کد عملی برای کمپرسور و ایستگاه‌های سوختگیری CNG

قسمت چهارم : ایستگاه‌های پر کردن تدریجی در محوطه‌های تجاری و صنعتی

NZS 5425 : pt 4 : 1994

 

فهرست عناوین

شماره صفحه

 

 

 

مدارک مرتبط

 

 

پیشگفتار

 

 

محدودة کاربرد

1

 

تعاریف

2

 

روشها

3

 

تجهیزات فشار

4

 

وسایل محدود کنندة فشار و خاموش کنندة کمپرسور ـ کنترل کنندة قطع

5

 

محافظت در برابر خوردگی

6

 

انتقال CNG

7

 

فشار سنجها

8

 

ناحیه بندی مناطق خطرناک

9

 

عملکرد و ایمنی عمومی

10

 

الزامات عمومی

11

 

نگهداری تأسیسات

12

 

 

پیوستها

 

روش سوختگیری

پیوست الف :

 

یک ایستگاه متداول سوختگیری به روش پر کردن تدریجی

پیوست ب :

 

تشریح مناطق خطرناک

پیوست ج :

 

تشریح مناطق خطرناک - توزیع کننده ها

پیوست د :

 

انتهای پروب پر کردن CNG

پیوست هـ :

 

فشار سنج گاز

پیوست و :

 

آزمون نمونه ای لوله ها و اجزا

پیوست ز :

مدارک مرتبط

در این متن، به مدارک زیر ارجاع شده است :

استانداردهای نیوزیلند

NZS/BS1780:1985          Specification for bourdon tube pressure and vacuum gauges

NZS 5258: 1989           Code of practice for gas distribution

NZS 5425: ......             Code of practice for CNG Compressor and refuelling stations

    Pt 1: 1994                   On site storage and location of equipment

    Pt 2: 1982                   Compressor equipment

    Pt 3: .....                    Metering devices

    Div 3.1p: 1985            Metering method using tables and calculator programmes

    Div 3.2: 1985              Installation and operation of on-line metering devices

Div 3.3: 1985              Requirements for type approval of on-line metering devices

NZS 6101: ......             Classification of hazardous areas

    Pt1: 1988                    Flammable gas and vapour atmospheres

    Pt3: 1991                    Specific occupancies (flammable gas and vapour atmospheres)

 

 

 

 

 

 

استاندارد بین المللی

ISO/IEC Guide 52: 1990          Glossary of fire terms and definitions

استانداردهای آمریکایی

ANSI/ASME B31.3-1990      Chemical plant and petroleum refinery piping

ANSI/ASME B40.1-1991      Gauges-Pressure indicating dial type-Elastic element

API 1104: 1988                      Standard for welding of pipelines and related facilities

ASTM A 106-88a          Specification for seamless carbon steel pipe for high temperature service

ASTM A 269-1990          Specification for seamless and welded austenitic stainless steel tubing for general service

استانداردهای انگلستان

BS 2050: 1978          Specification for electrical resistance of conducting and anti-static products made from flexible polymeric material

استفاده کنندگان این استاندارد، باید اطمینان حاصل کنند که کپی‌های استانداردهای مذکور در بالا آخرین ویرایشها بوده یا شامل آخرین اصلاحیه‌ها هستند.

 

 

 

پیشگفتار

    این استاندارد، به این دلیل تهیه شده که بسیاری از استفاده کنندگان آتی تجاری و صنعتی CNG به عنوان سوخت حمل و نقل، در پر شدن مخازن سوخت خودروی آنها در طول شب و بدون نظارت، به صورت بسیار آرام یا «تدریجی» مزایایی خواهند یافت. برای اطلاعات تکمیلی دربارة کمپرسور و ایستگاه‌های سوختگیری CNG باید به قسمتهای 2،1و 3 ( بخشهای 3ـ1 ، 3ـ2 ، 3ـ3 ) این استاندارد مراجعه کرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کد عملی برای کمپرسور ایستگاه‌های سوختگیری

NZS 5425:PT4:1994

قسمت چهارم: ایستگاه‌های پر کردن تدریجی در محوطه‌های تجاری و صنعتی

 

 

1 محدودة کاربرد

1ـ1 هدف این استاندارد، تأمین اطلاعات طرح ریزی، روشها، استانداردها و راهنماها برای ایجاد یک ایستگاه کمپرسور CNG با استفاده از سیستم پر کردن تدریجی است.

    این استاندارد، باید همراه با قسمتهای اول تا سوم استاندارد NZS5425 که عناوین زیر را پوشش می دهند، مطالعه شود:

قسمت اول: انبارش در محل و قرار گیری تجهیزات

قسمت دوم: تجهیزات کمپرسور

قسمت سوم: وسایل اندازه گیری

1ـ2 این استاندارد برای سیستم سوخت خودروهای موتوری کاربرد ندارد.

2 تعاریف:

    برای اهداف این استاندارد، تعاریف زیر کاربرد دارند:

2ـ1 گاز طبیعی فشرده (CNG)

گاز طبیعی فشرده که به طور غالب از متان (CH4) تشکیل شده و معمولاً ازگاز طبیعی سرچشمه می گیرد و به عنوان یک سوخت خودرو به کار می رود.

2ـ2 مخزن (Cylinder)

          مخزنی تحت فشاری که ظرفیت آن از 250 لیتر آب تجاوز نکند و منحصراً برای انبارش CNG طراحی شده باشد.

2ـ3 منطقة پر کردن مخزن

    منطقه‌ای برای پر کردن مخزن که به طور خاص برای پر کردن و انبارش مخازن CNG در نظر گرفته شده که به طور دائم روی خودروهای موتوری سوار نمی‌شوند. این منطقه می‌تواند شامل انواع کاربردهای زیر شود:

الف ـ مخازن ذخیرة چندگانه

ب ـ مخازن تک یا قابل حمل

حجم کل گاز طبیعی فشرده در هر منطقة پرکردن، نباید در شرایط STP (دما و فشار استاندارد) از 300 متر مکعب تجاوز کند.

2ـ4 شیر مانع از جریان بیش از حد (Excess flow valve)

    شیری که تحت شرایط افزایش جریان سریع که احتمال پارگی شیلنگ را به وجود آورد، بسرعت و به طور خودکار در وضعیت بسته قرار گیرد.

2ـ5 شیر قطع اضطراری (Emergancy shut-off valve)

    یک شیر سریع عمل کننده که در ربع گردش مکانیسم یا اهرم عمل کننده، از وضعیت کاملاً باز، به وضعیت کاملاً بسته درآید.

2ـ6 میزان مقاومت در برابر آتش1

          طبق تعریفISO/IEC Guide 52، میزان توانایی یک جزء ساختمانی، دریک دورة زمانی بیان شده، برای برآوردن رفتار تحمل بار، سلامت و عایق بودن گرمایی مشخص شده در آزمون استاندارد مقاومت در برابر آتش.

2ـ7 فشار نسبی (گیج)

فشـار بـالای فشار اتمسفر که برحسب کیلو پاسکال یا مگاپاسگال اندازه‌گیری می‌شود.

 

2ـ8 خط اصلی (Header line)

یک چند راهة لوله‌ای است که به تعدادی نقطة سوختگیری متصل می‌شود.

2ـ9 یادآوری اطلاعاتی

یادآوری اطلاعاتی، با خط ایتالیک زیر متن استانداردی که به آن مربوط می‌شود، درون کروشه  آورده می شود. این یادآوری، شامل هیچ گونه قسمت فنی از این استاندارد نبوده و تنها توجه خواننده را به مقررات مربوطه که نقشی برکاربرد این استاندارد دارند جلب می‌کند. این یادآوری مسؤولیت خواننده را در هنگام لزوم برای اطلاع از مقررات یا جستجو برای اعلام قابل کاربرد بودن یا تفسیر از سازمانهای قانونگذار رفع نمی کند.

2ـ10  شیر اصلی قطع (Master shut-off valve)

یک شیر سریع عمل کننده برای قطع کلی جریان گاز از واحد کمپرسور است که در ربع چرخش، از وضعیت کاملاً باز، به وضعیت کاملاً بسته درآید و قادر به قفل شدن باشد.

2ـ11 شیر یک طرفه  (Non-return valve)

شیر یک جهته‌ای که امکان جریان یافتن گاز را تنها در یک جهت می‌دهد.

2ـ12 باید (Shall)

دلالت بر این دارد که برای انطباق با این استاندارد، انطباق با یک الزام، اجباری است.

2ـ13 بایست (Should)

دلالت بر این دارد که برای انطباق با این استاندارد، انطباق با یک الزام بشدت توصیه شده، ولی اجباری نیست.

2ـ14 ضربه‌گیر (Snubber)

قطعه‌ای است که عمل جذب شوک گاز را انجام می‌دهد و این کار، معمولاً توسط چیدمانی از اریفیسهای مناسب محدود کنندة گاز، انجام می‌شود.

2ـ15 دما و فشار استاندارد (STP)

دمای C     ˚15 و فشار اتمسفر  kPa 325/101.

2ـ16 سیستم تراواسی (سیستم مخزن گاز کامیونی)

یک نگهدارندة چند مخزنی یا کامیونی است که بطور دائم روی قسمت بار کامیون مخصوص قرار گرفته و برای انتقال CNG به ایستگاه‌های سوختگیری به کار می‌رود.

2ـ17  پر کردن تدریجی(Trickle fill)

یک سیستم پرکردن آرام برای یک یا چند خودرو، که دورة زمانی پر کردن آن کمتر از 30 دقیقه نباشد.

2ـ18 مانع بخار (Vapour barrier)

دیوار یا سدی از ماده‌ای که چنان ساخته شده و قرار گرفته که برای انحراف انتشار بخار از یک مکان دیگر مؤثر باشد و شامل دیوار ساختمانی است که مناسب این هدف ساخته شده است.

2ـ19 پروب سوختگیری خودرو

وسیلة استاندارد پرکردن در سیستم سوختگیری که در انتهای شیلنگ سوختگیری نصب شده و مناسب فرو بردن در اتصال شیر سوختگیری خودرو است.

2ـ20 شیر قطع سوختگیری خودرو

شیری برای متوقف کردن جریان گاز است که در نصف یک چرخش، ‌از وضعیت کاملاً باز،‌ به وضعیت کاملاً بسته درمی‌آید و در آن برای تخلیة‌ گاز پرفشار باقیمانده در خط سوختگیری، پس از پایان عملیات سوختگیری خودرو، امکاناتی در نظر گرفته شده است.

2ـ21 ناحیه صفر

ناحیه‌ای که در آن، جو انفجاری گاز، به طور دائم حاضر است یا انتظار می‌رود در دوره‌های طولانی حاضر باشد و یا در دوره‌های کوتاه و در دفعات زیاد وجود دارد.

2ـ22 ناحیه (1)

ناحیه‌ای که در آن طی کار عادی، می‌توان به طور دوره‌ای یا گهگاه، انتظار وجود جو انفجاری گاز را داشت.

2ـ23 ناحیه (2)

ناحیه‌ای که در آن، هنگام عملیات عادی، انتظار وقوع جو انفجاری گاز نمی‌رود و اگر این جو به وجود آید، احتمال حضور آن، تنها بندرت و در دوره‌های کوتاه است.

3 روشها

3ـ1 کلیات

ایستگاه پرکردن تدریجی،یک سیستم سوختگیری CNG‌ است که در آن ممکن است یک یا چند خودرو به طور همزمان و بدون استفاده از ذخیرة گاز از طریق یک کمپرسور پر شوند. این واحد پر شدن آرام ( ر.ک.تعاریف ) ممکن است با یک ایستگاه پرکردن سریع همراه شود؛ بنابراین یک ایستگاه سوختگیری تدریجی، ممکن است دو نوع ترکیب داشته باشد:

الف ـ پرکردن تدریجی بدون قابلیت پرکردن سریع از ذخیره

یادآوری: در حالی که تنها یک خودرو به خط پرکردن تدریجی وصل شود، پرکردن می‌تواند سریع باشد.

ب ـ پرکردن تدریجی با قابلیت پرکردن سریع از ذخیره

3ـ1ـ1 هر ایستگاهی که از نوع تشریح شده در بند 3ـ1 (ب) باشد، باید با استاندارد NZS5425:PT1 و قسمتهای مربوط به این استاندارد، منطبق باشد.

 

 

 

3ـ2 انتخاب محل

3ـ2ـ1 محل سوختگیری، باید برای ورود و خروج خودروها و قرار گرفتن آنها در محوطه‌های توقفگاه، استقرار کمپرسور و شبکه‌بندی CNG‌ برای نقاط پرکردن خودرو در این محلهای توقف، مناسب باشد.

]یادآوری اطلاعاتی: استفاده از محل پیشنهادی برای ایستگاه سوختگیری و کمپرسور،‌ باید قوانین طرح‌ریزی قابل کاربرد را برآورده کند. الزامات ناحیه‌بندی و جداسازی، ممکن است به  بررسیهای اساسی نیاز داشته باشد.

باید دقت داشت که ممکن است الزامات قانونی در مورد تأمین گاز، ایمنی تأسیسات CNG، مقررات مکانها و انبارش کالاهای خطرناک، وجود داشته باشد.[

3ـ3 فواصل جداسازی

3ـ3ـ1 ایستگاه‌هایی از نوع معرفی شده در بند 3ـ1ـ ب، باید با الزامات فواصل جداسازی استاندارد NZS5425:Part1‌ منطبق باشند.

3ـ3ـ2 هنگامی که فقط پرکردن تدریجی (‌نوع 3ـ1ـالف ) به کار می رود، ذخیرة ‌CNG وجود ندارد و در نتیجه فواصل جداسازی انبارش کاربرد ندارد.

3ـ3ـ3 مناطق پرکردن مخزن

وقتی به مناطق پرکردن مخزن نیاز باشد، باید آنها را به صورت خاص در محلی مخصوص قرار داد و توسط حصار توری فولادی دندانه‌دار، با دسترسی محدود، از آسیب محافظت کرد و این فضاها باید با الزامات بند 3ـ2ـ5 استانداردNZS5425:Part 1‌ منطبق باشند.

 

 

 

3ـ3ـ4 نقاط توزیع CNG برای پرکردن خودرو

3ـ3ـ4ـ1 پروب سوختگیری CNG به خودرو،‌باید چنان قرار گیرد که ناحیه های خطرناک اطراف هر یک از نقاط پر کردن آن،‌به هیچ یک از گشودگیهای یک ساختمان وارد نشوند  (ر.ک شکلهای دـ1،دـ2،دـ3 و دـ4).

3ـ3ـ4ـ2 برای استقرار توزیع کنندة CNG یا نقاط پرکردن خودرو در مجاورت پیاده‌رو یا جایی که ممکن است پیاده‌رو ساخته شود، هر توزیع کنندة CNG یا نقطة پرکردن خودرو که کمتر از 3 متر به پیاده رو نزدیک است، باید توسط یک دیوار بلند یا دیوار منحرف کنندة بخار، از پیاده رو جدا شود؛ به طوری که امکان سوختگیری خودروها از پیاده رو وجود نداشته باشد. اگر توزیع کنندة ‌CNG یا نقطة پرکردن خودرو در فاصله ای بین 3 و 5/4 متر نسبت به پیاده‌رو قرار دارد ، ‌بایست یک دیوار کوتاه نرده‌ای در طول پیاده رو ساخته شود تا اطمینان حاصل گردد خودرویی که در حال سوختگیری است، وارد پیاده رو نمی‌شود. بهتر است که توزیع کنندة ‌CNG یا نقطة‌پرکردن، نسبت به پیاده رو، در فاصلة‌5/4 متری قرار گیرد تا خودروها فضای کافی برای مانور آزاد را داشته باشند. در جاده‌های روستایی، توزیع کنندة CNG یا نقطة پرکردن خودرو،‌ نباید در فاصله‌ای کمتر از 6 متر نسبت به لبة جاده قرار داشته باشد.

3ـ3ـ4ـ3 چنانچه امکان بدون متصدی گذاشتن لولة ‌اصلی (Header) CNG وجود داشته باشد، باید یک حصار با حفاظت کامل، به دور منطقة سوختگیری کشیده شود تا از ورود افراد متفرقه ممانعت کند.

3ـ3ـ4ـ4 یک نقطة پرکردن خودرو در توزیع کنندة CNG‌ نباید در فاصله‌ای کمتر از 3 متر از هر سرچشمة اشتعال یا کمتر از 2 متر از هر گشودگی به یک ساختمان واقع شود این             فاصله‌ها در جهت افقی یا عمودی اندازه گیری می‌شوند.

3ـ3ـ5 ناحیه های خطرناک کمپرسور

برای تشریح ناحیه های خطرناک کمپرسور CNG‌ به پیوست ج، شکلهای ج ـ1، ج ـ2 و ج ـ3 رجوع کنید.

3ـ3ـ6 پرکردن از ذخیرة سیار گاز ( سیستم تراواسی )

در خط اصلی که کار پرکردن کامیون مخزن گاز انجام می‌شود، باید یک محوطة پارکینگ جداسازی شده، وجود داشته باشد. محوطه‌های پارکینگ جداسازی شده،‌ باید دسترسی و خروج آسان را امکان‌پذیر کرده و با استانداردNZS5425:Part 1‌  در بندهای 3ـ4ـ2،     3ـ4ـ3،3ـ4ـ4 و 3ـ4ـ5 برای الزامات ساختمان، تعیین موقعیت و فواصل جداسازی منطبق باشند.

4 تجهیزات فشار

همة‌ وسایل اندازه گیری، شیرها و اتصالات وابسته، باید برای دامنة کامل دماها و فشارهای کاری مناسب باشند. همة اتصالات باید الزامات استانداردهای ANSI، ASME یا استانداردهای شناخته شدة معادل را برآورده کنند.

5 وسایل محدود کنندة فشار، خاموش کنندة کمپرسور و کنترل کنندة قطع

5ـ1 کلیات

5ـ1ـ1 هر مخزن یا ظرف تحت فشاری که برای انبارش CNG به کار می‌رود، باید به یک وسیلة اطمینان تخلیة فشار و شیر جدا کنندة مجهز بوده و در هر واحد ذخیرة ‌گازبراحتی در دسترس باشد. در ایستگاه پرکردن تدریجی، معمولاً مخازن ذخیره وجود ندارند و در نتیجه، وسایل اطمینان تخلیة ‌فشار باید در سیستم لوله کشی قرار داده شوند. برای کنترل کمپرسورها و اطمینان از این که آنها هنگام رسیدن به فشار تنظیم شده، به طور خودکار قطع می‌شوند، نصب یک کلید حساس به فشار مناسب، اهمیت دارد. کلید خاموش کنندة کمپرسور و کنترل کنندة قطع کمپرسور، می‌تواند کلیدهای مجزا یا واحدی باشند، ولی هر دو باید از نوع ایمن در برابر خرابی(fail free) باشند.

یادآوری: ‌الزام این بند برای اطمینان از ممانعت بیش از حد پر شدن خودرو، وقتی در یک عملیات بدون حضور اپراتور سوختگیری می‌کنندضروری است.

5ـ1ـ2 علاوه بر الزامات بند 5ـ1ـ1، یک شیر اطمینان فشار که باید در 20 مگاپاسکال باز شود، در خط لولة اصلی و در پایین دست کلید حساس به فشار،‌ و در بالا دست خط شیرهای جداسازی نصب می‌شود. این چیدمان در شکل ب ـ1 پیوست (ب) نشان داده شده است. این شیر اطمینان باید ظرفیت عبور جریان را که در فشار تخلیه توسط کمپرسور ایجاد می‌شود، داشته باشد.

5ـ1ـ3 وسایل اطمینان تخلیة ‌فشار، باید طوری ترتیب یافته باشند که:

الف ـ دارای تخلیه‌ای با اندازة ‌کاملاً باز مسدود نشده،‌ به یک فضای ایمن باشند.

ب ـ گاز خارج شده، به افراد در حال کار، فضای عمومی یا منطقة توقف خودرو و یا زیر لبة بام ساختمانها برخورد نکند.

این شیرها عموماً به هوای باز تخلیه می‌شوند و برای این منظور، باید لوله‌کشی انجام شود.

5ـ1ـ4 وسایل اطمینان تخلیة ‌فشار باید از اجزای زیر تشکیل شده باشند:

الف ـ مجموعة صفحه پاره شونده- آلیاژ ذوب شونده

باید یک مجموعة ترکیبی از صفحه پاره شونده ـ آلیاژ ذوب شونده در شیر مخزن وجود داشته باشد آلیاژ ذوب شونده باید دارای نقطة تسلیم ذوب اسمی باشد که از C ˚ 104 بیشتر نبوده و از C ˚ 97 کمتر نباشد. اگر آلیاژ ذوب شود، صفحه پاره شونده باید در فشاری که کمتر از 5/1 برابر فشار کاری توصیه شده توسط سازندة مخزن و بیشتر از فشار آزمون مخزن نیست، تسلیم شود. صفحه پاره شونده نباید بعد از ذوب شدن آلیاژ ذوب شونده در فشارهای زیر 75/24 مگاپاسکال فشار را آزاد کند و همیشه باید در فشار 30 مگاپاسکال فشار را آزاد کند. خروجی تخلیة صفحه باید الزامات بند 5ـ1ـ3 را برآورده کند.

ب ـ  شیر اطمینان

این شیر طبق بند 5ـ1ـ2 تنظیم شده و در خط تحویل گاز کمپرسور نصب می‌شود تا خط لوله را حفاظت کرده و از تحت فشار بیش از حد قرار گرفتن سیستم سوخت گاز خودرو جلوگیری کند.

ج ـ وسیلة مانع از جریان بیش از حد

این وسیله باید در هر خط تحویل نصب شده و وقتی جریان گاز در اثر گسیختگی یک خط لوله بسرعت افزایش می‌یابد، ‌باید بسته شود.

5ـ1ـ5 شیر مانع از جریان بیش از حد، باید در مکانی نصب شود که شیر اطمینان بتواند بین آن شیر و کمپرسور عمل کند. وقتی از شیرهای اطمینان چندگانه استفاده می‌شود، لولة بین این شیرها باید ظرفیتی داشته باشند که از ظرفیت کل تخلیة ‌شیرهای نصب شده، کمتر نباشد.

5ـ1ـ6 وسایل اطمینان تخلیة فشاری که برای کار با گاز طبیعی به کار می‌روند، نباید مجهز به وسیله بالا رونده باشند. اگر این وسایل به صورت خارجی نصب می‌شوند، تنظیم آنها باید به صورتی مهر و موم شود که از دستکاری افراد فاقد صلاحیت جلوگیری شود. اگر هر زمان نیاز باشد چنین مهر و مومی شکسته شود، شیر باید تا تنظیم و مهر و موم مجدد، ‌از سرویس خارج شود. هرگونه تنظیم ضروری برای شیرهای اطمینان گاز طبیعی، باید توسط سازنده یا شرکتهایی که دارای افراد کاردان و امکانات تعمیر، تنظیم و آزمون این شیرها هستند، انجام شود. سازمانی که چنین تنظیمی را انجام می‌دهد، باید یک آویز دائمی به آن نصب کند که روی آن تنظیم، ظرفیت و تاریخ درج شده باشد.

5ـ1ـ7 همة وسایل ایمنی باید در شرایط کاری مناسب نگهداری شوند.

]یادآروی اطلاعاتی: در مورد الزامات قانونی مربوط به وسایل اطمینان تخلیه فشار، باید بررسیهایی صورت گیرد.[

5ـ1ـ8 حداقل میزان تخلیة هر وسیلة اطمینان تخلیه فشار، باید دست کم برابر با ورودی به سیستم باشد.

5ـ1ـ9 هر وسیلة اطمینان تخلیة فشار باید توسط سازنده‌اش، بوضوح دارای نشانه‌ای باشد که روی آن، فشار تنظیم برای شروع و ظرفیت تخلیه در فشار معین، برحسب متر مکعب بر دقیقه نشان داده شده باشد.

5ـ1ـ10_ همه تجهیزات گاز طبیعی که بکارگرفته شده ولی نامنطبق با این استاندارد،  باید طوری ساخته و نصب شوند که سطح ایمنی معادل دیگر قسمتهای سیستم را که توسط این استاندارد الزامی شده را برآورده کنند (ر.ک.بند 7ـ4ـ1 و پیوست «ز»)

6 محافظت در برابر خوردگی

6ـ1 در بیشتر موارد، ایستگاه پرکردن تدریجی نیاز به لوله کشی مفصلی برای ایجاد یک خط اصلی دارد و در نتیجه، ‌باید توجه خاصی به حفاظت در برابر خوردگی این خط و سلامت ضد خوردگی کل سیستم مبذول کرد. برای جلوگیری از خوردگی، باید روشهای نگهداری پیشگیرانه را به کار گرفت.

6ـ2 بایست از استفاده از فلزات غیرمشابه در لوله های نیمه سخت، اتصالات و دیگر اجزا خودداری کرد. اتصالات فولاد ضد زنگ و لوله‌های نیمه سخت،‌ باید با هم سازگار باشند. برای حفاظت از خوردگی، باید در تماس بین فلزات غیرمشابه، دقت کرد. در تماس بین قطعات کوچک فلزات واکنش زاتر با فلزات بزرگ کم واکنش تر، باید بررسی خاص انجام داد.

یادآوری: «فلزهای غیرمشابه» می‌تواند آلیاژهای گوناگون فولاد ضد زنگ را هم در بربگیرد.

6ـ3 لوله ‌کشی روی زمین (روکار) باید در برابر خوردگی محافظت و روی تکیه‌گاه مناسب نگهداری شده و از آسیب مکانیکی محفوظ شود.

6ـ4 لوله‌کشی زیرزمین (توکار) باید با سیستمی در برابر خوردگی سطح خارجی لوله محافظت شود. لوله ‌کشی باید در عمقی قرار گیرد که در برابر آسیب مکانیکی محفوظ باشد. لوله‌کشی باید در کانالهایی به عمق 600 میلیمتر قرار داده شود و ماسة‌ تمیز و خشک آب شیرین به ضخامت mm100 باید همة اطراف لوله را بپوشاند تا از آسیب‌رسانی به سیستم حفاظتی لوله ممانعت شود. باید الزامات بند 6ـ2 رعایت شوند.

6ـ5 سیستم حفاظت کاتدیک نبایست موجب تداخل با دیگر سازةهای زیرزمینی شود. (ر.ک  استاندارد NZS5258:Part 9,1989 )

]یادآوری اطلاعاتی: در مورد هر گونه الزامات قانونی برای حفاظت کاتدیک لوله‌کشی توکار، باید بررسیهایی صورت گیرد.[

7 انتقال CNG

7ـ1 شرح

سیستم پرکردن تدریجی بر پایة در دسترسی بودن خودروها به مدت طولانی قرار دارد، به طوری که بتوان CNG‌ را از طریق سیستم چند راهة لولة‌ اصلی، ‌با جریانی آرام به این خودروها تغذیه کرد. این سیستم، امکان سوختگیری همزمان چند خودرو را پدید می‌آورد. این سیستم برای سوختگیری خودروهای بزرگ، مناسبترین روش است؛ زیرا در جایی که تقاضا زیادی وجود دارد، می‌توان از ظرفیت یک کمپرسور کوچک، به آسانی استفاده کرد.

7ـ1ـ1 حداکثر فشار (نسبی) پر شدن، نباید از 5/16 مگاپاسکال تجاوز کند.

یادآوری اطلاعاتی: در مورد الزامات قانونی مربوط به حداکثر فشارهای پرکردن مجاز، بایست بررسیهایی صورت گیرد.

7ـ2  تجهیزات

همة وسایل کنترل، فشار و اطمینان تخلیة فشار ـ که در تأسیسات پرکردن سوخت گاز طبیعی به کار می روند ـ باید از نوع و ساختار مناسب برای این منظور مورد نظر باشند.

7ـ3  شیرها

7ـ3ـ1 حداقل 5 شیر با ترتیب بندهای زیر، باید در سیستم نصب شوند.

7ـ3ـ2 شیر اصلی قطع (Master shut – off valve)

یک شیر اصلی قطع، باید در سمت خروج (تحویل) لوله فولادی  و در نزدیک کمپرسور نصب شود. این شیر باید قادر باشد قفل شود، ولی نباید قادر باشد به صورت خودکار، قفل را باز کند. شیر باید از نوع سریع عمل کننده باشد و در خارج حصار ایمنی ـ که واحد کمپرسور را احاطه می کند ـ قرار گیرد. کار این شیر، جدا کردن خط اصلی (header) از کمپرسور گاز بود و باید بوضوح به آن برچسبی چسبانده شود که حروف آن کمتر از 20 میلیمتر ارتفاع نداشته و رنگ آنها مشکی و روی یک زمینة خاکستری روشن باشد. وضعیتهای شیر باید بوضوح طوری نشانه‌گذاری شود که برای بسته شدن و وضعیتهای «باز» و «بسته» در آنها، کاملاً قابل شناسایی باشد. این شیر باید همواره به آسانی در دسترس باشد.

یادآوری: در ایستگاه‌های بزرگتر پرکردن تدریجی، ممکن است بیش از یک خط اصلی مورد استفاده قرار گیرد و در این صورت، وجود چند شیر اصلی، ضروری خواهد بود. در هر خط باید یک شیر قرار گیرد.

7ـ3ـ3  شیر قطع اضطراری

یک شیر قطع اضطراری سریع عمل کننده (ربع گرد)، باید در هر شاخة‌ خط اصلی نصب شده و محل آن باید در انتهای سیستم لوله کشی سخت شود (ر.ک پیوست ب). این شیر باید با الزامات برچسب زنی بند 7ـ3ـ2 نیز منطبق باشد. این شیر باید در محلی نصب شود که به سهولت از نقطة سوختگیری خودرو قابل دسترسی باشد و هنگام عدم استفاده از نقطة‌ سوختگیری، باید قطع گردد.

7ـ3ـ4 شیر قطع سوختگیری خودرو

برای هر شیلنگ انعطاف پذیر سوختگیری خودرو، باید یک شیرقطع سوختگیری خودرو نصب شود و محل قرارگیری آن نسبت به پروب پرکن، نباید بیش از mm600 فاصله داشته باشد، این شیر قطع سوختگیری خودرو، باید سوختگیری خودرو با CNG را کنترل کرده و امکان تخلیة‌ خط انعطاف پذیر بین شیر و پروب پرکن خودرو را فراهم کند. این مجرای تخلیه، در پایان سوختگیری، امکان خارج شدن گاز پرفشار باقیمانده در خط سوختگیری را به وجود             می‌آورد.

7ـ3ـ6 شیر اطمینان فشار

در هر خط اصلی CNG، باید یک شیر اطمینان فشار مکانیکی مناسب وجود داشته باشد که آن خط را محافظت و در صورت بروز خرابی منجر به قطع کمپرسور، ایمنی را تأمین کند. این شیر باید براساس الزامات بند 5ـ1ـ2 قرار داده تنظیم شود.

7ـ3ـ6 شیر مانع از جریان پیش از حد

7ـ3ـ6ـ1 برای قطع مؤثر جریان گاز، در صورتی که یک شیلنگ پرکن از پروب سوختگیری، گسیخته یا جدا شود، باید یک شیر (های) مانع از جریان بیش از حد یا وسیله (های) مناسب دیگر وجود داشته باشد. شیرهای مانع از جریان بیش از حد، باید در پایین دست شیر اصلی قطع قرار گیرد و برای تخلیة گاز خط بین شیر اصلی قطع و شیر مانع از جریان بیش از حد تدابیری در نظر گرفته شود.

7ـ3ـ6ـ2 چنین وسیله‌ای (هایی) باید با باز کردن خط سوختگیری و بدون آن که پروب سوختگیری و همة دیگر شیرهای سیستم خط اصلی بسته باشند، آزمایش شود. کمپرسور باید طوری کار کند که وسیلة همة جریان کمپرسور را دریافت کند.

یادآوری: به طور کلی، نصب یک شیر مانع از جریان بیش از حد بر هر خط سوختگیری، مطمئن ترین راه خواهد بود.

7ـ3ـ7 توصیه می‌شود در طراحی خط اصلی، دقت کافی شود تا بتوان بخشهایی از خط را پیاده کرد؛ به طوری که بخشهای بالا دست بتوانند در سرویس باقی بمانند.

7ـ3ـ8 در پیوست «ب» ترتیب متداول شیرها برای ایستگاه سوختگیری تدریجی ارائه شده است.

7ـ4 لوله کشی انعطاف ناپذیر

7ـ4ـ1 همة لوله های سخت، نیمه سخت و دیگر اجزای انعطاف ناپذیر بین تحویل کمپرسور و شیر اضطراری و جدا کننده، باید با  ضریب اطمینان حداقل 4 برای دامنة کامل فشارها، دماها و بارهایی که ممکن است در معرض آنها قرار گیرد،‌ طراحی شده باشند. پایة محاسبات براساس حداقل استقامت کششی مشخص شده در دمای C ˚ 20 است. طراحی باید در برابر نیروهای خارجی فیزیکی ـ که لوله دریک محل بدون پوشش ممکن است در معرض آنها قرار گیرد ـ حفاظت ایجاد کند. هر ماده‌ای که به کار می‌رود، از جمله واشرها و کاسه نمدها، باید با گاز طبیعی و شرایط کاری آن سازگار باشد.

7ـ4ـ2 جدول (1) توصیه‌هایی را در مورد حداکثر فشارهای کاری ارائه می‌دهد و می توان از آن در لوله‌کشی سخت با اندازه‌ها و مشخصات انتخابی استفاده کرد. این جدول به عنوان یک راهنما برای سازندگان ایستگاه‌های پر کردن تدریجی ارائه شده است.

اگر پیشنهادهای جدول (1) دنبال نشوند،لوله‌کشی باید براساس محاسبات مهندسی صورت گیرد که برپایة‌ الزامات استاندارد ANSI/ASMEB31.3 و بند 7ـ4ـ1 باشند اگر استاندارد          ANSI/ASMEB31.3 برای انجام این محاسبات انتخاب شود، باید در کل از آن استفاده کرد.

7ـ4ـ3 همة لوله‌کشی های سخت و نیمه سخت، باید تا جایی که امکان دارد به صورت مستقیم و با در نظر گرفتن شرایط کافی برای انبساط، انقباض، کوبش، ارتعاش و محل استقرار انجام شوند. لوله‌کشی خارجی باید در مکانی قرار گیرد که از نظر فیزیکی در برابر آسیبهای تصادف با خودروهایی که از خط سوختگیری استفاده می‌کنند، حفاظت شود. خط اصلی می‌تواند روی سطح زمین قرار گیرد؛ ولی باید به طور ایمن نگهداری شده و در برابر آسیب مکانیکی و خوردگی گردد. توصیه می‌شود در صورت امکان، این لوله‌کشی، زیر سطح زمین و در کانالهای بازی مستقر شده و توسط حفاظ مشبک پوشانده شود. هنگامی که از خط سوختگیری هوایی استفاده می‌شود و این خط از مسیر دسترسی خودروها می‌گذرد، باید ارتفاع آن از سطح زمین، حداقل 4/4 متر باشد و وقتی از لوله‌های زیر سطح زمین استفاده می‌شود، حداقل عمق دفن آنها mm600 است. اما باید به شرایط محلی، بخصوص بارگذاری چرخ خودروها، الگوهای ترافیک و ملاحظات خوردگی توجه کرد. آسیب فیزیکی ناشی از نشست خاک و مواد پرکن روی لوله، از ملاحظات مهم هستند. این خطوط CNG در همة موارد، باید در شرایط کاری مناسب نگه داشته شوند.

یادآوری: کانال کشی ممکن است ناحیة خطرناک را تغییر دهد. (به NZS6101:Part1 یا بخش کار اداره بازرسی کالاهای خطرناک رجوع کنید.)

7ـ4ـ 4  لوله کشی سخت و نیمه سخت انعطاف ناپذیر، باید در طول اجزای خود پیوسته بوده و عاری از هر گونه اتصالات، بجز اتصالات جوشکاری و اتصالات مکانیکی مشخص شده در بند 7ـ4ـ5 (در مورد لوله‌های نیمه سخت)‌ باشد.

7ـ4ـ5 اتصالات مخصوص نوع فشاری را می‌توان در لوله‌کشی نیمه سخت پرفشار به کار برد؛ به شرط آن که از آنها در محدود توصیه‌های سازنده برای فشار و دما،‌ و شرایط کارکرد پیش‌بینی شده استفاده شود.

7ـ4ـ6 همة لوله‌های جوشی ، باید طبق استاندارد ANSI/ASMEB31.3 یا API1104 ساخته و آزمایش شوند. هر کدام از این استانداردها که برای کارانتخاب گردد باید در کل کاراز آن استفاده شود. همة‌ جوشکاریهای خط لولة پرفشار درون سیستم انبارش و کمپرسور، باید توسط جوشکار با صلاحیت انجام شوند.

7ـ4ـ7 همة لوله‌کشیهای سخت و نیمه سخت، باید پس از سوار شدن، با فشاری معادل تنظیم وسیلة‌اطمینان تخلیة فشار، آزمایش شوند و باید عدم نشت آنها ثابت گردد. این آزمون می تواند هیدرولیکی یا با گاز خنثی (خنثی نسبت به گاز طبیعی) انجام شود. توصیه می‌شود که آزمون هیدرولیک،‌ با استفاده از نفت انجام گردد. رعایت هشدارهای ایمنی مربوط به عامل ایجاد فشار مورد استفاده، که لازم الاجراست باید حتماً انجام شود.

جدول 1ـ حداکثر فشارهای کاری (برحسب بار)

برای لولة نیمه سخت فولاد ضد زنگ یا لولة سخت فولادی

لولة نیمه سخت فولاد ضد زنگ

مشخصات ASTM:A269 ، تنش کششی نهایی MPa 517 یا معادل آن

ضخامت دیواره [( اینچ یا درجه بندی سیمی 1 Wiregauge)]

قطر خارجی

( اینچ )

109/0

12

mm 769/2

083/0

14

mm109/2

065/0

16

mm651/1

049/0

18

mm245/1

035/0

20

mm89/0

(mm525/9) 375/0

 

 

 

370

293

(mm7/12) 500/0

 

 

292

232

 

(mm875/15) 625/0

 

297

240

 

 

(mm05/19) 750/0

321

254

 

 

 

 

برای اندازة لوله های سخت، از اعداد بالای خط پر استفاده شود.

Mpa1/32=bar321

Mpa7/29=bar297

 

Mpa2/29=bar292

 

 

Mpa37=bar370

 

 

 

 

 









 

7ـ5 شیلنگ قابل انعطاف

7ـ5ـ1 شیلنگ قابل انعطاف، تنها باید در پایین دست شیرهای قطع اضطراری و جدا کننده استفاده شود.

7ـ5ـ2 شیلنگ قابل انعطاف، باید از موادی که در مقابل خوردگی و واکنش با گاز طبیعی مقاوم هستند، ساخته یا آستر شود.

 ادامه جدول 1ـ حداکثر فشارها جدول 1ـ حداکثر فشارهای کاری (برحسب بار)

لولة سخت فولادی

مشخصات ASTM:A106 ، تنش کششی نهایی MPa414 یا معادل آن

ضخامت دیواره [( اینچ یا رده (Schedule)]

قطر داخلی اسمی

( اینچ )

 

قطر خارجی

( اینچ )

147/0

80

734/3

mm

154/0

80

912/3

mm

179/0

80

547/4

mm

188/0

160

775/4

mm

219/0

160

563/5

mm

25/0

160

35/6

mm

(mm7/12)50/0

84/0

299

 

 

359

 

 

(mm05/19)75/0

05/1

 

259

 

341

(mm4/25)00/1

315/1

 

 

243

 

 

318

 

برای اندازة لوله های سخت، از اعداد بالای خط پر استفاده شود.

MPa9/29=bar299

MPa9/35=bar359

 

MPa1/34=bar341

 

 

Mpa8/31=bar318

MPa9/25=bar259

 

MPa3/24=bar243

 

 













 

7ـ5ـ3 برای به حداقل رساندن اختمال خطرجرقه‌های اشتعالزای ناشی از ایجاد بار الکتریستة ساکن یا تماس تصادفی با قسمتهای برق‌دار سیستم برقی خودرو، مشخصات مقاومت الکتریکی زیر کاربرد دارند:

الف ـ مقاومت از دسته شیر سوختگیری تا توزیع کننده و از دسته شیر سوختگیری تا پروب سوختگیری وقتی با پتانسیلی که از 600 ولت مستقیم بیشتر نیست اندازه‌گیری می‌شود، باید بین یک کیلو اهم و ده مگا اهم باشد.

ب ـ دسته شیر سوختگیری باید از ماده رسانا یا نیمه رسانا ساخته شده باشد.

ج ـ دستگیره‌ها باید از ماده نیمه رسانا ساخته شده باشند.

د ـ مقاومت از دسته شیر سوختگیری تا انتهای دورتر دستگیره‌ها، وقتی با پتانسیلی که از 600 ولت مستقیم بیشتر نیست. اندازه‌گیری می‌شود، باید بین یک کیلو اهم و ده مگا اهم باشد.

هـ همه مقاومتهای مشخص شده در بند 7ـ 5ـ3، باید طبق استاندارد BS2050 (بخصوص به بندهای A4.4,A4.3,A1 رجوع کنید) یا یک استاندارد معادل باشند.

7ـ5ـ4 آزمونهای بررسی تطابق با مشخصات مقاومت بند 7ـ5ـ3 نباید در ناحیه خطرناک انجام شوند.

اگر انجام چنین آزمونهایی در تأسیسات در حال کار ضروری باشد. یا تأسیسات باید از سرویس خارج شود تا ناحیه خطرناک حذف شود یا توزیع کننده باید از ناحیه خطرناک خارج گردد.

 

توضیح: تخلیه سریع گاز یا مالش دو ماده به یکدیگر، الکتریسیته ساکن ایجاد می‌کند. این الکتریسیته ساکن می‌تواند روی یک شی هادی برق مانند بدن انسان که از زمین عایق شده، جمع شود. ولتاژهایی که به این ترتیب تولید می‌شوند، می‌توانند آن قدر بالا روند که هنگام نزدیک شدن جسم عایق شده به یک جسم، به زمین وصل باشد. هدف بند 7ـ5ـ3 کاهش احتمال تجمع الکتریسیته ساکن به حد خطرناک از طریق تماس با شیر سوختگیری CNG و دستگیره در خودرو یا شخصی است که عمل سوختگیری را انجام می‌دهد، تا بتوان خودرو را از طریق شیلنگ به زمین متصل کرد.

مقاومت الکتریکی که برای به زمین وصل کردن الکتروستاتیک به کار می رود نبایست آن قدر کم باشد که موجب ایجاد جرقه ناشی از خطر اتصال کوتاه شدن ترمینالهای باتری خودرو شود. در نتیجه، یک حد پایین برای مقاومت قطعات مجموعه سوختگیری وجود دارد که می‌تواند بین ترمینالهای باتری، پل ایجاد کند.

یک روش غیر انحصاری برای برآورده کردن الزامات بند 7ـ5ـ3،  می‌تواند استفاده از       مجموعه‌های سوختگیری باشد که داری شیلنگی با آستر نیمه رسانا هستند.

7ـ5ـ5 شیلنگ انعطاف پذیر باید برای سخت‌ترین شرایط فشار و دمای سرویس مورد انتظار از فشار ترکیدن که دست کم معادل چهار برابر حداکثر فشار کاری است، مناسب باشد.

7ـ5ـ6 اتصالات شیلنگ انعطاف پذیر باید برای فشار ترکیدن حداقل چهار برابر سخت‌ترین شرایط مورد انتظار برای فشار و دما طراحی شده باشند.

7ـ5ـ7 اتصال سوختگیری که برای سوختگیری خودرو به کار می رود، باید طبق پیوست «هـ» باشد.

7ـ5ـ8 اجزای شیلنگ قابل انعطاف، باید پس از سوار شدن و پیش از استفاده، حداقل با دو برابر فشار کاری آزمایش شوندو نیز با فشار نیوماتیک حداقل چهار مگاپاسکال زیر آب مورد آزمون قرار گیرند. پس از نصب اصلی، همة شیلنگها باید توسط مالک یا نمایندة و یازرسی چشمی شوند. شیلنگها هر سال باید با استفاده از کف صابون یا روش معادل، از نظر نشت آزمایش شوند و هر گونه نشت، باید دلیلی برای مردود شدن باشد.

7ـ5ـ9شیلنگ قابل انعطاف، باید توسط آویز سازنده که به طور دائمی نصب شده یا          نشانه‌هایی که نام سازنده یا نشان تجاری آن، فشار کاری و تناسب استفاده با CNG را نشان دهد، بوضوح نشانه گذاری شده باشد.

7ـ5ـ10 شیلنگ سوختگیر باید پیش از استفادة روزانه بازرسی چشمی شود.شیلنگهایی که در بازرسی چشمی رد شوند باید از سرویس خارج شوند.

8 فشار سنجها

8ـ1 سیستم فشار و لولة اصلی چند راهه، باید به یک فشارسنج مناسب مجهز باشد. (به پیوست «و» رجوع کنید). فشارسنج باید در همة مواقع، فشار تحویل را نشان دهد. فشارسنج در محل اتصال، باید دارای گشودگی‌ای باشد که قطر آن از mm4/1 تجاوز نکند. فشارسنج باید دارای صفحه‌ای مدرج شده باشد که بتوان تقریباً دو برابر فشار کاری را روی آن خواند، ولی این درجه بندی نباید تحت هیچ شرایطی، کمتر از 2/1 برابر فشاری باشد که شیر اطمینان در آن عملمیکند.

8ـ2 هنـگامی که هر یک از تحویلهای سوخت، با استفاده از نمودارهای فشاری که در استانداردNZS5425:Part3.1P آمده، ثبت می شوند، نصب یک فشارسنج در هر نقطة سوختگیری، ضروری خواهد بود. فشارسنج سوختگیری، باید استانداردNZS5425:Part3.1P نصب شود.

 

 

 

9 ناحیه بندی مناطق خطرناک

9ـ1 ممکن است برخی تجهیزات گاز، محیطی در اطراف خود ایجاد کنند که حالت انفجاری داشته باشد. رده‌بندی مناطق خطرناک، روش تحلیل ریسک در یک فضای انفجاری است. ناحیه بندی مناطق خطرناک، در انتخاب نوع حفاظت تجهیزات برقی به کار می‌رود.

9ـ2  ناحیه‌بندی مناطق خطرناک برای کمپرسورها، ذخیره و نقاط توزیع در استاندارد NZS6101 ؛ رده‌بندی مناطق خطرناک قسمت سوم: مکانهای ویژه، ارائه شده است. قسمتهای مرتبط ایت استاندارد، در پیوست‌های «ج» و «د» تکرار شده‌اند. ناحیه‍بندی مناطق

خطرناک برای تخلیة شیرهای اطمینان و تخلیة کمپرسور، در جدول 2 ارائه شده است.

جدول 2ـ رده بندی ناحیه خطرناک ـ مجاری تخلیه و تخلیه شیر اطمینان

مورد

گستره ناحیه رده بندی شده

رده بندی ناحیه

مجراهای تخلیه کمپرسور (Comperssor blowdown vent)

الف ـ کره‌ای به شعاع یک متر دور نقطه تخلیه

ب ـ استوانه ای به شعاع 3 متر، با محوری که بر خط تخلیه منطبق بوده و از یک متر زیر نقطه تخلیه تا 8 متر بالای نقطه تخلیه ادامه دارد

ناحیه صفر

ناحیه یک

مجراهای تخلیه شیر اطمینان

الف ـ کره‌ای به شعاع یک متر دور نقطه تخلیه

ب ـ استوانه ای به شعاع 3 متر، با محوری که بر خط تخلیه منطبق بوده و از یک متر زیر نقطه تخلیه تا 8 متر بالای نقطه تخلیه ادامه دارد

ناحیه یک

ناحیه دو

 

یادآوری:

1) وقتی تأسیسات CNG همراه یا مجاور سایر تأسیسات خطرناک باشد،، باید  دشوارترین رده‌بندی ناحیه‌ها اعمال گردد، یعنی اگر با این استاندارد، منطقه‌ای به ناحیه   (2) رده‌بندی شده باشد، ولـی همان ناحیه به علت  وجـود یـک توزیع کننده گاز مایع (LPG) که در مجاورت آن است. به ناحیه (1) رده‌بندی شده باشد. رده‌بندی قابل کاربرد ناحیه (1) خواهد بود.

2) مجراهای تخلیه کمپرسورها باید به صورت عمودی و طوری تخلیه کنند که جریان تخلیه شده. به هیچ سازه‌ای برخورد نکند و نیز این مجراها باید مجهز به کلاهکهای مناسب برای باران باشند.

9ـ3 تجهیزات و دستگاه‌های برقی که در فضای انفجاری گاز به کار می‌روند، باید برای استفادة صنعتی مناسب بوده و با الزامات مشخص شده برای نوع حفاظت مورد نظر، منطبق باشند.

]یادآوری اطلاعاتی: در مورد الزامات قانونی مربوط به نصب تجهیزات برقی در مناطق خطرناک وغیر خطرناک باید بررسیهایی انجام گیرد.[

10  عملکرد و ایمنی عمومی

10ـ1  عملیات پر کردن تدریجی، معمولاً در مورد عملیات ناوگانی خودرو کاربرد دارد و استفاده از آن در ایستگاه‌های سوختگیری عمومی، قابل کاربرد نیست.

10ـ2 وقتی سوختگیری در حال انجام باشد، ساختمانها یا محفظه‌های مجاور آن، باید به قدر کافی تهویه شوند تا اطمینان حاصل گردد که در صورت بروز نشت، تجمع گاز به وقوع          نمی‌پیوندد. 

10ـ3 همة توزیع کننده‌ها باید در برابر آسیب ناشی از خودروها یا رفت و آمد خیابان اصلی و یا هرگونه آسیب قابل پیش‌بینی، محافظت شوند. روش دستیابی به این هدف، سوختگیری خودرو  از طریق شیلنگهای هوایی با فاصله‌ای است که با خودروها برخورد نکنند. توصیه می‌شود ایستگاه طوری ترتیب داده شود که خودروها بتوانند از جلو به محل سوختگیری وارد شوند.

10ـ4  وقتی از شیلنگهای سوختگیری استفاده نشود، باید به طور کافی محافظت شوند تا از پیچ خوردگی و سایش آنها جلوگیری شود و باید از تماس آنها با زمین ممانعت کرد تا اطمینان حاصل گردد که پروبهای سوختگیری، تمیز و آسیب ندیده باقی بمانند و به کار ایمن خود ادامه دهند.

10ـ5 قرار گیری کابینت سوختگیری یا منطقة سوختگیری، باید چنان باشد که خودروها نتوانند از نظر فیزیکی به محدودة 5/1 متری از محل شیر قطع اضطراری وارد شوند. این شیر باید در همة مواقع، براحتی قابل مشاهده و در دسترس باشند.

10ـ6 توصیه می‌شود برای جا دادن شیر قطع سوختگیری خودرو در دوره‌های غیرکاری، یک کابینت فلزی دارای مجرای تهویه در نظر گرفته شود.

10ـ7 بجز در مورد تخلیة شیلنگ سوختگیری، گاز طبیعی هرگز نباید به فضای خارج تخلیه شود؛ مگر آن که محل مجرای تهویه در مکانی ایمن تخلیه کند. در هیچ جای این استاندارد، استفاده از وسایل اندازه‌گیری که از مجرایی با قطر کوچکتر ازmm  4/1 به فضا تهویه می‌شوند، ممنوع نشده اشت.

10ـ8 برای مهار رهاسازی گاز و حوادث دیگر، باید یک دکمة قطع اضطراری کمپرسور در محلی به سهولت قابل دسترس در محوطة سوختگیری وجود داشته باشد. سیم کشی این مدار باید چنان باشد که کمپرسور نیاز به شروع مجدد دستی داشته باشد.

11 الزامات عمومی

11ـ1 در انتهای هر خط اصلی، باید نشانه‌هایی نصب شود که موقعیت آنها از همة محلها در خط اصلی قابل مشاهده بوده و از فاصلة 6 متری ازهمة نقاط سوختگیری، غیر مجاز بودن استعمال دخانیات و وجود شعلة باز را نشان دهد. این نشانه بایست با حروف مشکی، روی زمینة سفید یا زرد نشان داده شود و از فا صلة 30 متری، بوضوح قابل مشاهده باشد.

یادآوری: حروفی با ارتفاع 10 سانتیمتر، بایست از فاصله 30 متری بوضوح دیده شوند.

11ـ2 فرایند سوختگیری در خط اصلی پر کننده تدریجی، از نظر تعریف، فقط نوعی پرکردن آرام بوده و در آن، افزایش دمای آدیاباتیک مجاز نیست.

11ـ3 در همه خطوط پرکردن تدریجی، فشار پرکردن نهایی باید توسط یک وسیلة جبران کنندة خودکار دما انجام گیرد، به طوری که امکان به کاراندازی دستی این سیستم خودکار وجود نداشته باشد. این وسیله باید در سمت فشار شیر مانع از جریان بیش از حد واقع شود.

11ـ4 بجز در مورد وسایل کنترل و نشانگری که برای استفاده با گاز طبیعی طراحی شده‌اند و دارای اریفسیی هستند از 4/1 میلیمتر بیشتر نیست، نباید از گاز طبیعی، برای به کاراندازی وسیله یا تجهیزاتی استفاده کرد که برای کار با هوای فشرده طراحی شده‌اند و به فضای باز تخلیه می‌شوند. رهاسازی گاز طبیعی به هوای آزاد، بجز در شرایط منطبق با این استاندارد، مجاز نیست.

11ـ5  محافظت در برابر آتش

11ـ5ـ1 طراحان و اپراتورهای ایستگاه‌های سوختگیری CNG، بایست در مورد وسایل اطفای حریق و آژیرهای خطر، توصیه‌های سازمان آتش نشانی محلی را دنبال کنند. آنها باید سازمان آتش نشانی محلی را با موقعیت و محل همة شیرها، تجهیزات جدا کنندة برقی، مواضع کلیدها و ترکیبات دسترسی مرتبط قابل کاربرد در ایستگاه، آشنا کنند.

12 نگهداری تأسیسات

12-1نگهداری مرتب تأسیسات باید توسط پرسنل مجرب در زمینه نگهداری تأسیسات CNG انجام شود. دوره تناوب عملیات نگهداری، نباید از دوازده ماه تجاوز کند. همه عملیات نگهداری انجام شده باید در یک کتابچه ثبت سابقه درج شود.      

 

 

 

پیوست الف

روش سوختگیری

الف ـ1  دستورالعملهای پرکردن

الف 1ـ1 دستورالعملهای پرکردن، باید در یک محل قابل مشاهده، برای دید عموم نصب شود.

اطمینان حاصل کنید که:

1- برچسبهای شناسایی تصویب شده، در محل خود باشند. 

2- در فاصله 6 متری از خودرو ، هیچ گونه استعمال دخانیات صورت نگیرد.

3- ترمز دستی خودرو، محکم کشیده شده باشد و در صورت اتوماتیک بودن دندة خودرو، در وضعیت «park  » قرار گیرد.

4- همة سیستمهای اشتعال و قابل کلید زنی برقی و رادیویی خودرو (شامل تجهیزات ارتباط موج کوتاه) خاموش باشند.

5- مخزن در محدودة عمر آزمون دوره‌ای خود بوده و سیستم با این استاندارد یا هر گونه الزامات قانونی انطباق داشته و دارای گواهی بازرسی باشد.

6-           نشانه‌ای از نشت قابل مشاهده، در تجهیزات CNG  خودرو دیده نشود.

7- اتصال سوخت در شرایط خوبی بوده و با نازل پرکن توزیع کنند‌ه، هماهنگ باشد.

الف ـ2 روش پرکردن

اطمینان حاصل کنید که روش پرکردن به صورت زیر انجام می‌گیرد:

1- در پوش گرد غبار را از اتصال سوختگیری خودرو بردارید.

2- شیلنگ سوختگیری را به نقطة پرکردن وصل کنید.

3- شیر سوختگیری را به آرامی باز کرده و اجازه دهید CNG به مخزن خودرو انتقال یابد. برای جلوگیری از ایجاد شوک و هشدار فوری در مورد مشکلاتی مانند خرابی اورینگها، CNG باید به آرامی به خودرو وارد شود.

4- در پایان عملیات پرکردن، شیر سوختگیری را با بردن از وضعیت«تخلیه» (vent)، به وضعیت بسته ((offدرآورید. برای تخلیة فشار شیلنگ پر کردن، مقداری گاز رها خواهد شد.

5- شیلنگ پر کردن را بدقت جدا کرده و درپوش گرد و غبار را سر جای خود قرار دهید.

6- شیلنگ را به محل صحیح خود، روی توزیع کننده برگردانید.

الف ـ2ـ1

اگر در حین تخلیه، مقدار غیر معمولی گاز آزاد شود:

1- شیر سوختگیری را باز کنید.

2- شیر اصلی قطع خودرو را ببندید.

3- شیر سوختگیری را ببندید.

الف ـ2ـ2

در موارد اضطراری:

1- از گاز در حال فرار دور شوید.

2- گاز را از نزدیکترین شیر دور از منطقة گاز در حال فرار ببندید.

 

 

 

 

الف ـ2ـ3 پیش از آن که هر خودرویی از نقطه توزیع حرکت کند. عدم وجود نشت گاز در هر یک از موارد زیر اجباری است:

1- در خودرو

2- در نقطة توزیع، که نشت گاز ممکن است در اثر پر کردن غلط باشد یا نشت بر اثربرداشتن و گذاشتن اتصالات باشند.

الف ـ3 محاسبة میزان گاز توزیع شده

وقتی مقدارگاز توزیع شده توسط روش نمودار که دراستانداردNZS5425:Part3.1P تشریح شده، تخمین زده می‌شود؛ گامهای زیر بایست جایگزین گامهای (1) تا (3) بخش الف ـ2 شوند.  

1- اطمینان حاصل کنید که شیر اضطراری و جدا کننده بسته باشند.

2- در پوش گرد و غبار را از اتصال سوختگیری خودرو بردارید.

3- نازل سوختگیری را به نقطة سوختگیری خودرو متصل کرده و شیر سوختگیری را باز کنید.

4- فشار باقیمانده را از روی فشار سنج پایین دست شیر اضطراری و جدا کننده بخوانید.

5- اینک می‌توان شیر اضطراری و جدا کننده را برای پرکردن کامل باز کرد.

6- روش تشریح شده در استانداردNZS5425:Part3.1P را برای تخمین مقدار گاز به کار برید.

7- برای تکمیل روش پرکردن، به بند الف ـ2ـ د رجوع کنید.

 

 

 

 

]یادآوری اطلاعاتی: بندها و شکلهای این پیوست از استانداردNZS6101:Part3 1991 sec.8  برداشت شده‌اند. خواننده بایست مطمئن شود که این استاندارد اصلاح نشده است.[

یادآوری: یک ناحیه خطرناک نمی‌تواند از یک مرز قانونی (شامل مکان عمومی) فراتر رود.

ٱ ناحیه (1)

ٱ ناحیه (2)

یادآوری:

1- یک ناحیه خطرناک نمی‌تواند از یک مرز قانونی فراتر رود.

2- هر گونه بام دیوار نفوذپذیر، میزان ناحیه خطرناک را تغییر نمی‌دهد.

3- ایستگاه‌های پرکردن تدریجی، مانند آنچه در شکل نشان داده شده، ضرورتا ًدارای ذخیره گاز نیستند.

4- دیاگرام از استانداردNZS6101:Part3 figure 8-1 برداشت شده است.

 

ٱ ناحیه (1)

ٱ ناحیه (2)

یادآوری:

1-  ایستگاه‌های پرکردن تدریجی لزوماً به صورتی که در دیاگرامها نشان داده شده دارای ذخیره گاز نیستند.

2-  این دیاگرام از استانداردNZS6101:Part3 figure 8-2برداشت شده است.

ٱ ناحیه (1)

ٱ ناحیه (2)

یادآوری:

1- سرپناهی را که روی تجهیزات باشد و بیش از سه دیوار نداشته باشد، می‌توان در یک وضعیت هوای باز رده بندی کرد، به شرط آن که همه دیوارها و فضاهای سقف، دارای گشودگیهای تهویه باشد.

2- ایستگاه‌های پرکردن تدریجی، لزوم به صورتی که در دیاگرامها نشان داده شده، دارای ذخیره گاز نیستند.

3- این دیاگرام از از استانداردNZS6101:Part3 figure 8-3 برداشت شده است.

پیوست د

تشریح مناطق خطرناک _ توزیع کننده ها

]یادآوری اطلاعاتی: بندها و شکلهای پیوست از استانداردNZS6101:Part3 sec.6 برداشت شده است خواننده بایست مطمئن شود که استاندارد NZS6101 اصلاح نشده باشد.[

دـ1 وسایل توزیع CNG در فضاهای بیرونی

دـ1ـ1 وسایل توزیع CNG، با الزامات توزیع کننده که استانداردNZS6101:Part1  بیان شده، مطابقت دارند و باید به صورت زیر رده‌بندی شوند. (ر.ک شکل دـ1)

1- منطقه‌ای به شعاع 5/0 متری از همه جهات نسبت به کابینت توزیع کننده 

ناحیه (1)

2- منطقة (شامل اتاقها و ساختمانها که به صورت مناسب جدا نشده‌اند) بیرون ناحیه (1) ولی درون منطقه‌ای به شعاع 3 متر از خط مرکزی پایة کابینت توزیع کننده

 

ناحیه (2)

ناحیه (2)

3-منطقة درون محوطه‌ای به شعاع 3 متری از سطح زمین در همة جهات، ناحیة(2) نسبت به نقطة توزیع.

ناحیه (2)

 

یادآوری: شعاع 3 متری مشخص شده در مورد (2) از انتهای نازل شیلنگ در حداکثر فاصله عـرضی خـود در جابجایی نسبت بـه کابینت توزیع کننده در نظر گرفته می شود. اگر توسط دـ1ـ3 محدود نشده باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

ٱ  ناحیه (1)

ٱ  ناحیه (2)

یادآوری: این دیاگرام از NZS6101:Part3 figure 6.11 برداشته شده است.

شکل دـ1ـ وسایل توزیع CNG در فضاهای بیرونی

دـ1ـ2 مناطق توزیع که در ایستگاه‌های توزیع واقع شده‌اند

وقتی در محوطه ایستگاه توزیع، منطقه ویژه‌ای برای توزیع بنزین، گاز مایع (LPG) و CNG به طور خاص تعیین شده باشد، ممکن است با توجه به تعریف، مناطق خطرناکی به وجود آید که به جای امتداد از میزان قوس شیلنگ، از مرزهای منطقه نشانه‌گذاری شده امتداد خواهد داشت (ر.ک. شکلهای د -2 و د-3 )

دـ1ـ3 مناطق ویژة توزیع در ایستگاه‌های توزیع مجهز به مانع بخار

وقتی در محوطه ایستگاه توزیع، منطقه ویژه‌ای برای توزیع بنزین، گاز مایع (LPG) و CNG به طور خاص و واضح نشانه‌گذاری شده و یک مانع بخار وجود داشته باشد، شرایط مشخص شده در بند د-1-2 کاربرد دارند، ولی اگر مانع دارای ارتفاع و طول کافی باشد، ناحیه در مانع بخار خاتمه می‌یابد (ر.ک. شکل دـ4)

 

 

 

 

 

 

 

پیوست هـ

انتهای پروب پرکردن CNG

(همه ابعاد برحسب میلیمتر است. مگر آن که خلاف آن ذکر شود.)

ابعاد اورینگها:       مقطع                  اینج

             قطر داخلی             اینچ

             کد  N90 011

جنس:         لاستیک بوتیل  N90

اتصال با رزوه NPT

(به صورت اتصال ماده نشان داده شده)

پیوست و

فشار سنج گاز

وـ1 فشار سنج در خط سوختگیری گاز نصب شده و چنان قرار می‌گیرد که درجات صفحة آن توسط فرد اپراتور سوختگیری در محل شیر قطع سوختگیری دیده، خوانده و تفسیر شود.

وـ2 قطر حداقل صفحة فشار سنج، نبایست ازmm  100 کمتر باشد. درجات صفحه، بایست بر حسب کیلوپاسکال یا مگاپاسکال نشانه‌گذاری و نشان داده شود.

وـ3 استفاده از یک فشار سنج صنعتی با کیفیت خوب (رده یک صنعتی) برای استفادة متناوب و حفظ دقت در دورة طولانی، اهمیت اساسی دارد. فشارسنجهایی که بر اساس الزامات استانداردهای NZS/BS 1780 یا  ANSI/ASME B40.1 (یا معادلهای آنها) ساخته شده باشند، دارای درجة مناسب برای گاز طبیعی بوده و بایست از فشار کاری صفر تا 25 مگاپاسکال استفاده کرد.

وـ4 وجود پشت قابل ترکیدن در فشار سنج، جزو خصوصیات ایمنی الزامی آن است.

وـ5 برای جلوگیری از افت و خیزهای سریع فشار گاز در ابزار و اجتناب از آسیب دیدگی لولة بوردون، اهرم بندی یا عقربه، وجود یک ضربه‌گیر از قطعات اساسی است.

وـ6 نگهداری پیشگیرانه بشدت توصیه می‌شود. این کار را می‌توان با وارسی مرتب و سرویس ابزار انجام داد. در هر صورت، وارسی دقیق بایست در دوره‌های شش ماهه یا کمتر انجام شود و همان گونه که مشخص شد، دقت باید در محدودة رواداری فشار سنج صنعتی ردة یک باقی بماند. فشار سنجها بایست در یک آزمایشگاه تعیین صلاحیت شده توسط یک سازمان گواهی دهندة شناخته شده، کالیبره شوند.

وـ7 فشار سنج بایست در برابر دستکاری، تنظیم بدون مجوز و خرابکاری، محافظت شود.

پیوست ز

آزمون نمونه برای لوله کشی و اجزا

زـ1 ارزیابی انطباق مستندات برای برآورده کردن یک استاندارد پذیرفته شده، باید براساس ضریب ایمنی حداقل 4 استوار شود.

زـ2 از سوی دیگر، تجهیزات باید با داشتن گواهینامه از یک آزمایشگاه تعیین صلاحیت شده توسط از یک سازمان گواهی دهندة شناخته شده، پذیرفته شوند،که در آن گواهینامه یک نمونة  از هر قطعه، از آزمونهای زیر با موفقیت عبور نماید:

زـ3 آزمون آبندی ( لازم نیست در مورد لوله ها اعمال شود )

زـ3ـ1 قطعه، تحت دو برابر فشار کاری قرار می گیرد.

زـ3ـ2 معیار ردی  در آزمون آبندی

در موارد زیر قطعه مردود تلقی می شود:

1- اگر در قسمت خارجی قطعه سیال ظاهر شود یا سیال از طریق درزبندهایی که برای ممانعت از ورود سیال در نظر گرفته شده‌اند، وارد حفره یک شیر شود.

2- اگر هر گونه تغییر شکل دائم قابل اندازه‌گیری در قطعه رخ دهد.

3- اگر قطعه به مدتی که برای آن در نظر گرفته شده، کار نکند.

زـ 4آزمون ترکیدن

زـ4ـ1 قطعه تحت چهار برابر حداکثر فشار کاری قرار می گیرد.

زـ4ـ2 معیار ردی در آزمون ترکیدن 

در صورتی که هر یک از موارد زیر در فشار ترکیدن یا کمتر از آن رخ دهد. قطعه مردود تلقی می شود:

1- اگر یک قطعه که ابتدا لوله‌ای بوده، بترکد.

2- در مورد قطعاتی که شامل دو یا چند قطعه هستند و با رزوه، پیچ، پیچ و مهره یا جوشکاری به هم متصل نگه داشته شده‌اند، اگر در هر یک از رزوه‌ها، پیچها، پیچ و مهره‌ها یا جوشها گسیختگی رخ دهد.

زـ4ـ3 قطعة ترکیده شده در موارد زیر، مردود تلقی نمی‌شود به شرط آن که به فشار آزمون ترکیدن رسیده باشد):

1- نشت تنها از محل جابجایی درز بندها یا مواد درزبندی،که به دلیل تغییر شکل سایر اجزای قطعه، ایجاد شده اند یا نشت از محل لهیدگی درزبند ها به داخل لقی های قطعه باشد.

2- هر قطعه به طور قابل ملاحظه‌ای تغییر شکل دهد، ولی جز نشت‌هایی که در قسمت فوق بیان شد،‌ نشت دیگری وجود نداشته باشد.

 

 

 


 

1 درجه بندی سیمی :‌معادل اینچ در سیستم واحدهای انگلیسی برای لوله های سایز پایین و ضخامت ورقها .

مثال: 065/0 معادل 065/0 اینچ است.م