HSE  و بهره وری

 

چکیده :

هر سازمانی باید فعالیت هایی تحت عنوان مدیریت ایمنی و بهداشت داشته باشد تا کارگران بدون ترس از حادثه و بیماریهای شغلی به کار ادامه دهند . این فعالیتها بیشتر شامل تدوین دستورالعمل شیوه صحیح انجام کار، بازرسی، نحوه اندازه گیری از آلاینده های محیط کار، بهسازی محیط کار و مانند آنها می شود . گرچه مدیران صنایع مسؤولیت ها و وظایف فراوانی به عهده دارند، اما طبق قانون کار متعهدند که اساسی ترین مسائل ایمنی و بهداشت کار را به منظورپیشگیری از آسیب ها و ضایعات انسانی رعایت نمایند. آن چه که در این میان اهمیت دارد آن است که فعالیتهای مذکور چگونه باید برنامه ریزی شود که در میان مشغله های متعدد مدیریت به دست فراموشی سپرده نشود وهمچنان پابرجاباقی بماند . بنابراین برای آنکه موضوع ایمنی و بهداشت صنعتی، فعالیت فرعی وحاشیه ای تلقی نشود و هم پایه سایر فعالیتهای تولیدی از برنامه ریزی های کوتاه مدت، میان مدت، بلند مدت و با اولویت بندی صحیح برخوردار باشد.

  باید در هر کارخانه ای سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت طراحی و اجرا شود، به                 وسیله این سیستم می توان به هدفهای زیر دست یافت:

-1 شناسایی مشاغل و ارزیابی ریسکها و خطرات ناشی از آن

-2 اولویت بندی ریسکها و خطرات مشاغل و ارائه پیشنهاد جهت رفع نواقص

-3 با مشارکت مسئول بهداشت حرفه ای و حفاظت و ایمنی، مدیران، سرپرستان و نمایندگان کارگران، استانداردها و دستورالعملهای ایمنی و بهداشت برای تمام پرسنل تهیه شده و کلیه افراد ملزم به رعایت آنها شوند.

-4 یافتن روشهای مناسب به منظور آموزش و شناساندن استانداردها و دستورالعملهای

مذکور به کلیه افراد

-5 تشکیل گروههای بازرسی و نظارت بطور مستمر و دائمی

-6 بر کارایی ، تخصیص منابع ،خدمات درونی وخارجی ، بهبود کیفیت محصول ،بهره وری ،میزان زمان پاسخ به درخواستها ،روند انتقال مستندات ،بهبود تصمیم گیری توسط پرسنل تاثیر مثبت دارد.

کلمات کلیدی

طرحریزی، انجام بررسی، اقدام و بازنگری، بهره وری ،PDCA ،HSE , ISO

مقدمه

با رقه های توجه به بهره وری را می توان در نوشته های آدام اسمیت جستجو کرد آنگاه که در کتاب( ثروت ملل ) دارایی  یک ملت را در دستاوردهای مردم و نه در اندوخته طلا و جواهر می داند اما امروزه هیچ کشور و سازمانی را نمی توان یافت که رمز موفقیت خود رادر ارتقای کیفیت و بهره وری نداند و مزیت نسبی سازمانها را در توان رقابت پذیری آنها از طریق افزایش بهره وری می دانند . از همین رو بایستی تعریف دقیقی از بهره وری و مولفه های گوناگون در اختیار داشت تا بتوان تمهیدات لازم برای ارتقاء کیفیت و بهره وری را فراهم آورد. از میان تعاریف گوناگون که برای بهره وری ارائه شده است، نسبت ستانده ها به داده های یک سامانه ساده ترین و تعاریف زیر کاملترین آنهاست. از نظر کیفی بهره وری به معنای استفاده کامل، درست و مؤثر از تمامی منابع موجود، کاهش ضایعات از هر نوع و در تمام منابع و کسب بیشترین نتیجه کار با کمترین هزینه است . یعنی انطباق مداوم کارکنان و سازمان با شرایط متغییر محیطی و بهره وری نگرش واقع بینانه به  زندگی است . فرهنگی است که در آن انسان با تفکر و هوشمندی خود فعالیتهایش را با ارزشها وواقعیتها منطبق می سازد تا بهترین نتیجه را در جهت اهداف مادی و معنوی حاصل کند. یکی از مهمترین پیش نیازهای ارتقای بهره وری، ترویج و اشاعه فرهنگ بهره وری است.

 از اینرو فرهنگ بهره وری را اینگونه تعریف می کنند:

به مجموعه ای از عوامل فرهنگی در هر محیط که باعث شود دلبستگی به وظایف و مسئولیتها »به صورت لذتبخش، کیفی، هوشمندانه آ گاهانه و متعهدانه در آید و با اغنای برآیند تمایلات انسانی، عاطفی، منطق ی و عدالت خواهانه منتج به افزایش بازدهی کمی و کیفی بصورت متمرکز گردد وموجبات تعالی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع انسانی را فراهم آورد، فرهنگ بهره وری اطلاق « می شود.

چرا HSE؟

حوادث  خودبه خود اتفاق نمی افتد  بلکه  عاملی  باعث اتفاق افتادن آنها   می شود    . بنابرا ین  قابل پیشگیری هستند.  ایمنی همیشه اولین اولیت  در سازمانها  است. اگر کاری ایمن نیست، آن را انجام ندهید. برتری در مدیریت سیستمهای بهداشت شغلی، ایمنی و محیط زیست یکی از اساسی ترین عوامل موفقیت دراز مدت سازمانها است.

مجموعه یکپارچه سیستم های مدیریت  کیفیت، محیط زیست و تندرستی و ایمنی قطعاً ازکاراترین و مؤثرترین سیستم های مدیریت است، در واقع موج آینده عبارت است از یکپارچگی کامل سیستم های مدیریت شامل کیفیت، محیط زیست، بهداشت حرفه ای و ایمن.

فرضیه ها

HSE کارایی اجرایی سازمان را بهبود می بخشد.

HSE تخصیص منابع درسازمان را بهبود می بخشد

HSE سطح خدمات درونی وخارجی سازمان را ارتقا میدهد.

HSE سازمان را قادربه بهبود کیفیت محصول می کند.

ر HSE بردریافت،انباروپخش ورودیهای محصول تاثیرمیگذارد.

HSE براستخدام ،آموزش ،توسعه وپاداش پرسنل تاثیر می گذارد.

HSE برتعامل وهماهنگی فعالیتهای مرتبط با مشتریان وتامین کنندگان تاثیرمی گذارد

HSE بهره وری سازمان را افزایش می دهد.

. یک سازمان به استقرار سیستم HSE نیاز دارد.

با استقرار سیستم HSE میزان زمان پاسخ به درخواستها کاهش می یابد.

با استقرار سیستم HSE روند انتقال مستندات تسهیل می یابد.

با استقرار سیستم HSE تصمیم گیری توسط کارکنان) پرسنل اداری وکارگران)  بهبود ایجاد می شود.

 با استفاده از سیستم مدیریت شما کنترل بهتری بر روی ریسکهای بهداشت و ایمنی شغلی سازمان خود، با استفاده از بهبود کارایی آن در فرایندهای اجرایی سازمان خواهید دا شت . سیستم مدیریت بهداشت و ایمنی شغلی باعث حفظ با ارزشترین داراییهایتان )کارکنانتان(خواهد شد.

 سیستم مدیریت شما را در کنترل ریسکهای بهداشت و ایمنی شغلی, نیز بهبود فرآیند کسب وکار، کمک می نماید . این سیستم باعث ایجاد جایگاهی مطمئن برای پرسنل کنونی و نیز انگیز ه برای پرسنل جدید خواهد شد.

این سیستم همچنین باعث ایجاد اطمینان از انطباق با قوانین و مقررات و عمل به آنها خواهد بود. حرکت از فرآیندهای تک منظوره شما را در برخورداری از دید جامعی که مدیریت، اندازه گیری و بهبود برنامه های بهداشت و ایمنی شغلی را ساده تر می نماید، برخوردار خواهد نمود . این قدم اول در سفر به بهبود مستمر کسب و کار می باشد . سیستم مدیریت بهداشت و ایمنی شغلی چهارچوبی را برای شما فراهم خواهد نمود تا:

1-موفق به شناسایی مخاطرات و ارزیابی ریسکها در محیط کار خود گردید.

2-روشهایی را برای کاهش مخاطرات و ریسکها فراهم آورید.

3-معیاری برای سنجش میزان بهبود و تقویت سازمان خود در دستیابی به اهداف

استراتژیک بنیان نهید.

هدف این سیستم ایمنی محصول یا خدمت نخواهد بود، بلکه در برگیرنده ایمنی کارکنان، پرسنل موقت، پیمانکاران، بازدید کنندگان و سایر پرسنل خواهد بود

تمرکز بر کارکنان

 شما با به کارگیری یک سیستم مدیریت بهداشت و ایمنی شغلی سیستماتیک و اثر بخش قادرخواهید بود باعث کاهش این موارد گردید:

1- تعداد پرسنل آسیب دیده از طریق  کنترل مخاطرات و ریسکهای محیط کار

2-ریسک حوادثی که اغلب اتفاق می افتد

3-هزینه های بیمه ونیزهزینه های ناشی از عدم حضور پرسنل آسیب دیده در                      سرکار

ده نکته کلیدی برای افزایش بهره وری

1- گام اول برای حرکت موفقیت آمیز، داشتن اعتقاد راسخ و ایمان به نتیجه کار است. باور، اعتقاد و اطمینان داشته باشید که در هر کجا که هستید می توانید تغییراتی در محیط خود بوجود آورید.

 

2-اصول و مبانی بهره وری را بیاموزید، در محل کار خود دست به اقداماتی مثبت و اصلاح طلبانه هر چه کوچک و مختصر بزنید. مثلاً، ضایعات را کاهش دهید

3-ازتکنیک های ارتقای بهره وری استفاده کنید . این تکنیکها نقش شایانی در پیشبرد و تسریع حرکت بهره وری دارند.

4- حرکت بهره ور ی نیاز به یک نیروی محرکه دارد . نیروی محرکه اصلی معمولاً مدیریت سازمان یا تشکیلات است . مدیریت باید حداکثر تلاش خود را جهت بسیج امکانات بالقوه و بالفعل موجود به عمل آورده و خود برای بهبود بهره وری مهیا گردد.

5-زمینه مناسب جهت حرکت بهره وری را مهیا کنید . بهبود بهره وری نیاز به یک کار فرهنگی دارد. محیط یا به اصطلاح فرهنگ سازمانی باید برای این کار آماده شود.  محرکهای گوناگون نظیرابزار آموزشی و فرهنگی به تدریج می توانند زمینه ها و بستر مناسب برای حرکت بهره وری را فراهم نمایند.

6-نقاط کلیدی و مشکلات کارتان را شناسایی کنید. هر سازمان یا تشکیلات تولیدی، خدماتی واقتصادی از یک مجموعه فرآیندها و ارتباطات برخوردار است که به نحوی به یکدیگر مربوط می شوند، اگر تنگناها و مشکلات طی یک سلسله اقدامات اصولی اصلاح شوند و این فعالیتها بطورمستمر ادامه یابد، نتیجه آن افزایش مسلم بهره وری سازمان خواهد بود.

7-فعالیتهای بهبود بهره وری را از یک مورد یا واحد کوچک آغاز کنید، این روش بسیار مؤثر وکارساز است به راحتی و بدون زحمت قابل انجام است.

8-بهبود بهره وری یک فرآیند آهسته و پیوسته است، این حرکت در دراز مدت جواب می دهد ونباید از آن انتظار نتایج سریع داشت.

9-از محرکهای انگیزشی استفاده کنید . یکی از عوامل مهمی که حرکت بهره وری را شتاب و رونق می دهد استفاده بجا و اصولی از محرکهای انگیزشی است

10-حداکثر توجه را به نیروی انسانی سازمان مبذول دارید . نیروی انسانی کارآمد سرمایه با ارزش سازمان است.

امور ایمنی

 یکی از مهمترین اهداف صنایع بزرگ، تولید بیشتر و بهتر در سایه توجه به مسائل ایمنی میباشد. امروزه مدیرانی موفق می باشند که کار و تلاش خود را با مقررات ایمنی همراه سازند و با پیشرتف علم و تکنولوژی به فن آوری پیشرفته در مسائل ایمنی و حفاظتی دست یابند.

بهداشت

در جهانی که هم اکنون به سوی صنعتی شدن هرچه بیشتر گام بر می دارد ، سلامت زیستن دردنیای علم و تکنولوژی از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و امروزه شعار " انسان سالم در محیط کار سالم Workers in Healthy Workplace Healthy سرلوحه بسیاری از صنایع قرار گرفته است در همین راستا فعالیتهای بخش بهداشت امور HSE در جهت نیل به هدف برقراری ،حفظ و ارتقاء سطح سلامت جسمی ، روانی و اجتماعی شاغلین شامل موارد ذیل می باشد:

الف )- بهداشت محیط کار ( بهداشت حرفه ای  : شامل پیش بینی ، شناسایی ، ارزشیابی وکنترل عوامل زیان آور محیط کار اعم از عوامل فیزیکی ، شیمیایی ، بیولوژیکی و ارگونومیکی.

ب- بهداشت محیط شامل بهداشت مواد غذایی ، بهداشت رستورانها و اماکن تهیه و طبخ غذا ، بهداشت آب ، دفع بهداشتی زباله و فاضلاب و

... .

ج- بهداشت عمومی شامل بهداشت اماکن عمومی ، کنترل حشرات و جوندگان و پیشگیری ازانتقال بیماریهای واگیر دار و ... .

مواد و روشها

با استفاده ازروش نمونه گیری تصادفی ساده نمونه گیری انجام وسپس با استفاده از نرم افزار آماری SPSS گزارشگیری وتحلیل انجام شد

 . استفاده ازپرسشنامه استاندارد که توسط کارکنان بخشی ازسازمان یا صنایع که سیستم HSE درآنها پیاده شده تکمیل گردید.

 تعداد 46 نفر از کارکنان سازمان بنادروکشتیرانی (بندر امام)کارکنان پالایشگاه صنعت نفت وکارکنان سایپا جهت نمونه گیری تصادفی و نمونه گیری خوشه ای انتخاب شد ند.

آیا HSE کارایی اجرایی سازمان شمارابهبودبخشیده است؟

آیا HSE تخصیص منابع درسازمان شمارا بهبودداده است؟

آیا HSE سطح خدمات درونی سازمان شما را ارتقا داده است ؟

آیا HSE سطح خدمات خارجی سازمان شما را ارتقا داده است ؟

آیا HSE سازمان شماراقادربه بهبودکیفیت محصول ساخته است؟

آیا HSE بردریافت ،انباروپخش ورودیهای محصول (مواداولیه ،انبارداری و). تاثیر

گذاربوده است؟

آیا HSE براستخدام،آموزش،توسعه وپاداش پرسنل تاثیرگذاربوده است؟

ایا  HSE برتعامل وهماهنگی فعالیتهای مرتبط با تامین کنندگان تاثیرگذاربوده است؟

ایا HSE برتعامل وهماهنگی فعالیتهای مرتبط با تامین کنندگان تاثیرگذاربوده است؟

آیا HSE بهره وری سازمان شماراافزایش می دهد؟

آیا سازمان به استقرار سیستم HSE نیازدارد؟

آیا با استقرارسیستم HSE میزان زمان پاسخ به درخواستها کاهش یافته است

آیا با استقرارسیستم HSE روندانتقال مستندات تسهیل یافته است؟

آیا بااستقرارسیستم HSE تغییری درروندامکان گزارش گیری ودریافت بازخورسریع

حادث شده است؟

آیا با استقرارسیستم HSE تغییری دربهبود تصمیم گیری توسط کارکنان )پرسنل اداری  وکارگران ( ایجادشده است؟

بحث ونتیجه گیری

آزمون فرض:

اثری ندارد HSE : H0

اثرمثبت دارد HSE : H1

چون کلیه سوالها اثر HSE را موردارزیابی قرارمی دهد بنابراین ما یک آزمون       t-test برای کلیه سوالها انجام می دهیم تا بتوانیم میزان پاسخگویی مثبت اثر HSE برروی بهره وری سازمان بسنجیم. ، بنابراین با توجه به آزمون t-test این فرض یا آزمون رد نمی شودیعنی HSE.بر روی بهره وری تاثیرمثبت داشته است.

خط مشی امور HSE                                             

شناسایی و استفاده از خدمات متخصص بهداشت ایمنی و محیط زیست             

 ایجاد محیطی ایمن که در آن تمامی عوامل آسیب رسان شناسائی، ارزیابی، حذف و یا کنترل گردیده نا سلامت امنیت افراد اعم از کارکنان شرکت، پیمانکاران و مشاوران، بازدید کنندگان، مشتریان، همسایگان و همچنین تأسیسات گوناگون را تضمین نماید از اولویت های شرکت یا سازمان می باشد . براین اساس تمامی مدیران، سرپرستان و کارکنان شرکت در رابطه با استقرار، توسعه و بهبود مستمر نظام مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست مسئول می باشد.

*آرمان ما

- حذف تمامی عوامل ایجاد حادثه و اثرات سوء بر افراد و محیط زیست می باشد.

*حرکت ما

- در جهت توسعه پایدار، افزایش بهره وری و پیش گرفتن از استانداردهای روز متکی برحفظ سلامت کارکنان و محیط زیست می باشد.

*تعهدات ما

- در اولویت قراردادن موضوعات بهداشت، ایمنی و محیط زیست

- افزایش و بهبود مستمر فضای ارتباطی باز و سازنده بین مدیران، کارکنان و عموم جامعه، تخصیص منابع مالی، انسانی و سازمانی مورد نیاز، رعایت کامل قوانین و مقررات ملی وبین المللی بهداشت، ایمنی و محیط زیست.

- استفاده بهینه از انرژی و سایر منابع

- ارزیابی عملکردها بمنظور بازنگری و بهبود مستمر خط مشی، روشها و برنامه های نظام مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست

- شفافیت و سرعت در گزارش دهی

- آموزش مستمر منابع انسانی در زمینه های بهداشت، ایمنی و محیط زیست

- شناسایی، ارزیابی، حذف و یا کنترل مؤثر مخاطرات در شرایط عادی، تغییر و بحران.

 - استفاده از فرآیند تحقیق مستمر در جهت پیشبرد اهداف مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست

- شناسایی و استفاده از خدمات متخصصین بهداشت، ایمنی و محیط زیست

- شناسایی و تشویق افرادی ک ه درتوسعه و بهبود نظام مدیریت بهداشت ، ایمنی و محیط زیست نقش مؤثری دارند.

- من و شما برای محافظت از جان انسانها، محیط زیست و سرمایه های ملی مسئولیتی مشترک داریم