استاندارد نیوزلند

کد عملی برای کمپرسور و جایگاههای سوختگیری CNG

قسمت اول: انبارش در محل و قرارگیری تجهیزات

 

 

NEW ZEALAND STANDARD
NZS 5425:Part 1:1994
 
Code of Practice for
CNG COMPRESSOR
 AND
 REFUELING STATION

 

 

 

 

Part 1

ON SITE STORAGE AND LOCATION OF EQUIPMENT

 

 

 

کد عملی برای کمپرسور و ایستگاههای سوختگیری CNG

NZS 5425:Part 1: 1994

قسمت اول: انبارش در محل و قرارگیری تجهیزات

1  هدف و دامنه کاربرد

1-1 هدف این استاندارد، تأمین اطلاعات برنامه ریزی، روشها، استانداردها و راهنمای تهیه تجهیزات برای تأسیس یک ایستگاه سوختگیری و کمپرسور CNG است. کل این موضوع در چهار قسمت ارائه شده است:

قسمت اول: انبارش در محل، شامل قرارگیری تجهیزات

قسمت دوم: تجهیزات کمپرسور

قسمت سوم: وسایل اندازه گیری

قسمت چهارم: ایستگاههای سوختگیری تدریجی1

1-2- این استاندارد در مورد سیستمهای سوخت خودروهای موتوری کاربرد ندارد.

2  تعاریف و اصطلاحات

در این استاندارد اصطلاحات و واژه‌ها با تعاریف زیر بکار می‌رود.

2-1  تانک ذخیره مادر2

ظرف تحت فشاری که ظرفیت آن بیش از 250 لیترآب است.

2-2 توزیع کننده گاز طبیعی فشرده (CNG)3

وسیله ای که گاز طبیعی فشرده را به خودروها توزیع کرده و دارای عملکرد کنترل نظیر کنترل فشار، مرحله بندی انبارش و اندازه گیری است.

2-3 گاز طبیعی فشرده (CNG)

یک سوخت گازی فشرده که بطور غالب از متان (CH4) تشکیل شده که معمولاً از گاز طبیعی به دست می آید و به عنوان سوخت خودرو بکار می رود.

2-4 مخزن (Cylinder)

یک ظرف تحت فشار با ظرفیت آبی کمتر از 250 لیتر برای ذخیره CNG.

2-5 منطقه پرکردن مخزن (Cylinder filling area)

منطقه پرکردن مخزن که بطور خاص به پر کردن و انبارش مخازن CNG اختصاص دارد که به طور دائم بر روی خودروی موتوری نصب نمی شوند و می تواند شامل انواع کاربردهای مخزن به صورت زیر باشد:

    الف ـ مخازن تک یا قابل حمل

    ب ـ مخازن چندگانه

حجم کل گاز طبیعی فشرده در منطقه پر کردن مخزن نباید از m3 300 در شرایط استاندارد فشار و دما تجاوز کند.

2-6  شیر قطع اضطراری (Emergency isolation valve)

یک شیر سریع عمل کننده برای قطع کردن جریان گاز که در ربع چرخش یک دایره، از وضعیت کاملاً باز به وضعیت کاملاً بسته در می آید.

2-7 شیر مایع از جریان بیش از حد (Excess flow valve)

شیری که در صورت افزایش سریع جریان به اندازه ای که امکان پارگی یک شیلنگ وجود داشته باشد، به سرعت و به طور خودکار در وضعیت بسته قرار می گیرد.

2-8 میزان مقاومت در برابر آتش (Fire resistance rating)

به طوری که در راهنمای 52 ISO/IES تعریف شده، میزان قابلیت یک جزء ساختمانی برای آن که در یک دوره زمانی مشخص، عمل تحمل بار، سلامت و عایق بودن گرمایی الزام شده در آزمون مقاومت در برابر آتش موجود در استاندارد را برآورده کند.

2-9 شیرجدا کننده محوطه ‌سوختگیری (Forecourt isolation valve)

یک شیر سریع عمل کننده برای متوقف کردن جریان گاز که در ربع چرخش یک دور، از وضعیت کاملاً باز به وضعیت کاملاً بسته در می آید.

2ـ10 واحد ذخیره گاز ( Gas Store unit )

گروهی از مخازن گاز که در مجاورت نزدیک یکدیگر بوده و در صورت عمودی بودن مخازن دارای ارتفاع 6/1 متر و عرض 1/1 متر و در صورت افقی بودن مخازن دارای ارتفاع 6/1 متر و عرض معادل طول یک مخزن و تا دو متر است. از هر کدام از این دو ترتیب استفاده        می شود. این مخازن باید توسط لوله کشی، طوری به یکدیگر متصل شوند که یک واحد منفرد ذخیره گاز را تشکیل دهند.

2ـ11 شیرجدا کننده واحد ذخیره گاز ( Gas Storage unit isolation valve )

یک شیر سریع عمل کننده برای متوقف کردن جریان گاز که در ربع چرخش یک دایره، از حالت کاملاً باز به حالت کاملاً بسته در می‌آید و قادر به قفل شدن است.

2ـ12 یادآوری اطلاعاتی ( Informative note )

یک یادآوری اطلاعاتی که به صورت حروف پر رنگ ایتالیک در زیر متن استانداردی که به آن مربوط است آورده شده و در داخل کروشه چهارگوش است. این یادآوری جزو قسمتهای فنی استاندارد نبوده و تنها برای جلب توجه خواننده به قوانینی است که با کاربرد استاندارد ارتباط دارند. این یادآوری مسئولیت خواننده را برای اطلاع از مقررات یا استعلام از قابل کاربرد بودن یا تفسیر از سازمانهای قانون گزار در هنگام لزوم رفع نمی‌کند.

2ـ13 شیر اصلی قطع ( Master shut - off valve )  

یک شیر سریع عمل کننده برای متوقف کردن جریان گاز که در ربع چرخش یک دور از وضعیت کاملاً باز، به وضعیت کاملاً بسته می‌رود و قادر است قفل شود.

2ـ14 شیر یک طرفه ( Non return valve or check valve )

شیری که تنها امکان جریان یافتن سیال را در یک جهت می‌دهد. 

2ـ15 فشار

فشار نسبی بر حسب kPa یا MPa .

2ـ16 مکان حفاظت شده ( Protected work )

یعنی:

الف) یک محل مسکونی یا عبادتگاه، ساختمان عمومی، دانشگاه، دبیرستان، مدرسه، بیمارستان، موسسه عمومی، دادگاه، تئاتر یا دیگر ساختمانی که مردم در آن جمع می‌شوند.

ب) هر کارخانه، کارگاه، اداره، فروشگاه، انبار، مغازه و یا دیگر ساختمانی که یک متخصص دارای گواهی آن را برای ضمانت حفاظت دارای اهمیت یا ارزش کافی بداند.

ج) هر اسکله چوبی دارای عرشه ( نه اسکله ای که به طور خاص برای انتقال کالاهای خطرناک طراحی شده است )، راه آهن عمومی ( نه یک شاخه فرعی) و محوطه نگهداری الوار و هر مکان دیگری که برای پهلو گرفتن و به اسکله بستن یا قرار گرفتن کشتیها به کار می‌رود.

موارد زیر مکان حفاظت شده محسوب نمی شود: یک دفتر کوچک ، ساختمان دیگری که متصل به انبارش و محل بکارگیری کالاهای خطرناک در محوطه هایی که چنین انبارش یا استفاده ای یک فعالیت عمده است.

2ـ17 اتصال سوختگیری ( Refueling Connection )

اتصالی که از طریق فرو کردن پروب ( نازل ) سوختگیری گاز طبیعی فشرده درون شیر سوختگیری گاز طبیعی فشرده، به منظور عمل سوختگیری برقرار می‌شود (ر.ک. پیوست «ز»).

2ـ18 باید ( Shall )

بر این دلالت دارد که انطباق با یک الزام، برای تطابق با استاندارد اجباری است.

2ـ19 بایست ( Should )

بر این دلالت دارد که انطباق با یک الزام، برای تطابق با استاندارد به شدت توصیه می‌شود، ولی اجباری نیست.

2ـ20 ضربه گیر ( Snubber )

قطعه ای که عمل یک جاذب شوک گازی را انجام می‌دهد و معمولاً این کار با ترتیبی از اریفیس های مناسب گاز صورت می‌گیرد .

2ـ21 دما و فشار استاندارد (S.T.P  )

دمای C º 15 و فشار اتمسفر kPa 325/101 .

2ـ22 سیستم تراواسی ( Travasi )  

یک نگهدارندة چند مخزنی یا کامیونی است که بطور دائم روی قسمت بار کامیون مخصوص قرار گرفته و برای انتقال CNG به ایستگاه‌های سوختگیری به کار می‌رود.

 

2ـ23 مسیر بخار ( Vapor path )

کوتاهترین مسیر مسدود نشده گاز بین دو نقطه .

2ـ24 مانع بخار( Vapor barrier )

یک دیواره یا مانع با ماده و ساختار و موقعیتی که برای منحرف کردن پراکندگی بخار از یک مکان به مکان دیگر موثر بوده و در برگیرندة دیوار یک ساختمان است که مناسب این منظور باشد به شرط آن که ساختمان یک مکان حفاظت شده نباشد .

2ـ25 پروب سوختگیری خودرو ( Vehicle refueling probe )

وسیله استاندارد پر کننده سیستم سوختگیری در انتهای شیلنگ سوختگیری که مناسب فرو بردن درون اتصال شیر سوختگیری خودرو است .

2ـ26 شیر قطع سوختگیری خودرو ( Vehicle refueling shut - off valve )

شیری که برای متوقف کردن جریان گاز نصب می‌شود و در نصف یک چرخش یک دور ، از حالت کاملاً باز به حالت کاملاً بسته می‌رود و در آن برای تخلیه باقیمانده گاز تحت فشار موجود در خط سوختگیری پس از پایان عمل سوختگیری خودرو امکاناتی در نظر گرفته شده است .

2ـ27 ناحیه صفر ( Zone 0 )

ناحیه ای که در آن فضای گاز منفجر شونده به طور دائم موجود بوده یا انتظار می‌رود برای مدت طولانی موجود باشد یا با تکرار بالا در دوره های کوتاه رخ دهد .

2ـ28 ناحیه یک ( Zone 1 )

ناحیه ای که در طی کار عادی آن، می‌توان وجود متناوب یا گهگاه فضای گاز منفجر شونده را انتظار داشت .

 

2ـ29 ناحیه دو ( Zone 2 )

ناحیه ای که در طی دوره کار عادی در آن وجود فضای گاز منفجر شونده انتظار نمی‌رود و در صورت وقوع، چنین شرایطی بصورت بسیار کم و در مدت کوتاه رخ می‌دهد .

3 روشها

3ـ1 انتخاب محل

 ]یادآوری اطلاعاتی: ‌استفاده از محل پیشنهادی برای کمپرسور CNG و ایستگاه سوختگیری، باید با قوانین برنامه ریزی قابل کاربرد هماهنگ باشد. الزامات ناحیه بندی و جداسازی، ممکن است بیانگر ملاحظات اساسی باشد . بایستی دقت کرد که ممکن است الزامات قانونی وجود داشته باشد که تأمین گاز، ایمنی تأسیسات CNG ، مقررات شغلی و انبارش کالاهای خطرناک را تحت پوشش قرار دهد.[

3ـ2 فواصل جداسازی (Isolation distances)

3ـ2ـ1 تانک ها، مخازن و رگولاتور به کار رفته در انبارش و تأسیسات توزیع گاز طبیعی باید در فضای باز نصب شوند مگر آن که ساختمان به طور خاص برای چنین استفاده ای طراحی شده باشد .

]یادآوری اطلاعاتی ـ در مورد قرار گیری و فواصل جداسازی تانکهای ذخیره مادر و واحدهای ذخیره گاز الزامات وجود دارند که بایست مورد بررسی قرار گیرند .[

3ـ2ـ2 از فواصل جداسازی ارائه شده در این استاندارد، نباید در مواردی به جز ایستگاههای سوختگیری استفاده کرد.

3ـ2ـ3 هر فاصله جداسازی توصیه شده در بندهای 3ـ2ـ4 ، 3ـ2ـ5 و جدول 1 را می‌توان با ساخت یک دیوار واسط از جنس بتون مسلح یا مصالح ساختمانی، کاهش داد . این دیوار باید در برابر بخار درزبندی شده و حداقل دارای چهار ساعت مقاومت در برابر آتش ( FRR ) باشد و دارای چنان ابعادی باشد که حداقل مسیر بخار برابر یا بزرگتر از فاصله جداسازی توصیه شده باشد . چنین دیواری باید حداقل یک متر از تانک ذخیره یا مخزن و شیرهای مرتبط با آنها فاصله داشته باشد(ر.ک. پیوست الف).

3ـ2ـ4 مخازن

3ـ2ـ4ـ1 هر مخزن مجزا که برای ذخیره یا توزیع گاز طبیعی به کار می ر‌ود باید نسبت به مواد زیر، در موقعیتی که در جدول (1) درج شده قرار گیرد:

الف ـ نزدیکترین ساختمان یا مرز

ب ـ مواد قابل اشتعال یا کالاهای خطرناک به جز توزیع کننده های CNG یا سوخت مایع

یادآوری ـ برای شرایط مربوط به تجهیزات برقی به بخش نهم رجوع شود.

 

جدول 1ـ فواصل جداسازی ساختمانها و کالاهای خطرناک از واحد ذخیره گاز

ظرفیت کلی گاز (m3)  یا حجم کلی ذخیره گاز (lit )

فاصله جداسازی از ساختمانها یا مرزها ( m)

فاصله جداسازی از کالاهای خطرناک یا مواد قابل اشتعال ( مثل تانک نفت ) ( m)

تا m3 1100 گاز

( تا 4500 لیتر )

 

5/2

 

3

1100 تا m3 2450 گاز

( 4500 تا 10.000 لیتر )

 

4

 

5

2450 تا m3 500، 24 گاز

( 10.000 تا 100.000 لیتر )

 

10

 

10

 

یادآوری ـ ظرفیت کلی گاز، ظرفیت گاز در دما و فشار استاندارد ( C ˚15 و اتمسفری ) است وقتی در فشار 8/24 مگا پاسگال ذخیره شده باشد . حجم کلی، ظرفیت آبی ذخیره بر حسب لیتر است .

3ـ2ـ4ـ2 فواصل جداسازی بین شکافهای دیواره های هر ساختمان یا سازه موجود در ایستگاه سوختگیری CNG و مخازن یا تانکها، باید با جدول (1) منطبق باشد.

3ـ2ـ4ـ3 هیچ مخزن ذخیره ای نباید در فاصله کمتر از 3 متر از نزدیکترین خط خیابان یا پیاده رو یا منبع اشتعال قرار داشته باشد مگر آنکه یک دیوار بتونی یا از جنس مصالح ساختمانی با چهار ساعت مقاومت در برابر آتش ( FRR ) بین آنها قرار گرفته باشد. تانکهای ذخیره مادر نباید در فاصله کمتر از 5 متر از پیاده روها یا مکانهای دیگر واقع شده باشد.

3ـ2ـ4ـ4 هیچ مخزن ذخیره ای نباید در فاصله کمتر از 5 متر نسبت به هر نقطه توزیع سوخت مایع   ( شامل توزیع کننده گاز مایع ) قرار گیرد.

 3ـ2ـ4ـ5 هیچ مخزن ذخیره ای نباید در فاصله ای کمتر از 5/2 متر از نقطه توزیع CNG قرار گیرد.

3ـ2ـ5 مناطق پر کردن مخزن

3ـ2ـ5ـ1 وقتی به مناطق پر کردن مخزن نیاز باشد این مناطق باید به طور خاص در محل سوختگیری قرار گیرند و توسط یک دیواره از جنس توری فولادی دندانه دار با دسترسی حفاظت شده، از آسیب یا ورود افراد غیر متخصص به آن جلوگیری شود . مناطق پر کردن مخزن باید توسط یک سقف یا سایبان از آثار ناشی از آب و هوا محافظت شوند . چنین سقفی باید طوری طراحی شود که انتشار گاز آزاد شده را تسهیل کرده و اجازه محبوس شدن گاز را ندهد.

3-2ـ5ـ2 وقتی یک منطقه پر کردن مخزن در فاصله کمتر از سه متری از یک واحد ذخیره گاز، مرز محل سوختگیری، مکان عمومی یا مکان های حفاظت شده قرار گیرد، باید یک دیوار از جنس بتون مسلح یا مصالح ساختمانی با 4 ساعت مقاومت به آتش بین آنها قرار گیرد.  چنین دیواری باید دارای حداقل 2 متر ارتفاع و طولی معادل ارتفاع تصویر شدة منطقه پر کردن مخزن به اضافه 2 متر باشد.

3ـ2ـ5ـ3 وقتی دیوار در مرز محل سوختگیری قرار می‌گیرد باید دارای ارتفاعی معادل سقف یا سایبان نصب شده روی منطقه پر کردن مخزن باشد.

3ـ2ـ5ـ4 وقتی یک منطقه پر کردن مخزن درون یک ساختمان قرار دارد، فواصل جداسازی نشان داده شده در جدول (1) کاربرد دارد. کل حجم گاز طبیعی فشرده ذخیره شده در منطقه پر کردن مخزن نباید از m3 300 تجاوز کند ( ر.ک. بند 2ـ5 ).

3ـ2ـ6 واحد توزیع CNG

3ـ2ـ6ـ1 برای قرار دادن توزیع کننده CNG در مجاورت پیاده رو یا جایی که ممکن است پیاده رو ساخته شود، هر توزیع کننده CNG که کمتر از 3 متر با پیاده رو فاصله دارد، باید توسط یک دیوار بلند یا دیوار منحرف کننده بخار که امکان سوختگیری خودروها را از پیاده رو غیر ممکن می‌کند، از پیاده رو جدا شود. اگر توزیع کننده CNG در فاصله بین 3 تا 5/4 متری از پیاده رو قرار دارد، باید یک دیوار کوتاه نرده ای در طول پیاده رو ساخته شود تا اطمینان حاصل گردد که خودروهایی که در حال سوختگیری هستند وارد پیاده نمی‌شوند . وجود یک فاصله 5/4 متر از پیاده رو که بتواند به خودرو امکان مانور آزاد را بدهد مطلوب است . درجاده های روستایی، توزیع کننده، گاز طبیعی نباید کمتر از 6 متر از لبه جاده فاصله داشته باشد .

3ـ2ـ6ـ2 توزیع کننده CNG نباید تا نزدیکترین مخزن موجود در محل ذخیره CNG ، کمتر از 5/2 متر فاصله داشته باشد و نباید اجازه داد که فاصله آنها از خودروها کمتر از       2 متر شود . این را ترجیحاً می‌توان با ایجاد یک محوطه جدول بندی کنترل کرد              ( ر.ک. شکلهای الف ـ1 ، الف ـ2 و الف ـ3 ).

3ـ2ـ6ـ3 طبقه بندی مناطق خطرناک ایستگاههای CNG در قسمت های اول و سوم استاندارد NZS6101  تشریح شده است ( ر.ک. پیوست های «ج» و «د» ) . تجهیزات برقی باید مناسب ناحیه ای باشند که درآن قرار می‌گیرند .

3ـ2ـ6ـ4 توزیع کننده های سوخت قابل اشتعال می‌توانند در ناحیه ای که توسط توزیع کننده CNG ایجاد شده قرار گیرند، به شرط آنکه الزامات بند 3ـ2ـ4ـ3 را رعایت کنند .

]یادآوری اطلاعاتی: ‌ممکن است الزامات قانونی در این مورد وجود داشته باشد که باید بررسی  شود.[

3ـ2ـ6ـ5 واحد توزیع کننده CNG که در جاهایی قرار گرفته اند که امکان برخورد خودروها به آنها وجود داشته باشد باید توسط یک مانع مناسب محافظت شوند .

3ـ2ـ6ـ در توزیع کننده های CNG که هنگام تعطیل بودن ایستگاه دسترسی عموم به آنها به آسانی میسر است، باید پروبهای سوختگیری طوری قفل شوند که موجب غیر فعال شدن     پروب ها گردند . در مورد توزیع کننده های بدون ناظر از نوع دسترسی با کلید یا کارت مغناطیسی، به پیوست « ط » رجوع کنید .

3ـ2ـ6ـ7 الزامات ایستگاهای سوختگیری بدون ناظر نوع کارتی یا کلیدی در پیوست « ط » ارائه شده است .

3ـ2ـ7 پروب سوختگیری خودرو CNG ( ر.ک. پیوست « ز » )

3ـ2ـ7ـ1 برای قرار دادن پروب سوختگیری خودروی CNG در مجاورت پیاده رو یا جایی که امکان ساخت پیاده رو وجود دارد، هر پروب سوختگیری که کمتر از 3 متر پیاده ور فاصله دارد باید توسط دیوار بلند یا دیوار منحرف کننده بخار، طوری از پیاده و جدا گردد تا امکان سوختگیری خودرو از پیاده رو وجود نداشته باشد . اگر پروب سوختگیری خودرو CNG بین 3 تا 5/4 متر از پیاده رو فاصله داشته باشد، یک دیوار نرده ای کم ارتفاع باید در امتداد پیاده رو کشیده شود تا اطمینان حاصل گردد که خودرو تحت سوختگیری نتواند وارد پیاده رو شود .

3ـ2ـ7ـ2 نباید در فاصله 3 متری اطراف پروب سوختگیری خودرو در هیچ یک از مکانهای پر کردن خودرو منبع اشتعالی وجود داشته باشد ( ر.ک. پیوست « د » ).

3ـ2ـ8ـ3 پروب سوختگیری خودروی CNG باید طوری قرار گیرد که ناحیه خطرناک اطراف هر یک از مکانهای سوختگیری، به هیچ یک از دریچه های ساختمانی که جنبه مکان عمومی را دارد تجاوز نکند.

3ـ2ـ8 موقعیت کمپرسور

به بخش 9 و تصاویر ج ـ1، ج ـ2 و ج ـ3 رجوع شود.

3ـ2ـ9 قرارگیری واحد ذخیره گاز

اگر تجهیزات CNG در مجاورت یک پمپ بنزین یا جایگاه تحویل سوخت مایع باشد، این دو باید حداقل 5 متر با یکدیگر فاصله داشته باشند .

] یادآوری اطلاعاتی: ممکن است در این مورد الزامات قانونی وجود داشته باشد. این مورد باید بررسی شود . [

 

3ـ3 سیستم ساکن ذخیره گاز و چیدمان

3ـ3ـ1 مخازن ( ر.ک 2ـ1 ) 

3ـ3ـ1ـ1 برای دسترسی فوری و اطمینان از این که همه اتصالات مخزن به راحتی قابل دسترس باشند، واحدهای چند تایی مخازن که یک ذخیره ساکن CNG را تشکیل می‌دهند و بصورت عمودی ذخیره می‌شوند باید از نظر عرضی محدود به 1/1 متر، از نظر طول محدود به 5/5 متر و از نظر ارتفاع نسبت به سطح کف محدود به 6/1 متر باشد . این چنین واحد ذخیره ای باید از دیگر واحدها با فاصله 2 متر جدا شود .

3ـ3ـ1ـ2 فاصله های جداسازی، چیدمان سوختگیری و یک مخزن ذخیره عمودی معمولی CNG در پیوست الف نشان داده شده است .

3ـ3ـ2 در صورتی که در تجهیزات ذخیره ساکن، مخازن در وضعیت افقی قرار داشته باشند، هر واحد ذخیره باید از نظر ارتفاع محدود به 6/1 متر، از نظر طول محدود به 7 متر و از نظر عرض برابر طول یک مخزن تا 2 متر باشد . برای اطمینان از دسترسی آسان، همه اتصالات مخزن باید طوری قرار گیرند که در هر واحد همه به یک سمت باشند . این چنین واحد ذخیره ای باید از دیگر واحدها با فاصله ای که از 2 متر کمتر نیست جدا شود . وقتی واحدهای ذخیره  افقی به موازات یکدیگر قرار می‌گیرند، اتصالات مخازن باید طوری ترتیب داده شوند که مقابل اتصالات واحدهای دیگر قرار نگیرند. فواصل جداسازی، چیدمان سوختگیری و یک مخزن ذخیره افقی متداول CNG در شکلهای الف ـ 1، الف ـ2، الف ـ 3  آورده شده است .   

3ـ3ـ3 مخازنی که بطور افقی نصب می‌شوند باید در هر واحد ذخیره با فاصله ای که کمتر از 30 میلیمتر نباشد از یکدیگر جدا شوند . ماده بکار رفته برای جدا کردن مخازن باید بقدرکافی محکم بوده و بناید جاذب رطوبت باشد و در نقاط تماس باید احتیاطات خاص انجام شود که از خوردگی جلوگیری شود . شیرهای مخازن باید در همان طرف مقابل به نقطه سوختگیری قرار گرفته و طوری ترتیب داده شوند که تخلیه نشت گاز به سمت بالا بوده و از مخازن بالایی فاصله داشته باشند . شیرها، چند راهه ها و لوله کشیها باید طوری باشند که در مقابل آسیب ناشی از خودروها، وسایل تعمیر یا عبور تجهیزات حفاظت شده باشند .

3ـ3ـ4 فاصله بین هر منطقه ذخیره مخازن باید 2 متر باشد . واحد ذخیره CNG می‌تواند مجاور یک جایگاه پمپ بنزین یا سوخت مایع موجود قرار گیرد که در اینصورت این دو باید با حداقل فاصله 5 متر از یکدیگر جدا شوند ( رجوع شود به پیوستهای « الف » و « ب » ).

3ـ3ـ5 مخازن و تانک های ذخیره مادر باید در فوندانسیون محکم، جمع و جور و با تخلیه مناسب آب نصب شوند . این فوندانسیون می‌تواند به شکل یک سکو باشد که له لبه ها آن در فاصله 2 متری از جلو و کناره های واحد مخازن ذخیره بالا آمده باشد تا یک جدول بالا آمده را تشکیل دهد و خودروها اجازه حرکت به سمت آن را داشته باشند .

3ـ3ـ6 ذخیره بالای سطح باید توسط یک نرده از جنس توری فولادی دندانه دار یا چیزی مشابه آن که منطقه انبارش را از یک متری محل ذخیره مخازن احاطه کرده طوری محافظت شود که از آسیب دیدن یا دستکاری افراد غیر متخصص محفوظ بماند . واحدهای ذخیره بالاتر از سطح زمین باید از برخورد کامیونها، تریلرها و دیگر خودروهایی که در حال مانور هستند     ( در صورت وجود احتمالی چنین برخوردی ) محافظت شوند، و اینکار را می‌توان از طریق یک جدول مناسب، نرده یا تیرک و ریل انجام داد .

3ـ3ـ7 تجهیزات ذخیره گاز می‌توانند برای حفاظت در برابر تاثیر آب و هوا دارای یک سقف یا سایبان باشند . چنین سقف و سازه ای باید طوری طراحی شده باشد که پخش گاز آزاد شده یا نشت کرده را تسهیل کند و نباید امکان حبس شدن گاز را بوجود آورد . حفاظت تجهیزات ذخیره از تاثیر آب و هوایی، توصیه می‌شود .

3ـ4 ذخیره سیار گاز ـ سیستم تراوسی ( ر.ک بند 2ـ22 )

3ـ4ـ1 در هر دو مکان یعنی ایستگاه تراکم ( Compression ) که مخزن گاز کامیون پر می‌شود و ایستگاه سوختگیری که CNG از کامیون برای سوختگیری خودروها تخلیه می‌شود باید یک محوطه پارکینگ جداسازی شده فراهم گردیده باشد .

3ـ4ـ2 در محوطه های پارکینگ جداسازی شده باید امکان دسترسی آسان فراهم گردیده باشد. همچنین محوطه پارکینگ بایست طوری قرار باشد که در صورت خرابی مخزن، حداکثر حفاظت برای افراد و اجزای ایستگاه CNG وجود داشته باشد .

3ـ4ـ3 محوطه های پارکینگ برای کامیون مخزن گاز باید فاصله ایزولاسیون الزام شده در بند 3ـ2ـ4 انطباق داشته باشد.

3ـ4ـ4 فاصله های جداسازی بین شکافهای دیوارهای محوطه پارکینگ باید با ستون دوم جدول 1 انطباق داشته باشد . وجود شکاف درون دیوارها مطلوب نیست .

3ـ4ـ5 حداقل فاصله جداسازی محوطه های پارکینگ مخزن گاز از نزدیکترین فضای عمومی یا مکان های حفاظت شده (ر.ک بند 2ـ16 )نباید کمتر از 5 متر باشد .

4 طراحی مخزن تحت فشار

4ـ1 همه مخازن و تانکهای ذخیره مادر باید با یک استاندارد تصویب شده نظیر             BS 5045:Part 1  یا استاندارد آمریکایی DOT.3AA منطبق باشند .

] یادآوری اطلاعاتی : برای وجود مقررات قانونی مربوط به آزمون و گواهی دادن به مخازن و تانکهای ذخیره مادر که بر اساس این استانداردها یا پیشنهادها یا با استفاده از مشخصات پذیرفته شده دیگری ساخته شده اند، باید بررسی هایی انجام گردد . [

4ـ2 همه شیرهای مخزن و اتصالات باید برای دامنه کامل دماها و فشارها، ظرفیت گذاری شوند و سازنده باید بر روی بدنه شیر ظرفیت های کاری را به صورتی دائمی نشانه گذاری کند .

5 وسایل اطمینان تخلیه فشار

5-1 کلیات

هر مخزن یا تانک ذخیره مادر برای ذخیره CNG باید دارای یک وسیله اطمینان تخلیه فشار و یک شیر جدا کننده باشد که باید پس از نصب مخزن ذخیره در محل نگهداری ذخیره به راحتی قابل دسترس باشد . شیر جدا کننده نباید قادر به بستن وسیله اطمینان تخلیه فشار باشد یا این که باید در وضعیت باز قفل شود .

5ـ1ـ1 در وسایل اطمینان تخلیه فشار در صورت لزوم، خروجی باید طوری یا با زاویه ای قرار گیرد که در صورت ایجاد ایجاد فشار بالا، گاز خارج شده از آنها مستقیماً به اپراتورها یا افرادی که در مجاورت نزدیک محفظه مخازن ذخیره هستند برخورد نکند .

5ـ2 وسایل اطمینان تخلیه فشار برای واحدهای مخزن ذخیره

5ـ2ـ1 لوله کشی یا سیستم های ذخیره گاز باید توسط وسایل طمینان تخلیه فشار در برابر افزایش فشار محافظت شوند . وسایل اطمینان تخلیه فشار که برای حفاظت سیستم های ذخیره نصب می‌شوند باید برای تخلیه حداکثر جریان ایجاد شده توسط کمپرسور ظرفیت کافی داشته باشند و طوری تنظیم شده باشند که در فشاری که از یکی از دو فشار زیر تجاوز نکند در وضعیت باز قرار گیرند( هر کدام که کوچکتر است ):

%20 بالای حداکثر فشار کاری مجاز سیستم یا فشاری که یک تنش محیطی معادل %75 حداقل حد تسیلم مشخص شده، ایجاد می‌کند.

5ـ2ـ2 مجموعه صفحه پاره شونده ـ آلیاژ ذوب شونده در شیر مخزن

5ـ2ـ2ـ1 باید یک مجموعه ترکیبی  صفحه پاره شونده ـ آلیاژ ذوب شونده باید در شیر مخزن قرار داشته باشد . آلیاژ ذوب شونده باید دارای دمای اسمی تسلیم ذوب باشد که از  C ˚ 104 بیشتر نبوده و از  C ˚ 97 کمتر نباشد . اگر این آلیاژ ذوب شود، صفحه پاره شونده باید در فشاری که کمتر از 5/1 برابر فشار کاری توصیه شده توسط سازنده برای مخزن نبوده و از فشار آزمون مخزن بیشتر نیست، تسلیم شود . صفحه پاره شونده نباید بعد از ذوب شدن آلیاژ ذوب شونده، در فشارهای زیر MPa 75/24 عمل نماید و همیشه بایست در فشار هایی در حد MPa 30 عمل کند . خروجی تخلیه صفحه باید با الزامات بند 5ـ1ـ2 منطبق باشد .

 

5ـ2ـ2ـ2 شیر اطمینان

علاوه بر الزامات بند 5ـ2ـ2ـ1 ، باید از یک شیر اطینان مکانیکی که در یک فشار از پیش تعیین شده باز می‌شود، استفاده نمود . این شیر اطمینان نباید بخشی از شیر مخزن بوده و نباید با عملیات آن مرتبط باشد .

5ـ2ـ3 وسایل اطمینان تخلیه فشار برای سرویس گاز طبیعی نباید دارای وسیله بالارونده1 باشند . در صورت خارج قرار گرفتن وسایل تنظیم، آنها باید دارای روشهایی برای مهر و موم کردن  باشند تا بتوان از دستکاری افراد غیر متخصص جلوگیری کرد . در صورتی که نیازی به شکستن این مهر و موم باشد، شیر باید تا برقراری مجدد مهر و موم از سرویس خارج شود . هر گونه تنظیم در مورد شیرهای اطمینان گاز طبیعی باید توسط سازنده یا دیگر شرکتهایی که دارای افراد کاردان، امکانات کافی برای تعمیر، تنظیم و آزمون این شیرها انجام گیرد . سازمانی که چنین تنظیمهایی را انجام می‌دهد باید یک آویز دائمی که روی آن فشار تنظیم، ظرفیت و تاریخ درج شده متصل سازد . همه شیرهای اطمینان باید به طور دوره ای آزمون شده و شرایط کاری درست خود را حفظ کنند .

5ـ2ـ4 اگر از رگولاتورهای فشار استفاده می‌شود، آنهاباید از نوع مناسب باشند . یک وسیله اطمینان تخلیه فشار باید در سمت فشار پایین هر مرحله نهایی رگولاتور و روی سمت فشار پایین همه دیگر رگولاتورها قرار گیرد مگر آنکه لوله ها یا اتصالات یا هر دو که از سمت فشار پایین این رگولاتورها به سمت فشار بالای مرحله بعدی رگولاتور وصل می‌شوند،‌مناسب فشار مخزن ذخیره باشند .

5ـ2ـ5 حداقل میزان تخلیه شیرهای اطمینان واحدهای ذخیرة CNG باید دست کم برابر هر ورودی از سیستم، به صورت ذخیره یا فشرده باشد .

] یادآوری اطلاعاتی: در مورد مقررات قانونی مربوط به وسایل اطمینان تخلیه فشار، فشارهای کاری مخزن و رگولاتورهای فشار بایست بررسی هایی انجام شود . [

5ـ2ـ6 هر وسیله اطمینان تخلیه فشار باید از نظر فشاری که شروع به تخلیه می‌کند و ظرفیت تخلیه بر حسب متر مکعب بر ساعت توسط سازنده بوضوح نشانه گذاری شود .

5ـ2ـ7شیر قطع نباید بین وسیله اطمینان تخلیه فشار و واحد ذخیره گاز قطع قرار گیرد، مگر در مورد شیر قطعی که می‌تواند در مورد تأسیسات با شیرهای چندگانه قرار گیرد یا اگر ترتیب شیرها در همه اوقات امکان جریان کامل جریان کامل مورد نیاز را از شیر اطمینان فراهم سازد . گشودگی یا ارتباط بین واحد ذخیره گاز و وسیله ( یا وسایل ) اطمینان تخلیه فشار باید دست کم برابر مجموع سطوح ورودی همه وسایل اطمینان تخلیه فشار متصل به هم باشد .

] یادآوری اطلاعاتی : ممکن است مقررات قانونی در مورد قرارگیری این شیرهای قطع وجود داشته باشد . این مورد باید بررسی شود [

5ـ2ـ8 وسایل اطمینان تخلیه فشار باید طوری قرار گرفته باشند که یک تخلیه مسدود نشده با اندازه کامل به یک مکان ایمن داشته باشند و باید چنان قرار گرفته باشند که گاز خارج شده به مخزن، شیرها، اتصالات یا مجرای تخلیه زیر لبه بام ساختمان برخورد نکند .

5ـ2ـ9 بجز شیرهای اطمینانی که با شیرهای سرویس یکپارچه اند، وسایل اطمینان تخلیه فشار روی تانکها و مخازن باید در یک وضعیت عمودی قرار گرفته و دارای یک کلاهک باران مناسب باشند .

5ـ2ـ10 همه وسایل گاز طبیعی باید طوری ساخته شوند که ایمنی معادل آنچه را که برای سایر قسمتهای سیستم مورد نیاز است فراهم کنند، مگر آنکه برای مورد خاصی در نظر گرفته شده باشند .

6 محافظت در برابر خوردگی

6ـ1 مخازن تحت فشاری که در معرض خوردگی توسط شرایط جوی قرار دارند، باید با رنگ یا روش معادل دیگری که برای جلوگیری از خوردگی لازم است، حفاظت شوند .

6ـ2 توجه استفاده کننده به اهمیت اجتناب از خوردگی که می‌تواند عمر کاری مخزن را محدود کند و در موارد جدی مشخصات خستگی را تحت تأثیر قرار دهد جلب می‌شود . بکارگیری روشهای دوره ای مناسب نگهداری پیشگیرانه ضد خوردگی قویاً توصیه می‌شود .

6ـ3 لوله کشی روی سطح زمین ( روکار ) باید در برابر خوردگی محافظت شده و در برابر آسیب مکانیکی، بقدر کافی نگهداری و محافظت شود . باید از استفاده فلزهای غیر مشابه در لوله ها، اتصالات و دیگر اجزا خودداری کرد . اتصالات و لوله های از جنس فولاد ضد زنگ باید با یکدیگر سازگار باشند. باید در مورد نقاط تماس بین اجزا از جنس فلزات واکنش زاتر با فلزات نجیب تر دقت ویژه مبذول داشت .

یادآوری : « فلزات غیر مشابه » می‌تواند شامل آلیاژهای مختلف فولاد ضد زنگ باشند .  

6ـ4 لوله کشی زیر سطح زمین ( توکار ) باید با یک سیستم جلوگیری کننده از خوردگی سطح خارجی لوله ها محافظت شود . لوله کشی باید در عمقی قرار گیرد که از آسیب مکانیکی محفوظ باشد. لوله کشی باید در کانالی به عمق 600 میلیمتر دفن و باید در ماسه تمیز و خشک آب شیرین1 که دورتادور لوله را گرفته پوشانده شود تا مانع آز آسیب رسانی به سیستم حفاظت لوله کشی گردد .

6ـ5 یک سیستم حفاظت کاتدیک نباید موجب تداخل با دیگر سازه های زیرزمینی گردد       ( ر.ک قسمت 9 استاندارد NZS5258 :1979 ).

] یادآوری اطلاعاتی : برای اطلاع از هر گونه مقررات قانونی راجع به حفاظت کاتدیک یک لوله کشی زیرزمینی بررسی شود . [

7 انتقال CNG

7ـ1 تجهیزات

همه وسایلی که در تأسیسات گاز طبیعی بکار میروند باید از نظر نوع و ساختار، مناسب برای مصرف مورد نظر خود باشند .

7ـ2 شیرها

7ـ2ـ1 بجز در مواردی که در بند 7ـ2ـ3 ذکر شده، بین واحد ذخیره گاز و نازل پر کننده خودرو باید حداقل 4 شیر قطع موجود باشد ( ر.ک پیوست « ب » ).

 یادآوری ـ در برخی ایستگاهای سوختگیری، بیش از یک لوله خروجی از واحد ذخیره به نقطه توزیع وجود دارد . در چنین مواردی هر خط تغذیه باید دارای یک مجموعه شیر تشریح شده در زیر باشد .

7ـ2ـ2 شیر جداکننده واحد ذخیره گاز

هر واحد ذخیره گاز باید یک شیر جداکننده سریع عمل کننده برای ذخیره گاز داشته باشد که روی لوله تغذیه فولادی و بلافاصله در مجاورت واحد ذخیره گاز قرار دارد و امکان قطع و جداکردن هر یک از واحدها را به وجود آورد . این شیرها درون محوطه نرده های ایمنی قرار خواهند داشت .

7ـ2ـ3 شیر اصلی قطع

در لوله خروجی فولادی ولی بلافاصله مجاور واحد ذخیره گاز باید یک شیر اصلی قطع وجود داشته باشد . این شیر باید قابل قفل شدن باشد ولی نباید قابل باز شدن قفل باشد . شیر باید از نوع سریع عمل کننده بوده و باید در خارج از نرده های ایمنی که واحد ذخیره گاز را احاطه می‌کنند قرار داشته باشد . عمل این شیر، جداکردن همة تجهیزات پایین دست از واحد ذخیره گاز است .

یادآوری ـ در ایستگاههایی که سوختگیری CNG خودرو بلافاصله واحد ذخیره گاز انجام می‌گیرد، وجود شیر اصلی قطع به عنوان شیر قطع اضطراری هم پذیرفته می شود ( ر.ک بند 7ـ2ـ4 ).

7ـ2ـ4 شیر قطع اضطراری

یک شیر سریع عمل کننده ( ربع گرد ) قطع اضطراری باید روی لوله فولادی خروجی و در محلی نصب شود که به سادگی برای فرد مسئول سوختگیری خودرو قابل دسترسی باشد . این شیر هنگام خارج از مصرف بودن نقطه سوختگیری بایست بسته شود ( ر.ک پیوست     « ب » ). 

یادآوری : در ایستگاههای سوختگیری عمومی که مجهز به توزیع کننده های الکترونیکی هستند، شیر قطع اضطراری معمولاً همان شیر قطع است که روی توزیع کننده قرار دارد .

در جاهایی که شیر اصلی قطع در محوطه سوختگیری بلافاصله در دسترس نیست، توصیه می‌شود که یک شیر قطع اضطراری اضافی نصب شود . این شیر که به عنوان شیر جداکننده محوطه سوختگیری شناخته می‌شود، بایستی در محوطه سوختگیری ولی در خارج از منطقه خطرناک ایجاد شده توسط نقطه توزیع قرار گیرد ( ر.ک. پیوست « د » ).

7ـ2ـ5 شیر قطع سوختگیری خودرو

برای هر شیلنگ انعطاف پذیر سوختگیری خودرو باید یک شیر قطع سوختگیری خودرو نصب شود که بایستی بر روی شیلنگ سوختگیری و در فاصله ای که از 600 میلیمتر بیشتر نیست نسبت به پروب پرکن قرار گیرد . این شیر قطع سوختگیری خودرو باید سوختگیری خودرو با CNG را کنترل نموده و مجهز به امکاناتی باشد که تخلیه لوله انعطاف پذیر بین شیر و پروب پر کن خودرو میسر باشد . وجود مجرای تخلیه برای آن است که امکان تخلیه برای آن است که امکان تخلیه گاز باقیماندة فشار بالا در خط سوختگیری را پس از پایان سوختگیری میسر کند .

7ـ2ـ6 همه شیرها باید مناسب کل دامنه فشار و دمایی باشند که ممکن است در معرض آنها قرار گیرند . سازنده باید روی بدنه شیر ظرفیتهای سرویس را بطور دائمی نشانه گذاری کند . دیگری اجزای لوله کشی نظیر صافی ها، ضربه گیرها و اتصالات انبساطی نیز باید به روش مشابه نشانه گذاری شوند . شیر اصلی قطع و شیر قطع اضطرای باید به روشنی دارای بر چسبی باشند که روی یک زمینه زرد یا سفید، اندازه حروف این بر چسب، کمتر از 20 میلیمتر ارتفاع نباشد . بر چسب شیرها یا شیر باید بوضوح جهت بسته شدن را نشان دهند .

7ـ2ـ7 برای مشاهده یک چیدمان متداول این شیرها به پیوست « ب » رجوع کنید .

7ـ2ـ8 توصیه می‌شود که در سیستم های انتقال، اتصالات هواگیری طراحی شوند که امکان کاهش فشار هر خط تأمین CNG ، پیش از پیاده کردن برای سرویس، وجود داشته باشد .

7ـ2ـ9 کوپلینگ جدایش در شیلنگ سوختگیری

به منظور حفاظت در برابر امکان حرکت خودرو و در حالی که شیلنگ سوختگیری هنوز به آن متصل است و به منظور ممانعت از تغییر شکل یا شکستگی ساختاری لوله کشی پر کن و امکان نشت جدی در گاز می‌توان یک کوپلینگ جدایش خود درزبند را روی شیلنگ سوختگیری سوار کرد کششی به اندازه 0-9 + Kg 49 باید قادر باشد باعث جدایی شیلنگ گردد .

7ـ2ـ10 برای اطلاع از الزامات قابل کاربرد در مورد ایستگاههای سوختگیری بدون نظارت از نوع کارتی، ‌به پیوست « ط » رجوع کنید .

7ـ3 لوله کشی انعطاف ناپذیر

7ـ3ـ1 همه لوله کشی های انعطاف ناپذیر سخت و نیمه سخت و دیگر اجزای بین خروجی کمپرسور و شیر قطع اضطراری و شیر جدا کننده باید برای کل دامنه فشارها و دماها و بارهایی که ممکن است در معرض آنها قرار گیرند، با ضریب اطمینان حداقل 4 که بر اساس حداقل تنش کششی مشخص شده در دمای C º 20 است، طراحی شوند . طراحی باید حفاظت در برابر نیروهای فیزیکی خارجی را که ممکن است در یک فضای باز برای لوله کشی رخ دهد را تأمین کند . همة مواد به کار رفته از جمله کاسه نمدها و درزبندها، باید با گاز طبیعی و شرایط بکارگیری آن سازگار باشند .

  7ـ3ـ2 جدول 2 توصیه هایی را در مورد حداکثر فشارهای کاری که می‌تواند با لوله کشی با اندازه ها و مشخصات انتخابی بکار رود فراهم کرده است . این جدول به عنوان یک راهنمای عملی برای سازندگان ایستگاههای گاز ارائه شده است . اگر پیشنهادهای جدول 2 دنبال نشود، لوله کشی باید طبق محاسبات مهندسی بر پایه الزامات ASME B31.3 ، ASME B31.3 همراه با پیوست EEMUA  و استاندارد ASME B31.3 یا استانداردهای طراحی معادل و آنهایی که در بند 7ـ3ـ1 آمده اند، طراحی شود . هر استانداردی که برای این محاسبات انتخاب شود باید در کل طراحی بکار رود .

 

جدول 2ـ اندازه های منتخب لوله در برابر حداکثر فشارهای کاری (bar)

 

لوله نیمه سخت فولاد ضد زنگ

مشخصات ASTM A269 ، کشش نهایی MPa 517 یا معادل آن

 

ضخامت دیواره ] (اینچ و درجه بندی سیمی (Wire gauge)4[

قطر خارجی

( اینچ )

109/0

12

mm 769/2

083/0

14

mm 109/2

065/0

16

mm 651/1

049/0

18

mm 245/1

035/0

20

mm 89/0

(mm 525/9) 375/0

 

 

 

370

293

(mm 7/12) 500/0

 

 

292

232

 

(mm 875/15) 625/0

 

297

240

 

 

(mm 05/19) 750/0

321

254

 

 

 

برای اندازه های لوله سخت از اعداد بالای خط پر استفاده شود .

 

MPa  1/32 =bar 321                  MPa7/29 = bar 297               MPa 2/29 = bar 292

MPa  37  = bar 370                 MPa  3/29 = bar 293

 

لوله سخت فولادی

مشخصات ASTM A106 ، تنش کششی نهایی MPa 414 یا معادل آن

 

ضخامت دیواره [( اینچ یا رده (Schedule)]

قطر داخلی اسمی

( اینچ )

 

قطر خارجی

( اینچ )

147/0

80

734/3

mm

154/0

80

912/3

mm

179/0

80

547/4

mm

188/0

160

775/4

mm

219/0

160

563/5

mm

25/0

160

35/6

mm

(mm7/12)50/0

84/0

299

 

 

359

 

 

(mm05/19)75/0

05/1

 

259

 

341

 

(mm4/25)00/1

315/1

 

 

243

 

 

318

برای اندازه های لوله سخت از اعداد بالای خط پر استفاده شود .

MPa  9/29=bar 299                  MPa9/35 = bar 359               MPa 1/34 = bar 341

MPa  8/31 = bar 318              MPa  9/25 = bar 259              MPa 3/24 = bar   243

 

7ـ3ـ3 همه لوله کشی های سخت و نیمه سخت باید تا جای ممکن، مستقیم و طبق مقررات مناسب برای انبساط، انقباض، کوبش1، ارتعاش و استقرار2 انجام شوند . لوله کشی محوطه خارجی را می‌توان زیر خاک یا روی زمین ( روکار ) انجام داد و باید آن را در برابر آسیب های مکانیکی و خوردگی خوب نگهداری و محافظت نمود . وقتی لوله کشی هوایی یا مسیر عبور خودرو تداخل داشته باشد، حداقل باید 4/4 متر بالای سطح زمین قرار گیرد . در مورد لوله کشی زیر زمینی در محل، حداقل عمق دفن باید 600 میلیمتر باشد، ولی باید شرایط محلی و الگوهای رفت و آمد بر روی لوله کشی و نیز آثار استقرار و آسیب فیزیکی ناشی از مواد پر کننده بررسی شود .

7ـ3ـ4 لوله کشی سخت و نیمه سخت باید بین اجزای مربوطه پیوسته و بدون استفاده از اتصالات باشد . در مورد اتصالات جوشکاری شده یا لوله کشی نیمه سخت، اتصالات مکانیکی که در بند 7ـ3ـ5 مشخص شده، قابل قبول است .

7ـ3ـ5 اتصالات خاص نوع فشاری را می‌توان روی لوله های تحت فشار بالای نیمه سخت بکار برد به شرط آن که از آنها در محدوده توصیه های فشار ـ دما می‌سازند و در شرایط بکارگیری پیش بینی شده استفاده شود .

7ـ3ـ6 همه لوله های جوشکاری شده باید طبق استاندارد  ANSI / ASME B31.3و API1104 یا استاندارد مشابه ساخته و آزمایش شوند . هر کدام از این استانداردها که برای استفاده انتخاب شود باید در کل کار، همه جوشکاری های لوله های فشار بالا در سیستم ذخیره و کمپرسور باید توسط جوشکار با صلاحیت انجام شود .

7ـ3ـ7 همه لوله های سخت و نیمه سخت، پس از سوار کردن باید با فشار معادل فشار تنظیم وسیله اطمینان تخلیه فشار قرار گیرند و تضمین شود که عاری از نشت هستند . توصیه می‌شود این آزمون ابتدا توسط نفت سفید با یک گاز خنثی صورت گیرد . رعایت هشدارهای ایمنی متناسب با عامل مورد استفاده در ایجاد فشار باید اجباراً رعایت گردد .

7ـ4 شیلنگ قابل انعطاف

7ـ4ـ1 شیلنگ قابل انعطاف تنها باید در پایین دست شیر قطع اضطراری و شیر جدا کننده بکار رود.

7ـ4ـ2 شیلنگ قابل انعطاف باید با موادی که در مقابل خوردگی و واکنش با گاز طبیعی مقاوم است آستر شود.

7ـ4ـ3 برای به حداقل رسانیدن خطر ایجاد جرقه های اشتعال زا در اثر بار الکتریسته ساکن یا تماس با قسمتهای برق دار سیستم برقی خودرو، مشخصات مقاومت الکتریکی زیر کاربرد دارند:

الف)‌ مقاومت از دسته شیر سوختگیری تا توزیع کننده و از دسته شیر سوختگیری تا پروب سوختگیری، وقتی با یک پتانسیل حداکثر 600 ولت مستقیم اندازه گیری می‌شود، باید بین یک کیلو اهم تا 10 مگا اهم باشد .

ب) دسته شیر سوختگیری باید از ماده رسانا یا نیمه رسانا ساخته شده باشد .

ج) دستگیره ها باید از ماده نیمه رسانا باشد .

د) مقاومت از دسته شیر سوختگیری تا انتهایی ترین قسمت دستگیره وقتی با یک پتانسیل حداکثر 600 ولت مستقیم اندازه گیری شود، باید بین یک کیلو اهم و 10 مگا اهم باشد .

هـ) همه مقاومت های مشخص شده در بند7ـ4ـ3 باید طبق استاندارد BS 2050 ( به طور خاص به بندهای A4.3، A1 وA.4.4 رجوع شود) یا یک استاندارد معادل، اندازه گیری شوند .

7ـ4ـ4 آزمونهایی که برای بررسی انطباق با مشخصات مقاومت در بند 7ـ4ـ3 انجام می‌گیرند نباید در یک ناحیه خطرناک انجام شوند .

اگر انجام چنین آزمونهایی در یک تأسیسات در حال کار لازم باشد، تأسیسات باید خارج از سرویس شوند تا ناحیه خطرناک حذف شود یا توزیع کننده باید از ناحیه خطرناک خارج شود .

توضیح: تخلیه سریع گاز با مالش دو ماده، الکتریسته ساکن ایجاد می‌کند . این الکتریسته می‌تواند روی یک جسم رسانای الکتریکی که از زمین عایق شده، مانند یک انسان جمع شود . ولتاژهای ایجاد شده ممکن است آنقدر زیاد شوند تا برای ایجاد جرقه در هنگام نزدیک شدن جسم عایق به یک جسم از نظر الکتریکی زمین شده، کفایت کند . انرژی جرقه، در عمل می‌تواند برای اشتعال CNG کافی باشد. یک هدف بند 7ـ4ـ3 کاهش امکان تجمع خطرناک الکتریسته ساکن در خودرو یا شخصی است که عمل سوختگیری را انجام می‌دهد .

روشی که بکار می‌رود، اتصال زمین کردن الکتروستاتیک شخص از طریق تماس با شیر سوختگیری CNG و دستگیره است تا سعی شود خودرو از طریق شیلنگ، اتصال به زمین شود .

مقاومت الکتریکی به کار رفته برای به دست آوردن وضعیت زمین الکتروستاتیک نباید آن قدر کم باشد که در اثر اتصال کوتاه شدن ترمینال های باتری خودرو، خطر اشتعال بوجود آید . بنابراین یک حد پایینی برای مقاومت قطعات مجموعه سوختگیری وجود دارد که می‌تواند بین ترمینالهای باتری پل ایجاد کند .

یک روش غیر انحصاری برای برآورده کردن الزامات بند 7ـ4ـ3 می‌تواند استفاده از یک آستری نیمه رسانا برای شیلنگ در مجموعه های سوختگیری باشد .

7ـ4ـ5 شیلنگ قابل انعطاف باید برای بدترین شرایط فشار و دمای سرویس، که از یک فشار ترکیدن حداقل 4 برابر حداکثر فشار کاری انتظار می‌رود، مناسب باشد ( ر.ک.ح ـ 4 ).

7ـ4ـ6 اتصالات شیلنگ قابل انعطاف باید برای فشار ترکیدن حداقل 4 برابر شدیدترین شرایط فشار و دمای مورد انتظار طراحی شوند .

7ـ4ـ7 همه اتصالات سوختگیری مورد استفاده برای سوختگیری خودرو باید بر پیوست      « ز » منطبق باشد .

7ـ4ـ8 اجزای شیلنگ قابل انعطاف، پس از سوار کردن و قبل از استفاده باید با حداقل دو برابر فشار کاری و نیز با فشار هوای حداقل 4 مگا پاسکال زیر آب آزمایش شوند .

پس از نصب اصلی، همه شیلنگ ها باید توسط صاحب تأسیسات یا نماینده او با چشم معاینه شوند . شیلنگ باید حداقل هر سال از نظر نشت با کف و صابون یا روشی معادل آزمون شود . هر گونه نشت، دلیلی برای مردود شدن خواهد بود .

7ـ4ـ9 شیلنگ قابل انعطاف باید توسط یک آویز دائمی سازنده یا نشانه گذاری واضحی که نام سازنده یا نشان تجاری، فشار کاری و مناسب بودن برای کار با CNG را نشان دهد، به وضوح نشانه گذاری شود.

7ـ4ـ10 شیلنگ سوختگیری پیش از استفاده در هر روزی که شیلنگ مورد استفاده قرار می‌گیرد باید با چشم معاینه شود . شیلنگ خایی که در بازرسی مردود شوند باید از سرویس کنار گذاشته شوند .

7ـ5 فشارهای گاز

7ـ5ـ1 حداکثر فشار پر کردن نباید از ( فشار نسبی ) 20 مگا پاسگال تجاوز کند .

] یادآوری اطلاعاتی: در مورد مقررات قانونی مربوط به حداکثر فشار پر کردن مجاز باید بررسی هایی انجام شود . [

7ـ5ـ2 هیچ ایستگاه سوختگیری نباید طوری کار کند که فشار طی سوختگیری از حداکثر فشار مجاز تجاوز کند .

7ـ5ـ3 وسایل کنترل فشار

حداکثر فشار گاز خودرو طی سوختگیری باید با یکی از وسایل یا سیستم های کنترل فشار بندهای (الف)‌، (ب) یا (ج) کنترل شود:

الف ـ دو وسیله یا سیستم مستقل محدود کننده فشار به قرار زیر:

1ـ عملکرد معمولی ـ یک وسیله خودکار که در حداکثر فشار مجاز سوختگیری به کار افتاده و برای ایجاد امکان چرخه سوختگیری بعدی به حالت اول برمی‌گردد .  

2ـ حفاظت ـ یک وسیله که باید دارای طراحی با خرابی بی خطر باشد و در فشار بیش از %5 بالای فشار حداکثر سوختگیری کار نکند .

عمل این وسیله حفاظت باید موجب توقف عمل سوختگیری تا هنگام به حالت اول برگرداندن دستی ( manual reset ) شود ـ وسیله به حالت اول برگرداندن دستی، باید در وضعیتی نصب شود که برای افراد اپراتور به سادگی قابل دسترس نباشد .

ب ـ یک وسیله کنترل فشار که دارای خرابی بی خطر (Fail safe) باشد .

ج ـ یک وسیله کنترل فشار که دارای احتمال ضعیفی برای خرابی است . چنین وسیله ای باید توسط یک سیستم فیلتر موثر که برای فیلتر کردن همه گاز ورودی یک وسیله کنترل فشار وارد می‌شود، محافظت گردد .

اگر این انتخاب پذیرفته شود، در فشارسنجی که فشار پایین دست وسیله کنترل فشار را نشان می‌دهد، حداکثر فشار پر شدن باید روی صفحه یا شیشه روی آن با یک بخش قرمز نشان داده شود . یا روش دیگری که بوضوح فشار حداکثر سوختگیری را تعریف کند، بکار می‌رود . فشارسنج بکار رفته باید مشخصات بند 8 را برآورده کند .

7ـ5ـ4 الزامات طراحی

وسایل کنترل فشار باید معیارهای زیر را برآورده کنند :

الف ـ باید از قطع جریان گاز در فشار از پیش تنظیم شده اطمینان ایجاد کند .

ب ـ جابجایی ناحیه مرده(Dead-band) نباید در تغییر دمای محیط C º 10، نباید بیش از  2% دامنه آن باشد.

ج ـ خطای قطع جریان(Shut-off error)  نباید در تغییر دمای محیط C º 15، نباید بیش از 2% حداکثر فشار پرشدن باشد .

د ـ برای مهر و موم کردن فشار تنظیم اولیه باید شرایطی ایجاد کند .

 

7ـ5ـ5 مهر و موم کردن1 و مهرزنی2

وسیله کنترل فشار باید برای مهر و موم کردن و مهر زدن الزامات زیر را برآورده کند :

الف ـ هر وسیله کالیبراسیون و قطعه ای که تنظیم یا پیاده کردن آن بتواند دقت الزامات طراحی را تحت تأثیر قرار دهد باید مهر و موم شود .

وسایل محدود کننده فشار، ابتدا باید در حداکثر فشار صحیح سوختگیری قرار گرفته و سپس مهر و موم شوند . اگر این مهر و موم شکسته شود نباید از آنها استفاده کرد .

ب ـ وقتی وسیله ای دارای اتصال داده های خروجی است که:

1-  بلا استفاده اند، باید آنها را مهر و موم کرد تا از اتصال یک وسیله غیر و مجاز به آنها جلوگیری شود .

2-  به یک وسیله خارجی وصل شده، اتصالات باید مهرو موم شوند تا از جایگزینی غیر مجاز آن وسیله جلوگیری شود .

ج ـ وقتی وسیله کنترل از بیش از یک مجموعه مجزا تشکیل شده، کابلهای اتصال متقابل آنها باید طوری ترتیب یافته باشند که جابجایی هر مجموعه بدون شکستن یک مهر و موم جلوگیری کند یا اینکه شماره سریال هر مجموعه باید روی مجموعه نشان دهنده                (Indicator)  مهر و موم شود .

د ـ درپوش مهرزنی یا مهر و مومی که برای جلوگیری از تنظیم قطعاتی که دقت عملیات وسیله را تحت تأثیر قرار دهند، باید شامل یک درپوش سربی باشند که زیر گلویی سطح یک سوراخ که سطح دایره ای آن قطری کمتر از 12 میلیمتر ندارد یا سطح مستطیلی آن ابعاد کمتر از mm 25* mm5/8 ندارد، قرار گیرد . مثالهای معمول یک درپوش دایره ای در تصویر (1) نشان داده شده اند .

برای مهر و موم کردن از سیم هم می‌توان استفاده کرد به شرط آنکه در اینصورت دو انتهای سیم در یک پیاله مهر و موم شوند ( ر.ک مثال10 در تصویر 1 ).

در مورد دستگاهی که بسیار ظریف است یا برای مهرزنی درپوش به روش پیاله ای نامناسب است می‌توان از روشهای دیگر استفاده کرد .

هـ ـ یک درپوش مهرزنی باید برای مهرزنی توسط یک ابزار مهرزنی به طول 50 میلیمتر قابل دسترس باشد و طوری قرار گرفته باشد که:

1ـ قسمتی که درپوش روی آن قرار می‌گیرد نتواند بدون تغییر شکل دادن درپوش از روی دستگاه جدا شود .

2ـ مهر باید بتواند بدون تحت تأثیر قرار دادن خواص ابعادی دستگاه زده شود .

3ـ درپوش باید بدون حرکت دستگاه تحت استفاده، قابل دسترس باشد .

7ـ5ـ6 نصب و راه اندازی

نصاب باید وسیله را به طور صحیح روی حداکثر فشار پر شدن تنظیم کرده و سپس آن را مهر و موم کند . برای تنظیم حداکثر فشار پر شدن، بایستی از یک وسیله کالیبراسیون وزنی1 یا فشار سنج کالیبره دارای گواهی استفاده کرد .

] یادآوری اطلاعاتی: برای الزامات قانونی مربوط به نصب و مهر و موم کردن وسایل کنترل فشار بایستی بررسی هایی انجام داد [

7ـ5ـ7 توزیع کننده های CNG برای حداکثر فشار کاری MPa 8/24 طراحی شده اند . به منظور حفاظت توزیع کننده ها از تحت فشار بیش از حد قرار گرفتن، فشار پایین دست منطقه ذخیره باید حداکثر MPa 8/24 محدود شود .

8 فشار سنجها

8ـ1 هر واحد ذخیره CNG که دارای چند گروه مخازن  متصل به هم یا تانکهای ذخیره مادر است باید مجهز به یک فشارسنج باشد که بطور مستقیم با تانک یا سیستم واحد ذخیره مرتبط باشد. فشار سنج باید دارای روزنه ای باشد که قطر آن در محل اتصال از mm 4/1 تجاوز نکند . فشارسنج باید دارای یک صفحه مدرج برای خواندن تقریباً دو برابر فشار کاری باشد ولی این فشار در هیچ موردی نباید کمتر از 2/1 برابر فشار تنظیم شیر اطمینان باشد . فشارسنج ها باید هر سه سال از نظر کالیبراسیون وارسی شوند.

8ـ2 استفاده از فشار سنج صنعتی با کیفیت خوب ( رده صنعتی ) مناسب برای استفاده CNG و با حفظ دقت در دوره های طولانی اهمیت اساسی دارد . بایستی از فشار سنجهایی که بر اساس الزامات BS 1780 یا ANSI / ASME B40.1 ( یا معادل آنها ) ساخته شده اند و دارای درجه مناسب برای کار با گاز طبیعی و فشار کاری صفر تا 40 مگا پاسکال هستند، استفاده کرد .

9 ناحیه بندی مناطق خطرناک

9ـ1 برخی از تجهیزات گاز ممکن است محیطی را ایجاد کنند که درون آن جو انفجاری وجود داشته باشد . طبقه بندی مناطق خطرناک، روشی برای تحلیل ریسک یک جو انفجاری است . ناحیه بندی برای انتخاب نوع حفاظت تجهیرات برقی به کار می‌رود.

9ـ2 ناحیه بندی منطقه خطرناک برای کمپرسورها، نقاط ذخیره و توزیع در استاندارد NZS6101 ـ   " طبقه بندی مناطق خطرناک ـ قسمت سوم : مکانهای ویژه " آورده شده اند . قسمتهای مرتبط این استاندارد در پیوستهای « ج » و « د » تکرار شده اند . ناحیه بندی مناطق خطرناک برای تخلیه شیرهای اطمینان و تخلیه و تخلیه کمپرسور در جدول 13 آورده شده است .

 

مقیاس تقریباً: اندازه واقعی

یادآوری ـ هر پیاله مهر و موم مشابه با مثالهای 1 تا 9 را می‌توان برای مهر و موم کردن با سیم بکار برد، به شرط آن که درون پیاله برای عبور سیم، سوراخکاری شده باشد .

شکل 1ـ مثالهای متداول در پوشهای مهر زنی

9ـ3 دستگاه ها و تجهیزات برقی مربوط به جوهای انفجاری، باید برای استفاده صنعتی مناسب بوده و با الزامات مشخص شده با نوع حفاظت مورد نظر منطبق باشند .

] یادآوری اطلاعاتی: در مورد مقررات قانونی نصب تجهیزات برقی در مناطق خطرناک و بی خطر بایستی بررسیهایی انجام شود. [

 

 

 

 

 

 

 

جدول 3ـ طبقه بندی مناطق خطرناک‌ ـ مجراهای تخلیه و تخلیه شیر اطمینان

مورد

گسترده ناحیه طبقه بندی شده

طبقه بندی ناحیه

مجراهای تخلیه کمپرسور

الف ـ کره ای به شعاع یک متر به دور نقطه تخلیه

ب ـ استوانه ای به شعاع 3 متر، با محوری که بر خط تخلیه منطق است و از یک متر زیر نقطه تخلیه تا 8 متر بالای نقطه تخلیه ادامه دارد .

ناحیه صفر

ناحیه یک

مجراهای تخلیه شیر اطمینان

الف ـ کره ای به شعاع یک متر به دور نقطه تخلیه

ب ـ استوانه ای به شعاع 3 متر، با محوری که بر خط تخلیه منطق بوده و از یک متر زیر نقطه تخلیه تا 8 متر بالای نقطه تخلیه ادامه دارد .

ناحیه 1

ناحیه 2

 

یادآوری :

1)  وقتی تاسیسات CNG همراه یا مجاور تأسیسات خطرناک دیگر است، دشوارترین طبقه بندی ناحیه ها بوجود می‌آید . یعنی اگر با تعاریف این استاندارد، منطقه بصورت ناحیه 2 طبقه بندی شده باشد ولی همان منطقه به دلیل وجود یک توزیع کننده LPG مجاور، به صورت ناحیه 1 طبقه بندی شود، طبقه بندی مورد کاربرد ناحیه یک خواهد بود .

2)   مجراهای تخلیه کمپرسور باید در جهت عمودی طوری تخلیه کنند که گاز خروجی به هیچ سازه ای برخورد نکند و باید به کلاهک مناسب برای باران مجهز باشند .

 

 

10 عملکرد و ایمنی عمومی

10ـ1 در ایستگاههای عمومی سوختگیری خودرو باید از یک مجموعه شیلنگ هوایی انجام شود . وقتی از شیلنگ سوختگیری استفاده نمی‌شود شیلنگ باید طوری نگهداشته شود که از عدم سایش یا پیچ خوردگی آن اطمینان حاصل شود و قرار دادن آن بدون تماس با زمین باشد .

10ـ2 نباید هیچ گونه گاز طبیعی به اتمسفر تخلیه شود مگر آن که مجرای تخلیه در یک نقطه ایمن واقع شده باشد، بجز در مواردی که تخلیه شیلنگ سوختگیری مد نظر باشد که در اینصورت این شرط برقرار نیست، در هیچ جای این استاندارد استفاده از وسایل        اندازه گیری که از طریق روزنه ای یا قطر حداکثر 4/1 میلیمتر به جو تخلیه می‌شوند، ممنوع نشده است .

10ـ3 در مجاورت نقطه سوختگیری باید نشانه ای نصب شود که نشان دهد در فاصله 6 متری از عملیات سوختگیری سیگار کشیدن یا ایجاد شعله باز ممنوع است . این علامت باید از فاصله 30 متری براحتی قابل خواندن باشد .

یادآوری :‌ حروف با ارتفاع 10 سانتیمتر از فاصله 30 متری به راحتی قابل مشاهده اند .

10ـ4 همه اتصالات به کار رفته در سوختگیری خودرو باید با پیوست « ز‌» منطبق باشند مگر در مورد خودروهایی مثل خودروهای بزرگ که بطور خاص، شرایط دیگری تصویب شده باشد .

10ـ5 بجز وسایل کنترل و نشانگر که برای گاز طبیعی هم طراحی شده اند و دارای اریفیسی کوچکتر یا برابر 4/1 میلیمتر هستند، نباید گاز طبیعی را برای بکار اندازی هر وسیله یا دستگاهی که طوری طراحی شده که با هوای فشرده کار کند و به اتمسفر تخلیه شود، به کار برد . بخار گاز طبیعی جز با شرایطی که در این استاندارد به آنها اشاره شده نباید به هوا آزاد شود .

10ـ6 طراحان و اپراتورهای ایستگاههای سوختگیری CNG باید توصیه های اداره آتش نشانی را در مورد استفاده اطفاء حریق و آژیرها بکار گیرند . آنها باید به اداره آتش نشانی محلی موقعیت کلیه شیرآلات، تجهیزات عایقکاری الکتریکی و محل قرارگیری کلیدها و دسترسی های مورد نیاز ایستگاه را اطلاع دهند .

10ـ7 در مورد روش سوختگیری به پیوست « و » رجوع کنید .

10ـ8 به منظور کنترل رهاسازی گاز و دیگر اتفاقات، باید وسایل برقی زیر موجود باشند :

الف ـ یک دکمه اضطراری قطع کمپرسور که در محلی به آسانی در دسترس، در محوطه سوختگیری قرار گیرد . سیم کشی این مدارد باید چنان باشد که کمپرسور نیاز به شروع مجدد دستی داشته باشد.

ب ـ در محوطه سوختگیری، روشی برای جدا کردن آسان برق همه توزیع کننده ها .

10ـ9 1 باید روی توزیع کننده CNG یا در مجاورت آن یک نشانه ( یا نشانه هایی ) واضح و قابل مشاهده نصب شود که نشان دهد در صورت رهاسازی گاز افراد باید از آن دور شده و از طریق نزدیکترین شیر به محل رهاسازی، گاز را ببندید .  

] یادآوری اطلاعاتی: کلمات مناسب برای نشانه (ها) در بند وـ2ـ3 آورده شده، ولی ممکن است تغییر این کلمات ( یا اضافه کردن تصاویر گرافیکی ) برای اضافه کردن سایر اطلاعات ایمنی نظیر محل شیرهای جداکننده، مطلوب باشد. [

11 نگهداری تأسیسات

11ـ1 نگهداری دوره ای تأسیسات باید توسط افراد مجرب در نگهداری تأسیسات CNG انجام گیرد . دورة تناوب نگهداری نباید از دوازده ماه تجاوز کند . باید سابقه همة عملیات نگهداری انجام شده در یک کتابچه تهیه و نگهداری شود .

 

تشریح منطقه خطرناک، کمپرسورها و ذخیره

] یادآوری اطلاعاتی: بندها و شکلهای این پیوست از بخش هشتم 1991 : NZS 6101 : part3  آورده شده است . خواننده بایستس مطمئن شود که اسن استاندارد اصلاح نشده باشد. [

ج ـ 1 گازهای مشتعل شوندة سبکتر از هوا

ج‌ ـ 1ـ1 بدلیل شرایط مختلفی که در مورد گازهای مشتعل شوندة سبکتر از هوا ممکن است وجود داشته باشد، بایستی در تشریح مناطق خطرناک در مورد آنها دقت بیشتری به خرج داد، بخصوص وقتی با گازهایی کار می‌شود که دارای چگالی های نزدیک به هوا بوده و ممکن است در زیر دمای محیط به طور قابل توجهی سرد شوند . در این مورد باید به استاندارد          1998:NZS 6101 :Part3  رجوع کرد .

] یادآوری اطلاعاتی : راهنمایی بیشتر را می‌توان از ادارة دولتی مربوطه دریافت کرد. [

ج ـ 1ـ2 تشریح مناطق خطرناک -گاز طبیعی فشرده ( CNG )

الف ) در مجاورت ساختمان ( رجوع شود به شکل ج ـ 1 )

1) کمپرسور CNG

امتداد عمودی ساختمان تا سقف محفظه و امتداد افقی در فاصله                 

 5/1 متری از کمپرسور                                                                 ناحیه 1

امتداد عمودی و افقی 3 متر آن سوی ناحیه 1                        ناحیه2

2) واحد ذخیره گاز

امتداد عمودی و افقی 3 متر فاصله از واحد ذخیره گاز                  ناحیه 1

ب ) کمپرسور در محوطه بسته ( ر.ک شکل ج ـ 3 )

 

1) کمپرسور CNG

درون اتاقک کمپرسور                            ناحیه 1

امتداد عمودی و افقی 3 متر فاصله از هر دریچه اتاقک کمپرسور          ناحیه 2

2) واحد ذخیره گاز

امتداد عمودی و افقی 3 متر فاصله از واحد ذخیره گاز              ناحیه 1

ج ) تأسیسات فضای باز ( ر.ک شکل  ج ـ3 )

1) کمپرسور CNG

در امتداد عمودی و افقی 5/1 متر از کمپرسور                                           ناحیه 1

در امتداد 5/5 متر آن سوی ناحیه 1                       ناحیه 2               

2) واحد ذخیره گاز

در امتداد عمودی و افقی 3 متری از واحد ذخیره گاز                       ناحیه 1                 

د ) با مانع منحرف کننده بخار ( ر.ک شکل ج ـ4 )

1) واحد ذخیره گاز

در امتداد عمودی و افقی 3 متر از واحد ذخیره گاز                             ناحیه 1                       

 

 

 

 

 

 

 

 

تشریح منطقه خطرناک ـ توزیع کننده ها

]یادآوری اطلاعاتی: بندها و شکلهای این پیوست از بخش ششم استاندارد NZS 6101 : part3 : 1991 برداشت شده و خواننده بایستی اطمینان پیدا کند که این استاندارد اصلاح نشده باشد[   

د ـ1 وسایل توزیع CNG در مواضع فضای باز

د ـ1ـ1 وسایل توزیع CNG که با الزامات توزیع کننده در NZS 5425 : Part1  منطبق هستند باید به صورت زیر طبقه بندی شوند ( ر.ک. تصویر دـ1 ).

الف ـ منطقه 5/0 متری ( در همه جهات ) از کابینت توزیع کننده                     ناحیه 1

ب ـ منطقه ( شامل اتاقها و ساختمانهایی که به طور مناسب جدا نشده اند )

خارج از ناحیه 1، اما در فاصله 3 متری ( در همه جهات ) از خط مرکزی پایة‌

کابینت توزیع کننده .                                ناحیه 2

ج ـ منطقه در محدوده 3 متری از سطح زمین ( در همه جهات ) از نقطه توزیع    ناحیه 2

یادآوری : فاصله 3 متری مشخص شده در مورد ( ب ) از انتهای نازل شیلنگ در حداکثر فاصله عرضی از کابینت توزیع کننده،‌ در هر جهت ( اگر توسط د ـ1ـ3 محدود نشده باشد ) اندازه گرفته شده است.

د ـ1ـ2 مناطق ویژه توزیع در ایستگاههای توزیع

وقتی یک منطقه ویژه برای توزیع سوختهای بنزین، مایه و CNG بطور خاص و واضح در محوطه سوختگیری ایستگاه توزیع نشانه گذاری شده باشد، مناطق خطرناک از نظر تعریف از مرزهای منطقه نشانه گذاری شده و نه از دامنه قوس شیلنگ اندازه گرفته می‌شود .

د ـ1ـ3 مناطق ویژه توزیع در ایستگاه های سوختگیری با مانع بخار

وقتی یک منطقه ویژه برای توزیع سوخت بنزین، گاز مایع و CNG بطور خاص تعیین و به وضوح در محوطه ایستگاه سوختگیری نشانه گذاری شود و یک مانع بخار وجود داشته باشد، شرایط مشخص شده در بند د ـ1ـ2 کاربرد دارند ولی ناحیه در قسمت مانع بخار خاتمه می‌یابد .                          ( بشرط آن که مانع ارتفاع و طول کافی باشد )

محاسبه کل ذخیره گاز مورد نیاز

هـ ـ 1   اعدادی که در این پیوست ارائه شده‌اند تنها برای راهنمایی آمده‌اند و فقط اصول یک محاسبة مقدماتی مورد کاربرد در تقریب اولیه نیاز به ذخیره گاز را نشان می‌دهد. این محاسبات ملاحظات خاص را در بر ندارد.

هـ ـ 2   تعداد خودروهایی(x)که در روز در ایستگاه، امکان سوختگیری با CNG را دارند تخمین زده می‌شود.

هـ ـ3    مقدار(y) متر مکعب*  CNG که برای سوختگیری هر خودرو مورد نیاز است تخمین زده می‌شود (متوسط حد بالا برای هر خودرو).

1- از حاصلضرب (x) در (‎‎y) میزان کل متر مکعب مورد نیاز ایستگاه برروز برای به‌دست آوردن تقاضای تخمینی محاسبه می‌شود.

2- پاسخ (1) بر تعداد ساعات روز که ایستگاه کار می‌کند تقسیم می‌شود.

3- از (2) مقدار متر مکعب گاز مورد نیاز در ساعت محاسبه می‌شود. این تنها میانگین خواهد بود.

4- حداکثرتقاضای (پیک) (5) با فرض آنکه هر خودرو برای سوختگیری نیاز به 6 دقیقه وقت خواهد داشت، تخمین زده می‌شود.

5- با داشتن اینکه در هر ساعت حداکثر 10 خودرو از هر نقطه سوختگیری می‌توانند سوخت‌گیری کنند، از (4) تعداد نقاط سوختگیری مورد نیاز هر ایستگاه محاسبه می‌گردد.

6- پاسخ (3) در 5/1 ضرب می‌شود، در این صورت 5/1 برابر تقاضای میانگین متر مکعب بر ساعت برای ایستگاه بدست می‌آید.

 

 

7- پاسخ (6) با پاسخ حداکثر تقاضای مقایسه می‌گردد.

8- از (7) تصمیم گرفته می‌شود که ایستگاه از نظر اقتصادی در هر ساعت به چند متر مکعب گاز نیاز دارد و سپس مخازن ذخیره گاز مورد نیاز با فرض آنکه تنها 40% از CNG مخازن مرتبط را می‌توان بازیافت کرد، محاسبه می‌شود.

9- اگر بین واحد مخزن ذخیره و نقطه سوختگیری یک کمپرسور کمکی نصب شود، در این صورت می‌توان از 40% قابل پس‌گیری از واحد چشم‌پوشی کرد و محاسبه را با این فرض انجام داد که همه (%100) سوخت قابل بازپس‌گیری است.

هـ ـ 4   یادداشتی درباره روشهای استفاده از ذخیره

هـ ـ 4-1 از آن جایی که فشار پر کردن گاز به خودروها حدود 20 مگا پاسگال و حداکثر فشار سیستم ذخیره 8/24 مگا پاسگال است، این باعث می‌شود که در هر لحظة سوخت‌گیری حداقل فشار ذخیرة 20 مگا پاسگال قابل دسترسی باشد. هر افتی از این عدد در مخزن تحویل شده برای ارائه خدمت رضایتبخش غیرقابل قبول خواهد بود، مگر آن که یک پمپ کمکی بین آن و نقطه توزیع نصب شود.

هـ ـ 4-2 برای ایجاد کارآمدترین استفاده از ذخیره گاز، بسته به اندازه و حداکثر تقاضای سیستم، ممکن است تعدادی مخزن فشار بالا (به مقدار کافی بالای20 مگا پاسگال) لازم باشد در حالی که سایر گروههای مخازن زیر حداکثر فشار تحویل خودرو باشد.

با وصل کردن این گروه‌ها به چندراهه، فشار گاز گروه با کمترین فشار چند راهه، ابتدا به نقطه سوختگیری تغذیه می‌شود تا اینکه مخزن خودرو تا نقطه انطباق با این فشار پر شود، سپس اپراتور به چند راهه گروه بعدی که فشار متوسط دارد کلید می‌زند و سپس در مرحله سوم به فشار بالا در 20 مگا پاسگال کلید می‌زند.

هـ-4-3چنین سیستمی ممکن است سه یا چند مرحله فشار داشته باشد ولی اپراتور درگیر افزایش زمان سوخت‌گیری خواهد شد مگر آنکه یک وسیله خودکار کلیدزنی وجود داشته باشد.

 

 

گروه مخازن 1              گروه 2                  گروه3

 

MPa 9                         MPa15                       MPa 20

 

چندراهه1                  چندراهه 2             چند راهه3

 



 

 

 

شیر انتخاب

به طرف نقطه سوخت‌گیری

 

سیستم ذخیره ـ نقطه به صورت دیاگرامی

اعداد تنها برای توضیح سیستم ارائه شده‌اند و ممکن است بیانگر وضعیت متداول واحد ذخیره گاز در طی عملیات باشند. این اعداد به عنوان الزامات در نظر گرفته نمی‌شوند.

هـ-4-4 می‌توان یک کمپرسور کوچک و یک واحد بزرگ ذخیره گاز یا یک کمپرسور بزرگتر و یک ذخیره گاز کوچکتر را ترتیب داد. این تصمیم به الگوی تقاضای مورد انتخاب سوختگیری و زمان و تناوب شرایط حد اکثر مصرف بستگی دارد.

هـ-4-5 کمپرسور باید قادر به تأمین کل مصرف حد بالا به روز با در نظر گرفتن مقداری ذخیره بوده و خروجی آن باید قادر به پوشش شرایط حداکثر مصرف از طریق انعطاف پذیری میزان ذخیره باشد.

هـ-4-6  اطمینان از مشخصات (حجم تحویلی بر ساعت )کمپرسور در فشار مورد نیاز برای گاز طبیعی فشرده در ضریب ویژه تراکم آن، پیش از تصمیم‌گیری در مورد انتخاب اندازه ابعادی اهمیت اساسی دارد.

 

 

 

 

و-1 دستورالعملهای سوختگیری

و-1-1    دستورالعملهای پر کردن باید برای دیدن عموم در یک مکان قابل رویت نصب شود:

اطمینان حاصل کنید که:

الف ـ برچسب‌های شناسایی تصویب شده و در محل خود باشند.

ب‌ ـ در فاصله 6 متری از خودرو کسی سیگار نکشد.

ج ـ ترمزدستی خودرو محکم کشیده شده باشد و در صورت دنده اتوماتیک بودن خودرو دنده آن در وضعیت «Park» قرار داشته باشد.

هـ ـ مخزن در محدوده آزمون تناوبی عمر خود بوده و سیستم با این استاندارد و همه الزامات قانونی انطباق داشته و دارای گواهی بازرسی باشد.

و ـ هیچگونه نشت فابل مشاهده در تجهیزات CNG خودرو وجود نداشته باشد.

ز ـ اتصال سوخت در شرایط خوبی بوده و با نازل پرکن توزیع‌کننده هماهنگ باشد.

و-2 روش سوختگیری

و-2-1

الف ـ درپوش غبار را از اتصال سوختگیری خودرو بردارید.

ب ـ شیلنگ سوختگیری را به نقطه سوختگیری متصل کنید.

ج ـ بهتر است بجز در مورد سوختگیری تدریجی (Trickle) خودرو را در حین عملیات سوختگیری ترک نکنید.

د‌ ـ شیر سوخت‌گیری را آرام باز کرده و اجازه دهید CNG از مخازن ذخیره به مخازن خودرو منتقل شود. CNGباید به آرامی وارد خودرو شود تا از وارد شدن شوک جلوگیری شود و در صورت وجود مشکلاتی مانند فرسودگی اورینگ‌ها سریعا مشاهده شود.

هـ ـ در پایان شیر سوختگیری را از وضعیت تخلیه (Vent) به وضعیت خاموش (Off) ببرید و هنگام کاهش فشار شیلنگ، مقدار کمی گاز آزاد خواهد شد.

وـ شیلنگ سوخت‌گیری را بدقت جدا کرده و درپوش غبار را سرجای خود قرار دهید.

ز ـ شیلنگ را به وضعیت صحیح روی توزیع کننده قرار دهید.

و-2-2

اگر در حین تخلیه، مقدار غیرطبیعی گاز آزاد شد:

الف ـ شیر سوخت‌گیری را باز کنید.

ب ـ شیر اصلی قطع خودرو را ببندید.

ج ـ شیر سوخت‌گیری را ببندید.

و-2-3

در صورت بروز وضعیت اضطراری:

الف ـ خود را از گاز آزاد شده دور نگهدارید.

ب ـ‌ از طریق نزدیکترین شیر دور از منطقه گاز آزاد شده، گاز را قطع کنند.

و-2-4       

پیش از خارج کردن خودرو از نقطه توزیع، لازم است که در مواضع زیرنشت وجود نداشته باشد:

الف ـ خودرو، یا

ب ـ نقطه توزیع، که ممکن است بدلیل پرکردن غلط یا هرگونه نشت ناشی از جابجا کردن و برداشتن اتصالات، مقداری نشت گاز وجود داشته باشد.

و-3 فشارهای سوختگیری

الف ـ وقتی مخزن CNG بوسیله سوختگیری سریع پرشود، دمای مخزن و به همراه آن فشار آن بالا می‌رود.

ب ـ پس از سوختگیری ،CNG سرد شده و فشار مخزن نیز کاهش می‌یابد. این کاهش فشار معمولاً  در محدوده 2 تا 3 مگا پاسکال است.

ج ـ مقدار واقعی CNG پر شده در داخل مخزن به عوامل متعددی بستگی دارد. این عوامل شامل دمای CNG ذخیره شده، مخزن، دمای محیط و نیز فشار CNG ذخیره شده می باشند.

د ـ حداکثر فشار پرکردن 20 مگا پاسکال است که از فشار آزمون مخزن پائین‌تر بوده ولی برای این قرارداده شده که ایجاد اطمینان کند که تنش‌های دوره‌ای ناشی از پرکردن موجب خرابی ناشی از خستگی در مخزن CNG نشوند.

هـ - در سوختگیری تدریجی (قسمت چهارم) آثار گرمایی ناشی از پرکردن سریع وجود ندارد و در نتیجه کاهش دما و فشار ناشی از آن بوجود نخواهد آمد. پس حداکثر فشار در سوختگیر آرام 5/16 مگا پاسکال خواهد بود.

و-4 یادآوری‌هایی در مورد اجتناب از سرگذری (Topping up)

باید از پدیدة از سرگذری اجتناب کرد این پدیده به این ترتیب رخ می‌دهد که هنگام کاهش فشار مخزن، CNG بیشتری به خودرو اضافه می‌شود بدون آن که فاصله بیشتری راه برود. از سرگذری ممکن است موجب آن شود که مخزن خودرو و سیستم سوخت‌ در معرض فشارهایی بیش از فشارهای طراحی قرار بگیرند.

انتهای پروب (نازل) سوختگیری CNG

( همه ابعاد به میلیمتر مگر آنکه خلاف آن ذکر شود)

ابعاد اورینگ‌ها :      مقطع  

             قطر داخلی

             کد 011N90

             ماده ؛ لاستیک بوتیل N90

اتصال با رزوه لوله ( NTP)

(که بصورت اتصال ماده نشان داده شده)

 

011 اورینگ‌های شکاف‌دار

 

 

 

 

 

 

آزمون نمونه‌ای برای لوله‌ها و اجزا

ح-1 با بدست آوردن مدارکی که نشان دهد این قطعات الزامات یک استاندارد مناسب شناخته شده را برآورده می‌سازد، انطباق با حداقل ضریب اطمیتان4 قابل دستیابی است.

ح-2 از طرفی تجهیزات باید با داشتن گواهینامه‌ای از یک آزمایشگاه مورد قبول قرار گرفته باشند که این آزمایشگاه خود باید توسط یک موسسه گواهی دهندة شناخته شده گواهی گرفته باشد. گواهی تجهیزات مبنی بر این است که یک نمونه نماینده از هر قطعه در معرض آزمونهای زیر پذیرفته شده است:

ح-3 آزمون آبندی (لازم نیست در مورد لوله‌ها انجام شود)

ح-3-1    قطعه تحت فشار دو برابر حداکثر فشار کاری قرار می‌گیرد.

ح-3-2 معیار ردی در آزمون آبندی

در موارد زیر قطعه مردود محسوب می‌گردد:

الف ) اگر در خارج قطعه سیالی ظاهر شود و یا از طریق درزبندهایی که برای ممانعت از ورود سیال طراحی شده‌اند، سیال به حفره شیر وارد شود.

ب ) اگر هرگونه تغییر شکل دائمی قابل اندازه‌گیری رخ دهد.

ج) اگر قطعه مدتی را که برای آن در نظر گرفته شده کار نکند.

ح-4 آزمون ترکیدن

ح-4-1    قطعه تحت فشار چهار برابر حداکثر فشار کاری قرار می‌گیرد.

ح-4-2 معیار مردودی در آزمون ترکیدن

در صورت بروز هر یک از موارد زیر در فشار آزمون ترکیدن یا کمتر از آن، قطعه مردود محسوب می‌گردد:

الف‌ ) در مورد ترکیدن قطعه‌ای که ابتدا لوله‌ای بوده است.

ب) در مورد اجزایی که شامل دو یا چند قطعه باشند که توسط رزوه، پیچ یا جوش به هم وصل شده‌اند، یا این که در هر یک از رزوه‌ها، پیچ یا جوش‌ها گسیختگی رخ دهد.

ح-4-3 قطعه ترکیده شده در موارد زیر مردود تلقی نمی‌شود (به شرط آن که فشار آزمون ترکیدن وارد شده باشد):

الف ) نشت از وسیله فقط از درزبندها یا مواد درزبندی ناشی می‌شود که در اثر تغییر شکل، سایر قطعات آن جابجا شده‌اند یا در اثر درزبندهایی است که از فواصل کاری بیرون زده‌اند.

ب ) هر قطعه‌ای که به طور قابل ملاحظه تغییر شکل داده ولی نشت ندارد (بجز درزبندهای بیان شده در زیر بند «الف»).

ایستگاههای سوخت‌گیری بدون ناظر از نوع کارتی

ط-1 این پیوست به منظور تحت پوشش قراردادن ایستگاههایی که بدون ناظر کار می‌کنند و دسترسی به توزیع‌کننده‌های آن از طریق یک کلید، کارت مغناطیسی یا وسایل مشابه ممکن است، ارائه گردیده است، از آنجایی که این ایستگاه‌ها از نظر تعریف دارای کادر آموزشی دیده‌ای نیستند که در صورت وقوع وضعیت اضطراری وارد عمل شوند، در مورد آنها به الزامات ایمنی بیشتر نیاز است.این الزامات، افزون بر الزامات ایمنی و عملیاتی این استاندارد بوده جایگزین آنها نیستند.

ط-2 دستورالعمل‌های عملیاتی باید بطور واضحی نمایش داده شده باشند و از هر نقطه پرکردن قابل مشاهده باشند و حداقل گامهایی که مراحل پر کردن را تحت پوشش قرار می‌دهند را در برداشته باشند.

یادآوری ـ به منظور اجتناب از هرگونه ابهام، تعداد مراحل نبایستی بیش از شش گام باشد.

ط-3 دستورالعملهای مربوط به روش مقابله با اتفاقات باید بوضوح نمایش داده شود. این دستورالعمل‌ها باید ساده، دقیق و دربرگیرنده وضعیت‌های اتفاقات احتمالی نظیر: رهاسازی گاز از یک شیلنگ پر کردن یا نقطه پرکردن، خرابی شیر یک طرفه نقطه پرکردن خودرو و غیره باشد.

ط-4 باید روشهایی برای تماس با خدمات اضطراری نظیر زنگ خطر دستی برای ارتباط مستقیم با آتش‌نشانی یا یک سرویس پاسخگویی تلفنی (نظیر آنچه در آسانسورها وجود دارد) موجود باشد.

ط-5 هر توزیع کننده باید دارای خصوصیات ایمنی زیر باشد:

الف) باید توسط یک وسیله کنترل که تحت تأثیر سیستم عمل کننده است یا پروبی که تنها در صورت اتصال به نقطه پر کردن خودرو قابل انتقال راه‌اندازی است، از عملکرد غیر مجاز پروب پرکننده جلوگیری کرد.

ب) به منظور حفاظت از حرکت خودرو در حالی که شیلنگ سوخت‌گیری هنوز به آن متصل است که خود می‌تواند موجب خرابی ساختاری یا شکستن لوله‌کشی پرکننده و احتمال نشت شدید گاز شود، باید یک کوپلینگ جدایش خود درزبند در هر شیلنگ سوخت‌گیری وجود داشته باشد. ایجاد کششی به اندازه   0-9+ kg40 در شیلنگ سوخت‌گیری، باید قادر باشد، عمل جدایش را بکار بیاندازد.

ط-6 به منظور جلوگیری از رهاسازی کنترل نشده گاز، هر توزیع کننده می‌تواند دارای یک شیر جلوگیری از جریان بیش از حد باشد که در پایین دست شیرقطع اضطراری توزیع کننده واقع شده است.

شیر جلوگیری از جریان بیش از حد در شرایط افزایش سریع جریان که ممکن است در اثر پارگی شیلنگ رخ دهد بایستی بطور سریع و خودکار بسته شود.

ط-7منطق سیستم کنترل باید چنان باشد که امکان فعال ماندن توزیع کننده در پایان پرکردن وجود نداشته باشد. یعنی برای توزیع کننده، امکان توزیع گاز پس از پرکردن بدون آنکه ابتدا سیستم به وضعیت اولیه برگردد وجود نداشته باشد.

ط-8 در مورد استفاده بدون ناظر از کمپرسور باید ویژگیهای اضافی ایمنی مورد نیاز را مورد بررسی قرار داد. ممکن است علاوه بر شرایط تأیید معمولی، الزامات باید شامل وجود یک کلید فشار پشتیبان ثانویه در خروجی کمپرسور، برنامه آزمون برای شیرهای فشار بالا و غیره باشد.

ط-9 دکمه اضطراری توقف کمپرسور، باید روی توزیع کننده قابل مشاهده باشد و باید به طور برجسته‌ای نشان داده شود.

 

 

 

 

 


1  CNG trickle fill stations: در این نوع ایستگاه‌ها، معمولا ‌پرکردن به دلیل زمان طولانی در طول شب انجام می شود. بطور کلی این نوع سوختگیری در زمانی بیش از 30 دقیقه انجام شود. (ر.ک.تعاریف در قسمت 4).م

2  Bulk storage tank: البته خود لغت «بالک» نیز در صنعت ذخیره گاز مصطلح است.م

3  Dispenser

 

 

1 Lifting device

1 ( Fresh water sand ) : ماسه با ماسه آب شیرین باPH  خنثی . م

4  درجه بندی سیمی: اینج در سیستم واحدهای انگلیسی برای لوله های سایز پایین و ضخامت ورق ها مثال: 065/0 معادل 065/0 اینج است.م

1Jarring

2Settling

 

1 Sealing

2 Stamping

1 Dead Weight tester

 

برای اطمینان از دقت ضریب تخمین، بایستی با شرکت گاز تأمین کننده محلی تماس گرفت.