدید